(KTSG) - CASA quí 1-2026 cho thấy ngành ngân hàng không suy yếu đồng loạt, mà đang phân hóa rõ hơn. Lợi thế vốn rẻ vẫn thuộc về các ngân hàng có khách hàng lớn, nền tảng số mạnh và sản phẩm giữ dòng tiền hiệu quả.
Ở nhóm quốc doanh, VCB vẫn giữ vị trí dẫn đầu với tỷ lệ CASA 32,55% trong quí 1-2026. Dù giảm so với cuối năm trước, đây vẫn là mức rất cao trong hệ thống và tiếp tục phản ánh lợi thế của VCB trong mảng thanh toán, khách hàng doanh nghiệp lớn và tập khách hàng cá nhân có tần suất giao dịch cao.
CTG đạt 24,08%, còn BID đạt 19,49%, cho thấy sự phân tầng khá rõ ngay trong nhóm quốc doanh. Với nhóm này, CASA không chỉ đến từ lợi thế mạng lưới, mà còn đến từ khả năng trở thành ngân hàng giao dịch chính của khách hàng lớn.
Đối với nhóm chuyên cho vay doanh nghiệp, MBB và TCB vẫn là hai ngân hàng nổi bật nhất. MBB đạt CASA 32,27%, còn TCB đạt 31,45%, cao hơn đáng kể so với phần còn lại của nhóm.
Điểm quan trọng là lợi thế của hai ngân hàng này không chỉ nằm ở quy mô khách hàng doanh nghiệp, mà còn ở năng lực giữ dòng tiền trong hệ sinh thái. Với MBB, số lượng giao dịch trên kênh số năm 2024 đạt 6,2 tỉ giao dịch và tỷ lệ giao dịch thành công đạt 99,97%, cho thấy nền tảng số đang đóng vai trò như một hạ tầng dòng tiền thường xuyên của khách hàng. Khi khách hàng giao dịch nhiều hơn, tài khoản thanh toán có nhiều cơ hội duy trì số dư hơn, từ đó hỗ trợ CASA.
Với TCB, chiến lược CASA được thể hiện rõ hơn qua việc biến tài khoản thanh toán thành một công cụ quản lý tiền nhàn rỗi. Sản phẩm “Sinh lời tự động” cho phép số dư tài khoản được tối ưu lợi nhuận theo ngày nhưng vẫn có thể sử dụng linh hoạt cho chi tiêu và chuyển khoản.
Theo tài liệu họp đại hội đồng cổ đông 2025, TCB cho biết sản phẩm này có khoảng 2,3 triệu khách hàng đăng ký, số dư cuối kỳ khoảng 68.000 tỉ đồng và mức tăng trưởng 33% nếu tính CASA cùng số dư sinh lời tự động của khách hàng cá nhân. Điều này giúp giải thích vì sao TCB duy trì CASA cao: ngân hàng không chỉ giữ tiền bằng tiện ích thanh toán, mà còn tạo thêm lợi ích tài chính cho số dư trong tài khoản.
MSB cũng là trường hợp đáng chú ý khi CASA đạt 25,51%, đứng sau nhóm dẫn đầu nhưng vẫn cao hơn nhiều ngân hàng cùng nhóm. Ngân hàng này triển khai các chương trình gắn với tăng số dư CASA bình quân và sản phẩm “Sinh lời tự động” trên MSB mBank, trong đó khách hàng có thể nhận điểm M-Point khi tăng số dư CASA hoặc tăng số dư sản phẩm sinh lời tự động.
Cách làm này cho thấy các ngân hàng đang chuyển từ cạnh tranh miễn phí giao dịch sang cạnh tranh bằng cơ chế khuyến khích giữ tiền trong tài khoản.
Ở chiều ngược lại, OCB đạt 10,67%, còn HDB, SSB, LPB và SHB có tỷ lệ CASA thấp hơn đáng kể so với MBB, TCB và MSB. Điều này cho thấy việc định vị là ngân hàng cho vay doanh nghiệp không tự động tạo ra CASA cao.
CASA chỉ thực sự cải thiện khi ngân hàng kiểm soát được dòng tiền sau giải ngân, giữ được dòng tiền thanh toán của khách hàng trong hệ thống và có đủ sản phẩm bổ trợ để khách hàng không rút tiền sang các kênh sinh lời khác. Đây là điểm phân hóa quan trọng trong nhóm ngân hàng doanh nghiệp.
Ở nhóm chuyên cho vay cá nhân, ACB là ngân hàng ổn định nhất khi CASA đạt 21,23%, gần như đi ngang so với cuối năm trước. Câu chuyện của ACB không phải là tăng trưởng CASA đột biến, mà là khả năng duy trì nền khách hàng giao dịch ổn định, phù hợp với mô hình bán lẻ thận trọng và tập trung vào chất lượng khách hàng.
Trong khi đó, TPB giảm về mức 17,45% và VIB và VPB lần lượt ở mức 13,93% và 13,09%. Với các ngân hàng bán lẻ, việc cải thiện CASA ngày càng phụ thuộc vào khả năng biến tài khoản thanh toán thành một sản phẩm có lợi ích tài chính rõ ràng.
VIB đã ra mắt tài khoản “Siêu lợi suất”, nhấn mạnh khả năng sinh lời mỗi ngày và hoàn tiền cho giao dịch online; trong khi VPBank triển khai “Super sinh lời”, giúp tối ưu tiền nhàn rỗi trong tài khoản với lợi suất cố định 3,5%/năm khi ra mắt vào tháng 3-2025.
Những sản phẩm này cho thấy nhóm bán lẻ đang bước vào cuộc đua mới, nơi CASA không chỉ đến từ tiện ích thanh toán mà còn từ khả năng cạnh tranh lợi suất trên dòng tiền ngắn hạn. Tuy nhiên, sản phẩm sinh lời trên tài khoản thanh toán không phải là lời giải ngay lập tức cho CASA.
Nếu ngân hàng chưa có tệp khách hàng đủ lớn, tần suất giao dịch chưa cao hoặc khách hàng chưa xem tài khoản ngân hàng là trung tâm quản lý tài chính cá nhân, tác động lên CASA sẽ cần thời gian để thể hiện. Đây là lý do một số ngân hàng đã triển khai sản phẩm mới nhưng tỷ lệ CASA vẫn chưa cải thiện mạnh ngay trong quí đầu năm.
Ở nhóm ngân hàng nhỏ, PGB và EIB là hai trường hợp nổi bật hơn với tỷ lệ CASA lần lượt đạt 16,01% và 13,37%, trong khi ABB đạt 7,65%, cao hơn một số ngân hàng cùng nhóm nhưng vẫn còn cách xa nhóm dẫn đầu. Phần lớn các ngân hàng còn lại vẫn duy trì mặt bằng thấp, nhiều ngân hàng chỉ quanh vùng 3-7%.
Điểm yếu của nhóm này không chỉ nằm ở quy mô nhỏ, mà còn ở việc thiếu hệ sinh thái giao dịch đủ rộng để tạo ra dòng tiền không kỳ hạn thường xuyên. Khi khách hàng chỉ xem ngân hàng là nơi gửi tiết kiệm hoặc vay vốn, CASA khó có thể cải thiện bền vững.
Nhóm ngân hàng nhỏ vì vậy sẽ phải đối mặt với bài toán khó hơn trong thời gian tới. Nếu muốn nâng CASA, họ không thể chỉ dựa vào tăng lãi suất tiền gửi hoặc các chương trình khuyến mại ngắn hạn. Điều cần thiết hơn là mở rộng tệp khách hàng giao dịch, cải thiện trải nghiệm ngân hàng số, phát triển tài khoản thanh toán có lợi ích cụ thể và tạo thêm điểm chạm trong đời sống tài chính của khách hàng. Nếu không, khoảng cách CASA giữa nhóm nhỏ và nhóm dẫn đầu sẽ tiếp tục duy trì khoảng cách lớn.
CASA quí 1-2026 cho thấy ngành ngân hàng không suy yếu đồng loạt, mà đang phân hóa rõ hơn. Lợi thế vốn rẻ vẫn thuộc về các ngân hàng có khách hàng lớn, nền tảng số mạnh và sản phẩm giữ dòng tiền hiệu quả. Trong giai đoạn tới, CASA không chỉ phản ánh khả năng huy động vốn chi phí thấp, mà còn là thước đo năng lực giữ khách hàng giao dịch trong hệ sinh thái ngân hàng.
(*) CFA
