Thứ Sáu, 9/12/2022, 21:12
26 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo



Bài toán quản lý nước ngầm

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Bài toán quản lý nước ngầm

TS Nguyễn Văn Sánh (thứ ba từ trái sang) chụp ảnh chung với các chuyên gia cùng dự hội thảo “Nước ngầm và an toàn cho người” tại Ai Cập.

(TBKTSG) – Từ ngày 23 đến 25-11-2008, tại Alexandria (Ai Cập) đã diễn ra hội thảo quốc tế chủ đề “Nước ngầm và an toàn cho con người”. TBKTSG đã trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Văn Sánh – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, thuộc Đại học Cần Thơ, vừa trở về từ hội thảo, xung quanh nội dung này.

Ông Sánh cho biết:

– Cơ quan tổ chức hội thảo là Đại học Liên hiệp quốc với sự tham gia của sáu nước: Ai Cập, Iran, Nhật, Czech, Đức và Việt Nam. Hội thảo nhìn nhận, vấn đề nước đã trở thành yếu tố quan trọng chi phối rất lớn đến phát triển kinh tế – xã hội và an ninh của thế giới. 

TBKTSG: Các nhà khoa học đánh giá thực trạng khai thác tài nguyên nước ngầm hiện nay ra sao?

TS. Nguyễn Văn Sánh: Hội nghị cho rằng, nguồn nước ngầm đang bị tổn thương ngày càng cao và sụt giảm nhanh. Thí dụ, trong 10 năm qua, ở Ai Cập mực nước ngầm trung bình giảm khoảng 3-4 mét; ở ĐBSCL có nơi giảm từ 5-8 mét.

Việc ô nhiễm tầng nước ngầm đã và đang xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới, trong đó đáng ngại là chất arsenic cực độc, gây bệnh ung thư. Ngoài ra, đối với các hộ nghèo và sản xuất nông nghiệp thì mức độ bị tổn thương ngày càng tăng vì thiếu khả năng tài chính để khai thác sử dụng trong bối cảnh nguồn nước ngầm bị cạn kiệt.

– Có sự giống hay khác nhau nào giữa các báo cáo của các nước và Việt Nam không?

– Có ba chuyện khác nhau. Đối với ĐBSCL thì tài nguyên nước ngầm còn cao, ước tính trung bình cung cấp hơn 1 triệu mét khối/ngày; khả năng nạp lại nguồn nước ngầm trong mùa khô của vùng này còn hạn chế vì lưu lượng dòng chảy sông Cửu Long trong mùa khô thấp, khoảng 1.800 mét khối/giây, và thiếu nước mưa bổ sung.

Về thể chế, tổ chức và chính sách khai thác và quản lý nước ngầm vùng ĐBSCL vẫn còn nhiều bất cập so với nhiều nước. Các nước khác vốn khan hiếm nguồn nước mặt, nên họ càng quan tâm quản lý và sử dụng nước ngầm một cách bền vững hơn qua tính toán cân bằng sử dụng nước; còn với vùng ĐBSCL thì ngược lại. 

Cũng có ba chuyện giống nhau. Khai thác nước ngầm quá mức trong mùa khô kiệt. Nguồn nước ngầm đang bị tổn thương do tầng nước ngầm bị sụt giảm và ô nhiễm ngày càng tăng. Đặc biệt là chuyện khó kiểm soát và quản lý ở hộ gia đình khai thác nước ngầm qua giếng khoan riêng lẻ.

– Tham quan thực tế, ông có nhận xét gì về việc sử dụng nước ngầm của người dân Ai Cập?

– Ai Cập có nhiều vùng rất khan hiếm nguồn nước mặt như ở Cairo và Alexandria. Do vậy họ khai thác nước ngầm để phát triển kinh tế – xã hội là chính.

Chúng ta có thể học hỏi từ Ai Cập. Nhà nước trung ương lo đánh giá trữ lượng nước ngầm của từng vùng, từng địa phương và đưa ra chính sách, luật lệ sử dụng. Nhà nước địa phương thì căn cứ vào đó để khai thác và quản lý sao cho phù hợp. Thí dụ sử dụng cho công nghiệp thì phải đóng tiền nhiều hơn cho dân sinh; sử dụng càng nhiều thì đóng tiền càng cao. Hộ nông nghiệp thì được các công ty tư vấn về nguồn và tầng nước ngầm tại nông trại của họ để sử dụng hiệu quả hơn.

Dân Ai Cập luôn “tưới tiết kiệm nước”; họ dùng hệ thống ống nhựa “tưới nhỏ giọt” đến từng gốc cây với một lượng vừa đủ theo ẩm độ đất và nhu cầu cây trồng, không để thất thoát qua bốc hơi hoặc chảy tràn. Họ cũng dùng hệ thống này để đưa dinh dưỡng và thuốc bảo vệ thực vật chăm sóc cho cây trồng.

– Thực trạng khai thác nước ngầm của ĐBSCL hiện nay ra sao?

– Cách nay hơn 10 năm, người dân ĐBSCL chủ yếu sử dụng nguồn nước mặt (nước sông và nước mưa) cho sinh hoạt. Nước ngầm chỉ được khai thác trong mùa khô ở các vùng ven biển, nhiều nhất từ những năm 1993, do chương trình UNICEF tài trợ. Nhưng hiện nay nguồn nước mặt ở ĐBSCL đang bị ô nhiễm nặng.

Vì thế, dù sống trong vùng ngọt hay vùng ven biển, người ta đều phải khai thác và sử dụng nước ngầm cho sinh hoạt hàng ngày và việc khai thác này ngày càng tăng. Ngoài ra, việc đô thị hóa, tăng dân số, phát triển sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ đều có liên quan khai thác tài nguyên nước ngầm của vùng.

Có một thực trạng là nhiều hộ dân và công ty khoan cây nước, khi khoan không đúng tầng nước tốt thì bỏ đi khoan chỗ khác mà không lấp kín các lỗ đã khoan. Điều này làm cho tầng nước ngầm bị ô nhiễm ngày càng cao vì sự rò rỉ tầng nước mặt bị ô nhiễm, hoặc mặn xâm nhập xuống tầng nước ngầm.

– Vậy, theo ông, đâu là giải pháp bền vững cho vấn nạn này?

– Chúng ta cần quản lý và khai thác nguồn nước ngầm một cách hệ thống, liên kết vùng và có sự tham gia của “bốn nhà”.

Với Nhà nước, cơ quan chuyên môn các cấp cần đo đạc, đánh giá toàn vùng và đưa ra chính sách quản lý hợp lý. Phải tính toán giữa nạp vào và sử dụng để cân bằng trong việc sử dụng nước ngầm. Đồng thời phải đề phòng tính dễ bị tổn thương của nguồn nước ngầm do khai thác quá mức làm sụt giảm và gây ô nhiễm. Việc chia sẻ thông tin phải làm thật tốt vì hiện nay số liệu và thông tin về nước ngầm được các bộ ngành trung ương quản lý nhưng các địa phương lại thiếu thông tin trầm trọng.

Nhà khoa học thì cần được đầu tư nghiên cứu một cách có hệ thống, từ đánh giá trữ lượng tới cách sử dụng hợp lý và bền vững để cân bằng sử dụng nước ngầm lâu dài. Trong đó, các giải pháp tránh sụt giảm và gây ô nhiễm cần được đặc biệt quan tâm.

Với cộng đồng và hộ dân thì mỗi người phải ý thức về giá trị của nước ngầm đối với sự sống của chính mình. Đồng thời mọi người phải được quản lý qua giải pháp kinh tế về việc mua bán tài nguyên nước ngầm.

Với đơn vị kinh doanh thì dù là Nhà nước hay tư nhân cũng nên có đầu tư cho các trạm sử dựng nước công cộng. Như thế dễ quản lý hơn là từng hộ tự khoan lấy nước ngầm mà không được kiểm soát. Ngoài ra, phải có hình phạt về việc khoan mà không lấp lỗ khoan để gây ra ô nhiễm.

Cuối cùng, tuy ĐBSCL có tài nguyên nước rất tốt, cả nước mặt và nước ngầm, nhưng nếu chúng ta quản lý và khai thác không tốt thì càng khó có thể thảo luận các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế – xã hội và dân sinh; nhất là phải đối mặt với sự thay đổi khí hậu toàn cầu sắp tác động đến ĐBSCL.  

HUỲNH KIM thực hiện

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới