Chủ Nhật, 29/05/2022, 06:58
26 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Để đôi chân luôn tung tăng bay nhảy

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Để đôi chân luôn tung tăng bay nhảy

BS.Lê Hùng (*)

(minh họa: Khều)

(TBKTSG) – Thoái hóa khớp gối không phải là bệnh lý cấp tính gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nếu không được điều trị tích cực, hợp lý thì một ngày nào đó, khi tuổi già ập đến, chuyện vận động, đi lại cũng như chất lượng sống của người bệnh sẽ suy giảm rất nhiều, thậm chí là phải ngồi xe lăn!

Trong lần khám bệnh cho một người bị thoái hóa khớp gối, sau khi khai bệnh đầy đủ, bỗng ánh mắt bệnh nhân trở nên xa xăm, rồi buông tiếng thở dài kèm câu nói bâng quơ: “Đôi chân tôi bây giờ chẳng còn tung tăng như xưa được nữa!”.

Câu nói bâng quơ mà sao buồn đến lạ lùng. Hương hoa của cuộc sống đúng là nằm trên đôi chân, đặc biệt là hai khớp gối. Khi còn khỏe mạnh, còn tung tăng trên mọi nẻo đường, chẳng ai nghĩ rằng mình đang có đôi chân mạnh khỏe để nâng niu, mà sử dụng đôi chân một cách thoải mái, vượt suối băng rừng, đi đứng, chạy nhảy có khi thâu đêm suốt sáng!

Một quy luật bất biến là chẳng có gì là mãi mãi. Cái gì cũng phải suy mòn, lão hóa, thoái hóa, hai khớp gối cũng không phải là trường hợp ngoại lệ. Tuy nhiên, nếu biết cách đề phòng và chống thoái hóa chung cho cơ thể cũng như khớp gối, chúng ta có thể làm chậm tiến trình này.

Khớp gối có cấu trúc và chức năng phức tạp, đóng vai trò rất quan trọng trong sự vận động của cơ thể. Khớp gối bao gồm sự tiếp hợp của xương đùi, xương chày và xương bánh chè tạo thành một khớp lớn, được giữ rất vững chắc bởi hệ thống cân, cơ, dây chằng, bao khớp…

Ở giữa mặt khớp có một bao hoạt dịch. Khi bị viêm, đau, chất hoạt dịch được tiết ra nhiều làm cho khớp bị sưng phồng lên ở vùng kheo, ở mặt trước hoặc xung quanh, gây biến dạng tạm thời khớp gối. Bên trong bao khớp, mặt tiếp khớp của các xương đùi, xương chày và xương bánh chè được phủ một lớp sụn trơn láng, giúp cho khớp chuyển động êm ái, linh hoạt.

Khi khớp gối bị viêm, thoái hóa, lớp sụn bọc các mặt khớp bị mòn dần, trở nên thô ráp. Sự chuyển động của khớp gối khi ấy không còn linh hoạt, trơn láng mà bị cản trở, hạn chế. Khi vận động, bệnh nhân có thể cảm nhận được những tiếng lạo xạo trong khớp gối. Đây là tiếng kêu rất điển hình của bệnh cảnh thoái hóa khớp gối. Lúc này, phần xương xung quanh mặt khớp cũng dày ra, tạo thành những gai xương, đôi khi gai xương có thể nhô lên giữa mặt khớp xương chày, góp phần gây đau đớn và hạn chế việc vận động khớp gối.

Nếu không được điều trị và nghỉ ngơi hợp lý, hiện tượng thoái hóa sẽ ngày càng nặng, lớp sụn bọc mặt khớp bị bong tróc hẳn đi, không còn che phủ các đầu xương dưới sụn được nữa, phần xương bị lộ ra và liên tục cọ xát vào nhau mỗi lúc khớp gối chuyển động gây nhiều đau đớn cho người bệnh.

Khi khớp gối bị thoái hóa với những tổn thương như đã trình bày, để bù trừ, hệ thống cân, cơ, dây chằng (cũng đã già yếu) phải gồng mình lên để giữ cho khớp gối được vững chắc, giúp ta có thể sinh hoạt, đi lại, làm việc… Nhưng không chóng thì chầy, hệ thống cân, cơ, dây chằng này sẽ suy yếu hẳn đi, không bù trừ nổi nữa, làm cho việc vận động khớp gối ngày càng hạn chế, cho đến khi không còn đi lại được. Đây là giai đoạn khiến người bệnh hoảng sợ trước viễn cảnh bị tàn phế! Để tránh hiện tượng thoái hóa khớp gối sớm, chúng ta cần hiểu bệnh để phòng và trị bệnh ngay từ khi bước chân còn tung tăng bay nhảy được.

Khởi đầu của bệnh cảnh thoái hóa khớp gối chỉ là những triệu chứng mơ hồ như đau nhẹ, khi đau khi không, đôi khi đang đi tự nhiên cảm thấy đau chói trong khớp, việc vận động khớp bị sượng hẳn lại, chỉ cần duổi thẳng thật mạnh đùi và cẳng chân vài lần thì cơn đau và cảm giác vướng víu trong khớp sẽ biến mất… Dần dần kiểu đau ấy xuất hiện thường xuyên hơn, đau nhiều về ban đêm, khi thời tiết thay đổi (thường là chuyển lạnh), sáng sớm thức dậy thấy đau ê ẩm trong khớp gối, có cảm giác khớp bị co cứng làm hạn chế việc vận động.

Càng lúc người bệnh càng cảm thấy đau nhiều hơn, rõ hơn, đau ở sâu trong khớp gối, ấn quanh khớp gối cũng đau. Cơn đau tăng lên khi ngồi xổm, ngồi xếp bằng (bán kiết già) hoặc khi đi lên cầu thang. Có những giai đoạn khớp gối sưng to, biến dạng do hiện tượng tràn dịch khớp gối. Đi kèm với cảm giác đau là sự giới hạn vận động và có những tiếng kêu trong khớp. Bệnh càng nặng thì khả năng di chuyển càng kém, cho đến lúc chỉ có thể quanh quẩn trong nhà và cuối cùng là ngồi một chỗ.

Để phòng bệnh, nên tập luyện để có một cơ thể khỏe mạnh, tránh những môn thể thao có khả năng gây chấn thương khớp gối. Nên đi bộ, chạy bộ, rèn luyện sức mạnh đôi chân. Tự xoa bóp khớp gối đều đặn mỗi ngày hai lần (sáng và chiều). Không bắt khớp gối làm việc quá sức dưới mọi hình thức.

Giai đoạn nhẹ và vừa của bệnh thoái hóa khớp gối có thể điều trị bằng y học cổ truyền (YHCT). Những phương pháp châm cứu, xoa bóp, day bấm huyệt, chườm thuốc trên khớp gối kết hợp với ăn uống cũng có thể làm cho bệnh nhân giảm đau, giúp khớp gối vững chắc hơn. Nên kết hợp ngay từ đầu với dược thảo YHCT. Những dược thảo này có khả năng chống đau, chống viêm, bổ thận sinh xương tủy, mạnh gân cốt… Sự kết hợp giữa phương pháp dùng thuốc với những phương pháp không dùng thuốc của YHCT hoàn toàn có thể điều trị tốt các triệu chứng thoái hóa khớp gối và làm chậm quá trình thoái hóa này mà không có phản ứng phụ xảy ra.

Tây y có nhiều loại thuốc để điều trị và phòng ngừa bệnh thoái hóa khớp nói chung và khớp gối nói riêng. Một số loại thuốc Tây có tác dụng bổ sung sụn, bổ sung chất nhờn cho khớp, hạn chế thoái hóa khớp, kháng viêm giảm đau. Đây là những loại thuốc được sử dụng rất phổ biến, nhưng khi dùng bệnh nhân phải rất cẩn trọng bởi những phản ứng phụ, đặc biệt trên hệ tiêu hóa (gây viêm loét, sung huyết, xuất huyết dạ dày tá tràng).

Trong trường hợp đặc biệt, thầy thuốc chuyên khoa về khớp sẽ chỉ định tiêm một số loại thuốc đặc trị trực tiếp vào khớp gối. Tuy nhiên, thủ thuật tiêm thuốc vào khớp gối phải được tiến hành trong điều kiện vô trùng, để tránh tai biến nhiễm trùng khớp nặng nề. Có thể kết hợp dùng thuốc với những phương pháp tập luyện, phương pháp vật lý trị liệu cũng như sử dụng những dụng cụ để giữ vững khớp gối (nẹp, băng giữ khớp gối..) trong lúc cần phải đi lại thì kết quả điều trị nội khoa sẽ đạt đến mức tối ưu.

Trong trường hợp việc điều trị nội khoa không còn đáp ứng nữa, những tổn thương thoái hóa xuất hiện quá nặng nề gây hư biến mặt khớp, gai xương quá lớn, những mảng sụn bong tróc ra trong bao khớp kích thích gây viêm đau, hiện tượng lệch trục của khớp khiến bệnh nhân không thể đi lại được thì thầy thuốc sẽ có chỉ định phẫu thuật.

Tùy từng trường hợp bệnh lý mà có những cách phẫu thuật khác nhau như phẫu thuật bằng phương pháp nội soi để cắt lọc (bằng dao đốt điện) những vùng bị viêm sưng, loại bỏ những mảng sụn bong tróc (gây chèn ép trên mặt khớp, gây đau và hạn chế vận động); phẫu thuật mở khớp gối để chỉnh hình những thoái hóa, biến dạng của khớp, tái tạo lại mặt khớp cho bệnh nhân. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân sẽ được thay khớp gối nhân tạo.

___________________________________________________

(*) Nguyên Phó viện trưởng Viện Y dược học dân tộc TPHCM

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới