Thứ Ba, 7/12/2021, 02:22
24 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Châu Á học hỏi gì từ Israel để chống dịch mà không kìm hãm tăng trưởng?

Ricky Hồ

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

(KTSG Online) – Số ca nhiễm mới ở Israel gia tăng dù tỷ lệ tiêm chủng đạt trên 68% đã khiến mọi người lo ngại về trận chiến với Covid-19 không bao giờ ngơi nghỉ. Nhưng các nhà khoa học tin rằng thế giới có thể nhìn thấy bức tranh tổng thể, rút ra các bài học và thậm chí những hy vọng mỏng manh để cùng học hỏi cách sống chung với Covid-19. Đó là bảo vệ người dễ bị tổn thương, tăng cường tiêm chủng, không để hệ thống y tế quá tải và vỡ trận, và cuối cùng là duy trì thể trạng tốt, chăm lo sức khỏe tinh thần toàn dân.

Nhân viên y tế thực hiện xét nghiệm đối với người đi xe trên đường ở Petah Tikva, Israel. Số ca nhiễm ở Israel đang tăng nhanh. Ảnh: Reuters

Một trong những quốc gia châu Á đang theo dõi sát sao tình hình Israel là Singapore. Đất nước nhỏ bé này trong tháng rồi đã đạt được tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ trên 80%, với số ca nội địa cũng đang gia tăng, dù là rất khiêm tốn so với các nơi khác trên toàn cầu. Singapore đang vạch ra sách lược để xem Covid là một căn bệnh đặc hữu.

Hiệu quả thật sự của “tiêm chủng đầy đủ”?

Hôm 3-9, báo chí địa phương Israel đăng số ca nhiễm mới trong ngày hôm trước là 13.900 ca. Tính theo số ca nhiễm theo quy mô dân số hoặc tính theo đầu người, Israel đang đứng đầu thế giới – theo dữ liệu của Oxford University Press. Đây là kết quả của các chiến dịch xét nghiệm thường xuyên hơn. Nhưng cả thế giới đang bị sốc bởi cách đây ba tháng – vào đầu tháng 6 – với tỷ lệ hơn 60% dân số đã tiêm đầy đủ hai mũi Pfizer, số ca nhiễm mới mỗi ngày vẫn ở mức một con số. Hoặc trong một thống kê mới do Bộ Y tế nước này công bố: trong 6.000 ca nhiễm mới, có trên 4.000 người đã tiêm chủng đầy đủ. Tỷ lệ 2/3 này thật sự là “sét đánh ngang tai”.

Đất nước vùng Trung Đông nhỏ bé cũng là nơi đầu tiên trên thế giới thực hiện chiến dịch tiêm mũi thứ ba cho bất cứ ai trên 12 tuổi. Điều này làm thay đổi tất cả những suy nghĩ về khái niệm “tiêm chủng đầy đủ”.

Nhưng khi nhìn vào những con số này, Giáo sư Eyal Leshem của Trung tâm Y tế Sheba vẫn cho rằng có nhiều yếu tố tích cực. “Tất cả các số liệu này trên nền tảng là hầu hết các hoạt động đã trở về trạng thái bình thường. Đó là trẻ đi nghỉ hè, hoạt động thương mại và các sự kiện khác đang tiếp diễn. Quy định nghiêm ngặt duy nhất còn được duy trì lúc này là việc đeo khẩu trang ở những không gian kín, không thông thoáng”, vị giáo sư hàng đầu về bệnh truyền nhiễm so sánh về làn sóng dịch mới và đợt phong tỏa vào tháng 1-2021.

Thậm chí khi không đóng cửa hoạt động kinh tế, số ca nhiễm bệnh nặng vẫn thấp dưới mốc trên 1.100 ca ghi nhận vào tháng 1 vừa rồi. Số liệu của Bộ Y tế ghi nhận số ca nguy kịch hôm 29-8 vừa rồi chỉ 752 và rồi xuống còn 673 hôm 2-9. Số ca tử vong mỗi ngày chỉ 20-30 người, chỉ bằng phân nửa tỷ lệ trong tháng 1.

Số ca nhiễm tính trên 1 triệu dân ở Israel, Malaysia, Nhật Bản và Singapore. Số ca nhiễm tính trên 1 triệu dân ở Israel, Malaysia, Nhật Bản và Singapore. Dù đứng đầu thế giới về số ca nhiễm tính theo quy mô dân, nhưng số ca trở nặng và tử vong ở Israel lại rất thấp. Nguồn: Our World in Data. Nguồn: Our World in Data

“Chúng ta thấy được hiệu quả bảo vệ tuyệt vời khi tiêm hai mũi. Khi xem xét các con số khác, chúng ta có thể nhận ra tỷ lệ nhiễm bệnh nặng ở người chưa tiêm chủng là 300 trên 100.000 người, trong khi đối với tiêm hai mũi chỉ là 19 trên 100.000. Tức là giảm 93,66% và đây là con số cho nhóm cư dân trên 60 tuổi”, giáo sư nhấn mạnh.

Giáo sư Paul Tambyah, Chủ tịch của Tổ chức châu Á – Thái Bình Dương về truyền nhiễm và vi sinh lâm sàng tại Singapore (APSCMI) cũng đưa ra quan điểm tương tự. Ông nói rằng những gì đang diễn ra ở Israel chỉ ra cách duy nhất để con người có thể chung sống hòa bình với Covid-19. Số ca nhiễm ở đảo quốc sư tử hiện đã vượt trên 200 ca mỗi ngày, cũng tăng từ số ca nhiễm một con số trước đó.

“Mặc dù số ca nhiễm ở Israel cao, nhưng số ca trở nặng và tử vong thấp hơn các đợt bùng phát dịch trước đây rất nhiều”, Giáo sư Tambyah nói với Nikkei Asia. Ông cũng chỉ ra quy mô dân số Israel cao gấp rưỡi Singapore (khoảng gần 9 triệu so với gần 6 triệu) và tỷ lệ người dân không muốn tiêm chủng ở Israel nhiều hơn. Nhưng các khuynh hướng của cả hai nơi cho thấy: “Chúng ta có thể phải chấp nhận số ca nhiễm tăng, trong khi số ca nặng và số tử vong không gia tăng”.

Tiêm mũi thứ ba để chống lại suy giảm miễn dịch

Nhưng nếu cơ chế hai mũi tiêm có thể đạt hiệu quả như vậy, tại sao Israel lại cấp tập thực hiện tiêm mũi thứ ba?

Giáo sư Leshem giải thích rằng chính phủ Israel hiểu rõ rằng nếu số ca nhiễm do chủng Delta ngày càng tăng, thậm chí chủng này “tung hoành” trong khối dân cư đã tiêm đầy đủ, họ sẽ chứng kiến số ca nhiễm ở những người tiêm đầy đủ và số nhập viện ngày càng gia tăng. “Chúng tôi gọi đó là lây nhiễm đột phá”, ông Leshem giải thích.

Kết quả một công trình nghiên cứu do một nhóm chuyên gia Israel thực nghiệm đã làm tăng nỗi lo ngại của chính phủ. Các nhà khoa học đã chứng minh rằng “sáu tháng sau khi đã tiêm đầy đủ hai mũi, có sự suy giảm miễn dịch trầm trọng trong tất cả các nhóm tuổi”.

Trong khi Israel là nước đầu tiên thực hiện chiến dịch tiêm mũi tăng cường, Mỹ và nhiều nước khác cũng đã bắt đầu thực hiện hoặc lên kế hoạch cho mũi thứ ba. Singapore cũng vậy. Hôm qua, đảo quốc này tuyên bố dự định tiêm mũi thứ ba cho người cao tuổi và một số cá nhân bị suy giảm miễn dịch.

Tuy vậy, mũi tiêm thứ ba đang gây bão dư luận về đạo đức và khiến các nhà khoa học tranh cãi, đặc biệt ở những nước có quy mô dân số lớn hơn.

Số người tiêm mũi thứ ba hiện trên 2,5 triệu người, gần 32% trong tổng số dân gần 8,8 triệu người. Ảnh: Reuters

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho rằng mũi tiêm tăng cường có thể rút cạn nguồn cung ứng vaccine mà các nước nghèo đang cần kíp. Tuy vậy, Giáo sư Tambyah nói: “Trước khi có quyết định tiêm mũi thứ ba của Singapore hôm qua, phần lớn vẫn tin rằng không có bằng chứng xác đáng rằng mũi tiêm thứ ba là thật sự cần thiết”.

Leshem nói rằng ngay tại Israel, đã có nhiều nghiên cứu phê phán về suy giảm miễn dịch sau khi tiêm. Các nghiên cứu ở nước ngày xác tín rằng người cao tuổi đã tiêm mũi thứ hai trong tháng 3 vừa rồi có được miễn dịch bảo vệ khỏi lây nhiễm cao hơn 1,6 lần và khỏi bị trở bệnh nặng cao hơn 1,7 lần so với những ai đã tiêm mũi thứ hai vào tháng 1-2021.

Ông nói rằng điều này được một số giải thích rằng hiệu quả bảo vệ của tiêm hai mũi khá tốt mà không cần đến mũi tăng cường và người tiêm chủng trễ hơn có nhiều thời gian trước khi nhiễm bệnh để cơ thể họ có thời gian sản sinh kháng thể. Tuy nhiên, vị giáo sư Israel nói rằng một số dữ liệu nghiên cứu lại cho thấy mũi thứ ba lại hiệu quả. “Điều chúng tôi nghĩ đến lúc này là tốc độ lây nhiễm chậm lại một phần là nhờ vào việc tiêm mũi thứ ba”, ông Leshem nhấn mạnh.

Cho đến hôm qua, Israel đã tiêm mũi thứ ba cho 2,48 triệu người, số tiêm mũi hai là hơn 5,5 triệu người và số tiêm mũi đầu là hơn 500.000 người.

Không thể tránh khỏi việc tiêm chủng nhắc lại

Nếu dữ liệu chứng minh rằng mũi tiêm thứ ba là cần thiết, chúng ta sẽ có câu hỏi mới: Liệu con người sẽ cần mũi thứ tư hay thậm chí nhiều hơn? Giáo sư Leshem nói rằng “điều này khó nói trước”, nhưng ông nói rằng một vòng tròn không chấm dứt trong việc tiêm chủng là hoàn toàn không thể tránh khỏi.

“Cơ chế tự nhiên của dịch truyền nhiễm thường có đặc tính của điểm cân bằng. Có nghĩa là thế này, rất khó xác định là khi nào, nhưng trong một vài tháng hay nhiều năm, chúng ta sẽ đạt đến giai đoạn khi virus lây nhiễm trong cộng đồng nhưng chỉ lây nhiễm nhẹ thôi bởi vì phần lớn dân cư đã có miễn dịch đối với căn bệnh nghiêm trọng. Điều này có thể đạt được bằng vaccine hay đã nhiễm bệnh rồi khỏi bệnh hay cả hai”, Leshem giải thích.

Cả hai giáo sư Leshem và Tambyah đã vẽ ra tương lai khi các nước phải học cách khống chế bùng phát dịch mà không cần hãm phanh đà phát triển nền kinh tế.

“Thông điệp dễ nhận thấy rằng khi chủng Delta đã lây nhiễm trong cộng đồng, chắc chắn sẽ có sự tăng lên của số ca nhiễm, thậm chí ngay cả khi tỷ lệ phủ tiêm chúng cao”, Leshem nói.

Khi điều đó xảy ra, vị giáo sư nói thêm, sự kết giữa vaccine giúp tăng cường hệ miễn dịch, một chiến dịch truyền thông đáng tin cậy của chính phủ và trách nhiệm của từng cá nhân trong cộng động có thể “giúp các quốc hoạt động khá bình thường mặc cho Covid hiện diện”.

Trong khi đó, Giáo sư Tambyah đã gọi việc cố gắng thực hiện chiến lược “không có ca nhiễm Covid-19” là “phù phiếm và không hiệu quả”. Ông nói rằng Singapore đã đi bước đầu tiên khi các bộ trưởng trong đội công tác đặc biệt chống dịch đã đăng trên mục “Ý kiến & Bình luận” của tờ Straits Times về “sống chung bình thường với Covid-19”. Bài viết này đề cập nhắc đến từ Israel nhiều lần.

“Chúng ta cần tập trung bảo vệ những người dễ bị tổn thương, khống chế các ổ dịch lớn mới phát, thúc đẩy tiêm vaccine, không để hệ thống y tế quá tải và sụp đổ và đồng thời là duy trì sức khỏe vật lý, tinh thần và thể trạng tốt của mọi người dân”, ông Tambyah kết luận.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới