Chủ Nhật, 24/10/2021, 21:09
25 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Bất hợp lý thuế chứng khoán

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Bất hợp lý thuế chứng khoán

Các nhà đầu tư ở Công ty Chứng khoán Viễn Đông – Ảnh: Lê Toàn

(TBKTSG) – Sau đợt bùng nổ của thị trường chứng khoán Việt Nam (TTCK) vào cuối năm 2006 và đầu năm 2007, ai cũng nghĩ rằng TTCK đã đạt đến quy mô đủ lớn và cần thiết phải có luật thuế để điều tiết thị trường này.

Điều đó cũng hợp lý nhưng Nhà nước đã quên đi phương án dự phòng trong trường hợp thị trường suy thoái. Tiếc thay điều đó đã xảy ra vào đúng thời điểm mà Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với chứng khoán có hiệu lực.

Dù muốn hay không chúng ta phải thừa nhận rằng quy mô thị trường đã sụt giảm đáng kể (giá trị giao dịch trên HOSE từ mức trên 1.000 tỉ đồng mỗi phiên vào thời điểm cuối năm 2006 cho đến thời điểm đầu năm 2009, chỉ còn khoảng 300 tỉ đồng mỗi phiên) và điều này ảnh hưởng mạnh đến tâm lý nhà đầu tư trên thị trường.

Dĩ nhiên cũng do những yếu tố khách quan mà TTCK bị ảnh hưởng từ thị trường thế giới (kinh tế Mỹ suy thoái, các TTCK chính trên thế giới đồng loạt rớt điểm mạnh trong năm 2008…) nhưng việc quy mô thị trường sụt giảm mạnh vào thời điểm áp dụng thuế chứng khoán đáng để chúng ta suy nghĩ. Đó cũng là điều mà các nhà làm chính sách cần phải rút kinh nghiệm khi đưa ra chính sách mới đối với một thị trường đầy nhạy cảm như TTCK, đặc biệt là ở Việt Nam, khi thị trường này còn non trẻ.

Chúng ta cần phải có kịch bản dự phòng trong trường hợp thị trường đi ngược lại mong muốn, nếu không chúng ta sẽ hoàn toàn bị động và thị trường sẽ bị chi phối bởi các tay chơi lớn. Khi đó sự phân hóa giàu nghèo càng mạnh hơn và chính sách của Nhà nước sẽ thất bại.

Quay trở lại thuế chứng khoán hiện nay, mặc dù thuế suất 0,1% cho mỗi lần bán ra là không lớn nhưng nó cũng phần nào ảnh hưởng đến thanh khoản của thị trường, làm cho giao dịch kém sôi động đi. Đã là thị trường thì luôn có nhà đầu tư ngắn hạn (lướt sóng) và dài hạn.

Chính nhà đầu tư ngắn hạn sẽ là nhân tố quyết định đến thanh khoản của thị trường, giúp nhà đầu tư dài hạn yên tâm tham gia. Nhà đầu tư lướt sóng càng nhiều thì thanh khoản của thị trường càng cao và mức thuế 0,1% tích lũy nhiều lần là một khoản chi phí không nhỏ đối với họ.

Mức thuế suất 5% đánh trên cổ tức (hay cổ phiếu thưởng) như luật quy định hiện nay cũng là một vấn đề gây tranh cãi do kỹ thuật điều chỉnh giá chứng khoán trên thị trường vào ngày không hưởng quyền. Ngoài ra về mặt lý luận, cổ tức là một loại thu nhập sau thuế nên việc đánh thuế trên cổ tức là sự trùng thuế.

Hãy xét những ví dụ sau đây để thấy ảnh hưởng của mức thuế suất này đối với quyền lợi của nhà đầu tư:

1. Chia cổ tức bằng tiền mặt:

Cổ phiếu A (mệnh giá 10.000đ/CP) đang giao dịch trên thị trường với giá là 20.000đ/CP. Công ty A thông báo sẽ chia cổ tức bằng tiền với tỷ lệ 20%, tức 2.000đ/CP. Để cho đơn giản trong việc tính toán ta giả định rằng giá cổ phiếu A không thay đổi trong chu kỳ áp thuế nên lợi nhuận do chênh lệch giá là bằng 0.

– Nhà đầu tư nếu đang nắm giữ cổ phiếu A khi bán ra trước ngày chốt quyền sẽ đóng mức thuế là 20.000đ x 0,1% = 20đ/CP.- Tại ngày chốt quyền, giá cổ phiếu A được điều chỉnh kỹ thuật giảm còn 18.000đ/CP.

– Nhà đầu tư bán ra sau ngày chốt quyền sẽ đóng mức thuế là 18.000đ x 0,1% + 2.000đ x 5% = 118đ/CP.

Kết luận: Nhà đầu tư rõ ràng bị thiệt thòi quá lớn trong trường hợp này do sự chênh lệch giữa hai mức thuế suất và kỹ thuật điều chỉnh giá trên sàn. Để khắc phục sự bất hợp lý này, mức thuế suất cổ tức bằng tiền phải được điều chỉnh về mức 0,1%.

2. Chia cổ tức bằng cổ phiếu (hay cổ phiếu thưởng):

Bản chất của việc chia cổ tức bằng cổ phiếu là chia cổ tức bằng tiền và dùng chính số tiền đó mua cổ phiếu phát hành thêm bằng đúng mệnh giá. Ví dụ công ty A chia cổ tức bằng cổ phiếu (hay chia cổ phiếu thưởng) tỷ lệ 20% là tương đương với việc chia cổ tức bằng tiền mặt 20% đồng thời phát hành thêm cổ phiếu bằng mệnh giá để tăng vốn điều lệ lên 20%. Như vậy mức thuế hợp lý cho cổ tức bằng cổ phiếu (hay cổ phiếu thưởng) cũng phải là 0,1% và giá tính thuế phải đúng bằng mệnh giá để khắc phụ sự bất hợp lý như trường hợp 1.

3. Ngay cả cách đóng thuế 20% trên mức chênh lệch giá chứng khoán chuyển nhượng (vốn được cho là công bằng hơn khi nhà đầu tư không có lãi) cũng có vấn đề do mức thuế cổ tức 5% gây ra. Với cách này, nhà đầu tư vẫn bị thu thuế trong một số trường hợp không có lãi.

Điều này nghe có vẻ vô lý nhưng thực tế đúng là như vậy. Xét ví dụ 1 ở trên nếu nhà đầu tư bán cổ phiếu A trước ngày chốt quyền thì không bị thu thuế do chênh lệch giá là bằng 0 nhưng vấn đề sẽ khác khi nhà đầu tư bán cổ phiếu A sau ngày chốt quyền.

Lúc đó họ mặc nhiên bị thu 1 khoản thuế (cổ tức) là 2.000đ x 5% = 100đ/CP trong khi có vẻ như bị thua lỗ 2.000đ/CP (giá bán 18.000 – giá mua 20.000) theo cách hướng dẫn kê khai của luật hiện nay. Nhưng thực ra nhà đầu tư hòa vốn vì đã nhận được 2.000đ/CP trước khi bán.

Một ví dụ rõ ràng hơn, những ai đã mua cổ phiếu Vietcombank khi IPO với mức giá trên 100.000đ/CP thì đến bây giờ đang bị lỗ vốn nặng (vì giá cổ phiếu Vietcombank đang giao dịch trên thị trường OTC vào những ngày đầu năm 2009 chỉ khoảng 30.000đ/CP) nhưng theo luật hiện nay họ vẫn bị khấu trừ thuế 5% trên mức cổ tức nhận được từ Vietcombank.

Và còn những điểm bất hợp lý khác về thuế CK đã và đang được được nêu ra trên các báo và diễn đàn. Có những bất hợp lý này có thể là do các nhà làm chính sách của ta khi làm luật đã quá chú trọng vào kịch bản thị trường tăng giá mà quên đi việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư khi thị trường xuống giá. Ở một chừng mực nào đó, cách tính thuế bất hợp lý như vậy có thể xem là tận thu, gây tác dụng ngược đối với sự phát triển bền vững của thị trường.

Bản thân thời điểm hiệu lực của thuế chứng khoán đã gặp bất lợi cộng với những bất cập trong cách tính thuế khiến tâm lý nhà đầu tư càng xấu đi. Điều này nếu không được giải thích và xử lý khéo sẽ khiến nhà đầu tư mất niềm tin và nguy hiểm hơn là rời bỏ thị trường.

NGUYỄN HOÀI THANH

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới