Thứ Năm, 6/10/2022, 12:18
31 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Cắt giảm đầu tư công, nhìn từ năm 2008

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Cắt giảm đầu tư công, nhìn từ năm 2008

Vũ Minh

Minh họa: Khều.

(TBKTSG) – Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Cao Viết Sinh chỉ nói vỏn vẹn 1 phút 45 giây trong cuộc họp báo kéo dài hơn một giờ đồng hồ của Chính phủ vào tuần trước. Tuy nhiên, thông điệp của ông được các phóng viên đặc biệt chú ý: nó đề cập đến việc giám sát chương trình cắt giảm những dự án đầu tư công của cả Nhà nước lẫn khối doanh nghiệp nhà nước nhằm triển khai Nghị quyết 11 của Chính phủ về việc kiềm chế lạm phát.

Ông Sinh khẳng định: “Các đồng chí yên tâm, lần này chúng tôi làm cẩn thận hơn năm 2008. Chắc chắn là như vậy”.

Chỉ trong vòng ba năm, ông Sinh và các đồng nghiệp ở bộ này một lần nữa lại được huy động vào chiến dịch cắt giảm đầu tư công. Vì lẽ đó, việc lên danh sách những dự án công bị cắt hay hoãn chỉ là vấn đề thời gian.

Đến đây, một câu hỏi được dư luận đặt ra với nhiều nỗi hoài nghi: danh sách đó sẽ được tôn trọng và triển khai như thế nào trên thực tế? Với Thứ trưởng Sinh, câu hỏi đó có vẻ ở ngoài tầm kiểm soát. Song, với nhiều vị đại biểu Quốc hội, họ có một phần của câu trả lời khi Quốc hội phê duyệt quyết toán ngân sách của năm 2008, năm mà Chính phủ yêu cầu một chương trình cắt giảm đầu tư tương tự như năm nay.

Hóa ra, chương trình năm đó không được triển khai như tuyên bố, và ở nơi này nơi khác nó còn bị lờ đi.

Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho biết năm 2008 chi đầu tư phát triển vượt gần 20% dự toán (gần 119.500 tỉ đồng). Bên cạnh đó, có tới 40 bộ, ngành, được bố trí 11.706 tỉ đồng, không cắt giảm được công trình, dự án nào; một số địa phương như Gia Lai, Kon Tum, Quảng Ngãi, Lâm Đồng không thực hiện công tác rà soát, cắt giảm các dự án công.

Thực tế trên mới chỉ là một phần của bức tranh ngân sách vốn được tập trung cho ba khoản chi chính là chi cho đầu tư phát triển, chi thường xuyên và chi trả nợ. Ngoại trừ khoản chi trả nợ, hai khoản chi còn lại trong năm 2008 đều được tuyên bố cắt giảm nhằm thực hiện chính sách tài khóa thắt lưng buộc bụng. Báo cáo với Quốc hội, Chính phủ cho biết năm 2008 đã đình, giãn, hoãn tiến độ trên 3.100 dự án với khoảng 37.000 tỉ đồng từ nguồn vốn ngân sách và vốn doanh nghiệp nhà nước, và tiết kiệm 2.700 tỉ đồng chi thường xuyên.

Tuy vậy, mọi chuyện có vẻ khác đi khi Quốc hội duyệt quyết toán năm đó. Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cho biết chi ngân sách nhà nước vượt dự toán 13,5% (tương đương 53.786 tỉ đồng), trong đó nhiều khoản chi vượt khá lớn. Cụ thể, chi ngân sách trung ương tăng hơn 13% (tăng 27.968 tỉ đồng) so với dự toán, chi ngân sách địa phương tăng gần 14% (25.818 tỉ đồng).

Về nguồn tăng chi, theo Ủy ban Tài chính Ngân sách, thu ngân sách nhà nước năm 2008 vượt 33,3% so với dự toán, song số tăng thu cũng đã được chi tiêu hết.

Qua những số liệu nói trên, có thể thấy chương trình cắt giảm các dự án công, một phần nhỏ của chính sách tài khóa thắt chặt năm 2008, đã không được tôn trọng. Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang, bà Mai Thị Ánh Tuyết, nêu vấn đề, năm 2008 Chính phủ trình Quốc hội 8 nhóm giải pháp để cứu vãn nền kinh tế suy thoái mà lại vượt chi ngân sách quá lớn, đến 13,5% so với dự toán là không đúng về nguyên tắc quản lý.

Đại biểu Trần Du Lịch nói về ngân sách năm đó: “Thú thật tôi dạy môn tài chính công, nhưng cầm bản báo cáo cho Quốc hội hàng năm, không hiểu được các quyết định đó chi cái gì”. Ông Lịch nói thêm, vẻ đầy suy tư: “Tôi nhớ lần trước, đồng chí Nguyễn Đức Kiên (Phó chủ tịch Quốc hội) nêu vấn đề thảo luận về ngân sách, tiền thì cũng đã thu rồi, tiêu cũng tiêu rồi. Bây giờ thảo luận rút ra được vấn đề gì?!”.

Rút cuộc, bản quyết toán ngân sách năm 2008 đã được Quốc hội thông qua vào kỳ họp giữa năm ngoái. Tuy vậy, chương trình cắt giảm đầu tư công đã được thực hiện như thế nào và nó có đóng góp gì vào mục tiêu kiềm chế lạm phát vẫn chưa được tổng kết ở cấp quốc gia.

Về phần mình, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã quên lời hứa với các phóng viên về một buổi họp báo để công bố kết quả thực hiện. Hiệu quả của chương trình cắt giảm đầu tư công năm 2008 vẫn là câu hỏi treo đó.

Nay thì 11 đoàn công tác của Bộ Kế hoạch và Đầu tư lại đang đến các bộ, ngành, địa phương và các tập đoàn kinh tế nhà nước để xem xét cắt giảm các dự án công. Họ đang phải đối diện với ba “trụ cột” của nền kinh tế, mà quyền lực và lợi ích của từng nơi có thể áp đảo chính các đoàn thanh tra. Các tập đoàn kinh tế nhà nước vẫn đang đặt mục tiêu tăng trưởng 15%, chính quyền các địa phương đã được tự chủ trong chi tiêu ngân sách, và các bộ ngành không thể ngừng triển khai 15 chương trình quốc gia đã được thông qua. Đó là một thực tế đầy áp lực cho Thứ trưởng Sinh và các đồng sự.

>> Cái cần phải cắt là tham nhũng, lãng phí

>> Tỷ trọng cao, hiệu quả thấp

>> Cách kiểm tra sẽ khác ba năm trước

Cắt giảm chi thường xuyên rất khó

Nghị quyết 11 của Chính phủ yêu cầu cắt giảm 10% chi thường xuyên. Đây là con số cắt giảm rất lớn trong bối cảnh chi thường xuyên đã chiếm hầu hết ngân sách hàng năm (chi phát triển thường nằm trong số bội chi); và thuộc trách nhiệm của Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng việc cắt giảm là khó khăn vì ngân sách đã được phân cấp cho chính quyền các địa phương.

Thực tế năm 2008 cho thấy dù Chính phủ cũng có yêu cầu cắt giảm chi thường xuyên, nhưng theo Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội, chi thường xuyên của năm 2008 là 252.375 tỉ đồng, vượt 6,4% (15.125 tỉ đồng) so với dự toán. Tình trạng chi thường xuyên vượt dự toán tại một số địa phương có xu hướng gia tăng, 36/37 địa phương được kiểm toán đều có mức chi vượt dự toán tương đối lớn, 9/37 địa phương có mức vượt trên 30%.

Rõ ràng đây là một bài học cần được phân tích thấu đáo để rút kinh nghiệm triển khai cho năm nay.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới