Chủ Nhật, 14/07/2024
35.6 C
Ho Chi Minh City

Di sản phải sống động và hướng đến lợi ích kinh tế

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Di sản phải sống động và hướng đến lợi ích kinh tế

Trung Châu – Kiều Giang thực hiện

Di sản phải sống động và hướng đến lợi ích kinh tế
Một nhân viên bảo vệ của Thương xá Tax đanh nhờ chụp lại hình ảnh của mình cùng với những cây xanh cuối cùng đang bị đốn hạ ở góc đường Lê Lợi-Nguyễn Huệ. Ảnh đã đăng trong bài Người Sài Gòn tiếc thương cây.

(TBKTSG) – LTS: Chuyện phá bỏ Thương xá Tax, một chứng nhân của Sài Gòn suốt hơn 130 năm qua cũng như việc nhiều hàng cây xanh tiếp tục bị đốn hạ đang làm hao tốn không ít giấy mực của báo chí trong nước. Vấn đề cần bảo tồn di sản, cảnh quan và bản sắc đô thị Sài Gòn như thế nào để có sự hài hòa với nhu cầu phát triển đô thị một lần nữa được dấy lên trong dư luận. TBKTSG đã ghi nhận ý kiến của một số người nước ngoài đang sống và làm việc ở TPHCM về vấn đề này.

“TPHCM có quá ít mảng xanh”
Claire Bailliez, nhà sáng lập, Giám đốc Công ty Grana Skills

– Tôi đồng ý bất cứ sự phát triển nào cũng cần sự thay đổi, nhưng phải suy nghĩ kỹ về hậu quả của những sự thay đổi, thay đổi là để cải thiện cuộc sống tốt hơn và tạo ra sự bền vững. Phát triển nhanh thì ai cũng muốn nhưng cần phải suy xét cái giá mà người dân thành phố phải trả là gì?

Tôi thực sự không hài lòng về ý kiến cho rằng phải đốn cây để dọn chỗ cho công trình mới. TPHCM hiện nay có rất ít mảng xanh, điều đó thật không may. Hàng năm, nhiều công trình vẫn tiếp tục mọc lên nhưng hầu hết vắng bóng mảng xanh hoặc rất ít mảng xanh. Nếu tra Google về một TPHCM xanh và bền vững thì hầu như không tìm thấy thông tin. Điều này rất đáng báo động. Tại nhiều thành phố lớn trên thế giới ngày nay, mảng xanh là mối quan tâm lớn vì con người ý thức được chúng góp phần làm cho môi trường nơi họ sống tốt hơn, đem lại lợi ích cho sức khỏe tinh thần cũng như thể chất. Có nhiều cách làm trên thế giới mà TPHCM có thể tham khảo.

Hiện TPHCM quá đông người, nhiều người phải sống trong những căn nhà hay những căn hộ rất nhỏ, môi trường ô nhiễm và căng thẳng gia tăng. Cư dân cần những mảng xanh yên bình để thở, để tái tạo năng lượng, để duy trì trạng thái cân bằng. Tất cả những điều đó là tài nguyên cho năng suất lao động cao và những giá trị phát triển tích cực.

“Cơ hội để hiện đại hóa thành phố và tăng cường vận chuyển”
Olga Khamilova, chuyên viên marketing Công ty Swiss Post Solutions Việt Nam

– Tất cả những thành phố lớn như Moscow, New York, London khi phát triển đều phải thay đổi. Sài Gòn cũng sẽ như thế. Nói cách khác, những thành phố lớn đều cần có metro và các loại phương tiện giao thông khác như ô tô điện, xe điện ngầm, xe buýt mini… Tuy nhiên, việc đốn hạ cây xanh nên được xem xét cẩn thận, đánh giá thiệt hơn một cách nghiêm túc. Ở những khu vực cần thiết chặt bỏ thì phải được tính toán trồng lại cây xanh hoặc tạo không gian xanh tại công trình mới sau khi hoàn thành. Những thành phố như London, Moscow, New York hay Singapore đều đã cải thiện sinh thái sau khi xây các tuyến giao thông và nhà cao tầng. Những nơi từng là những khu nhà cũ kỹ trở thành công viên hay khu vực xanh mát. Khách bộ hành có thể đi trên những con đường rộng rãi hơn. Hiện giờ đi bộ trên đường phố Sài Gòn là điều khó khăn và có hại cho sức khỏe.

Đối với việc xây lại Thương xá Tax ở TPHCM, theo tôi, có thể nghĩ tới phương án giữ lại kiến trúc cũ ở ba tầng dưới, còn lại thì có thể xây theo hướng hiện đại. Dĩ nhiên đây là điều “xa xỉ” đối với các công trình mới, cần thiện chí của nhà đầu tư.

Theo tôi, để TPHCM có thể vừa phát triển vừa duy trì những giá trị bền vững thì cần phải đưa ra cho được một mô hình thành phố (dành cho ai, cư dân chính có nhu cầu sống ở đâu, đi lại như thế nào…). Để làm việc này, có thể mời các kiến trúc sư và các chuyên gia sinh thái từ châu Âu, Úc, Singapore và Mỹ, những người đã có kinh nghiệm đưa ra mô hình một thành phố.

Ngoài ra, cần giữ nguyên hiện trạng những di sản UNESCO và thường xuyên bảo trì; hình thành các khu đi bộ trên mỗi con đường; giảm 2-3 lần số lượng xe gắn máy lưu thông sau khi hoàn thành metro; xây dựng bãi đậu xe tại các tòa nhà cao tầng, các nhà vệ sinh công cộng miễn phí; đặt nhiều hơn các giỏ rác trong thành phố, có phân loại rác; ban hành và thực hiện nghiêm khắc các quy định về giữ vệ sinh công cộng…

Văn hóa đô thị của các nước đang phát triển, bao gồm Nhật và Singapore, được xây dựng dựa trên “quy định sống tập thể”: tạo sự thoải mái nhất cho hàng xóm và tạo ra những khu vực thoải mái bên ngoài phạm vi nhà bạn. Cần nhìn nhận Việt Nam phát triển chậm về những mặt này, và để khắc phục, cần rút ra các bài học kinh nghiệm về tổ chức đô thị trên thế giới và tăng cường giáo dục thế hệ trẻ.

Tôi rất mừng nếu được sống trong một thành phố Sài Gòn mới, có metro để đi.

“Bảo vệ di sản là vấn đề cấp bách”
Tim Doling, nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử có gần 20 năm nghiên cứu về lịch sử và kiến trúc vùng Chợ Lớn – Sài Gòn – TPHCM(*)

– Việc phá hủy các công trình kiến trúc cổ để phục vụ phát triển đô thị đã diễn ra tại Anh, Ireland, Pháp, Singapore, Hồng Kông… Chính quyền ở các quốc gia và vùng lãnh thổ này sau đó cũng đã hối hận về nhiều quyết định. Chính quyền tại Anh, Ireland và Mỹ đều có chung một suy nghĩ là giá như họ có thể quay ngược thời gian để không phá hủy nhiều công trình kiến trúc cổ, làm mất đi tính nhận diện, sự độc đáo riêng của nhiều thành phố.

Tôi thấy đáng buồn khi điều tương tự đang được lặp lại tại Việt Nam và dường như người ta không học hỏi hay rút ra được kinh nghiệm gì từ các quốc gia khác. Rồi đây tính nhận diện của Sài Gòn cũng sẽ không còn nếu từng công trình kiến trúc cổ lần lượt bị phá bỏ.

Nhiều người nghĩ rằng việc bảo tồn di sản chẳng đóng góp gì cho phát triển kinh tế đất nước, nhưng thực tế cũng cho thấy nhiều nước đã có biện pháp đầu tư nâng cấp, tái sử dụng các công trình di sản vào mục đích phát triển du lịch. Du khách thích tham quan di sản chịu chi nhiều tiền hơn cho chuyến du lịch của mình so với khách du lịch thông thường. Các công ty du lịch có thể thiết kế tour dài ngày hơn để đưa họ tham quan nhiều công trình di sản hơn, như thế là góp phần tăng thu cho ngành du lịch, góp phần phát triển đất nước.

Nhìn nhận đúng đắn vai trò của di sản trong phát triển kinh tế, việc TPHCM cần làm hiện nay là tìm ra giải pháp bảo tồn không phải chỉ nhằm làm đẹp thành phố mà sâu xa hơn là hướng đến lợi ích kinh tế.

Có lẽ việc cần làm ngay là tiến hành một cuộc điều tra toàn diện về các công trình lịch sử ở TPHCM và đầu tư nghiên cứu để tìm ra những câu chuyện người thật, việc thật đằng sau những công trình, cảnh quan này khiến chúng trở thành những di sản sống động, góp phần vào việc tái sinh những khu vực dân cư xung quanh; giúp nâng cao ý thức của cộng đồng và nâng giá trị về bất động sản của những tòa nhà này. Quan trọng hơn cả là thúc đẩy phát triển du lịch di sản.

Kế đến là có những biện pháp bảo vệ dưới dạng pháp luật để gìn giữ các công trình di sản đặc biệt quan trọng này. Sau cùng là hợp tác với các bên có liên quan để khai thác giá trị di sản của các công trình, cảnh quan vừa ở khía cạnh tài sản của du lịch vừa là tài sản của cộng đồng.

(*) Tim Doling là tác giả những cuốn sách: The Railways and Tramways of Vietnam (Đường sắt và tàu điện Việt Nam), Exploring Ho Chi Minh City (Khám phá Thành phố Hồ Chí Minh) giới thiệu hàng loạt tuyến điểm tham quan, di sản vòng quanh thành phố và một số sách hướng dẫn du lịch tại Tây Bắc và Đông Bắc Việt Nam. Ông đang thực hiện hai cuốn sách khám phá di sản kiến trúc Đà Nẵng và Hải Phòng, dự kiến sẽ ra mắt trong thời gian tới. Ông còn lập trang web www.historicvietnam.com đăng tải nhiều bài viết, tư liệu tham khảo về du lịch di sản Việt Nam.

Một tài liệu được Tim Doling thu thập tại hội thảo “Bảo tồn di sản và phát triển đô thị bền vững” do Trung tâm Dự báo và Nghiên cứu đô thị phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM tổ chức hồi giữa tháng 3-2014 đã chỉ ra trong vòng một thập kỷ qua, khu vực quận 3 đã mất hơn 56% các biệt thự kiểu Pháp; các công trình có tính biểu tượng như tòa nhà 12 Lê Duẩn (xây năm 1905), tòa nhà 213 Đồng Khởi (xây năm 1929) và tòa nhà 200 Lý Chính Thắng (xây năm 1920). Sắp tới, tòa nhà 164 Đồng Khởi (xây năm 1920) và 122 Lý Tự Trọng (xây năm 1927)… cũng sẽ bị phá bỏ nhường chỗ cho những công trình mới.

 

Xem thêm các bài             

>>Bảo tồn và phát triển                         

>>Đô thị Sài Gòn, những gì còn mất                                                                                                                     

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới