Thứ Năm, 30/06/2022, 12:55
32 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Dị tật ở trẻ sơ sinh bị thổi phồng do quá sợ hãi Zika

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Dị tật ở trẻ sơ sinh bị thổi phồng do quá sợ hãi Zika

Thanh Hương

Dị tật ở trẻ sơ sinh bị thổi phồng do quá sợ hãi Zika
Bác sĩ đang đo hộp sọ của một em bé mắc tật đầu nhỏ. Nguồn: AP

(TBKTSG Online) – Trong cơn bão truyền thông về dịch Zika, một số báo như The New York Times, Global Post, The Nature… lưu ý có thể cảnh báo đại dịch Zika là “báo động giả”.

Rất nhiều con số lớn xuất hiện xung quanh sự lây lan virus Zika càng khiến thế giới hoang mang lo sợ. Biết đầy đủ về những con số này có thể khiến chúng ta bình tĩnh hơn.

Tâm dịch hiện đang là vùng đông bắc Brazil, nơi báo chí đưa tin trẻ mới sinh có đầu nhỏ bất thường tăng nhanh – một dấu hiệu của chứng teo não (microcephaly). Truyền thông nhanh chóng kết luận về mối liên hệ đáng sợ giữa virus lây lan nhanh chóng và những đứa trẻ bất thường này. Dưới đây là những con số thống kê đầy đủ hơn và giải thích thuật ngữ của chuyên gia y tế, chính phủ Brazil có thể giúp chúng ta nhìn dịch bệnh rõ ràng và chính xác hơn.

Tuần trước, báo Nature đưa một báo cáo của cơ quan y tế phụ trách vấn đề trẻ khuyết tật bẩm sinh ở Mỹ Latin, kết luận rằng thông tin báo động về hiện tượng gia tăng trẻ sơ sinh mắc chứng “đầu nhỏ” có thể là do quá nhanh nhạy và chẩn đoán quá mức. Việc chẩn đoán quá mức cũng từ áp lực căng thẳng từ truyền thông quá quan tâm đến sự việc, báo cáo viết, và dữ liệu về mối liên hệ giữa virus Zika và chứng đầu nhỏ được đưa ra truyền thông còn nhiều thiếu sót.

Hãy nhìn vào một số dữ liệu và thông tin đầy đủ và chính xác hơn về dịch bệnh cho đến nay:
Theo thông tin mới nhất của Bộ Y tế Brazil, chỉ sáu nước là có xuất hiện các ca bệnh teo não được xác nhận là “liên quan đến virus Zika”.

Hầu hết các trường hợp nghi ngờ chứng teo não không được xác nhận, hàng trăm ca đã được loại trừ. Nhiều báo chí tô đậm con số 4.783 trẻ sơ sinh mắc chứng đầu nhỏ, là thông tin sai. Đây chỉ là con số ca nghi ngờ mắc bệnh từ tháng 10 đến nay, các ca này có nghĩa là bác sĩ đo và phát hiện vòng đầu của đứa trẻ (khi vừa lọt lòng) nhỏ hơn bình thường và cần kiểm tra tìm bệnh. Nhưng nhiều đứa trẻ sinh ra đầu nhỏ hơn bình thường hóa ra lại phát triển bình thường, theo các chuyên gia y tế. Các trường hợp được cho là mắc chứng teo não cuối cùng chỉ là chẩn đoán quá mức.

Cho đến nay, trong số 3.670 trẻ sinh ra đầu nhỏ được kiểm nghiệm, chỉ có 404 trẻ sơ sinh được xác nhận là mắc chứng teo não kể từ tháng 10-2015, và chỉ 17 trong số đó dương tính với virus Zika, theo dữ liệu mới nhất từ Bộ Y tế Brazil được The New York Times trích lại. Nghĩa là số trẻ mắc chứng teo não do virus Zika chiếm một tỷ lệ rất nhỏ.

Ngoài ra, con số trẻ có dấu hiệu đầu nhỏ ở Brazil có thể không phải là bất thường: hàng ngày có khoảng 8.000 trẻ mới sinh ở Brazil, một trong những nước đông dân nhất thế giới. TS Jim Barkovich của Đại học California nói rằng trẻ sinh ra có đầu nhỏ không nhất thiết là có vấn đề về phát triển. Đó chỉ là một điều kiện cần. Theo Trung tâm kiểm soát và phòng dịch Mỹ CDC “chứng teo não xuất hiện khoảng 2 đến 12 trên 10.000 trẻ mới sinh ở Mỹ” (0,02-0,12%). Ngay cả với tỷ lệ thấp như vậy, với tỷ lệ sinh như ở Brazil, việc có khoảng vài chục trẻ mắc chứng teo não mỗi năm vẫn được xem là bình thường.

Truyền thông so sánh con số hàng ngàn ca mắc trong “đợt dịch” này, với con số trung bình khoảng 150 ca teo não hàng năm. Quả thật theo con số của Bộ Y tế Brazil, từ 2010 -2015 mỗi năm số ca mắc là từ 139-175. Tuy nhiên, cần nhớ là con số ca nghi mắc teo não tăng nhanh (mà phần lớn là chẩn đoán quá mức như đã nói ở trên) kể từ cuối năm 2015 sau khi chính quyền Brazil yêu cầu các bệnh viện nhi và các phòng khám kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng trẻ sơ sinh mắc chứng teo não. Tại một đất nước đã bị phê phán là có thiếu sót trong thống kê, tình trạng mắc bệnh thấp như được báo cáo trước 2015 có thể cũng không chính xác.

Trong khi truyền thông nhanh chóng khẳng định mối liên quan giữa teo não và Zika, thực tế có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến trẻ có hộp sọ nhỏ. TS Barkovich cảnh báo tình trạng trẻ có đầu nhỏ ở đông bắc Brazil có thể do nhiều nguyên nhân, từ virus Zika đến các nguyên nhân bẩm sinh, đến cả suy dinh dưỡng.

Cho đến nay, trong số 3.670 trẻ sinh ra đầu nhỏ được kiểm nghiệm, chỉ có 404 trẻ sơ sinh được xác nhận là mắc chứng teo não kể từ tháng 10-2015, và chỉ 17 trong số đó dương tính với virus Zika, theo dữ liệu mới nhất từ Bộ Y tế Brazil được The New York Times trích lại. Nghĩa là số trẻ mắc chứng teo não do virus Zika chiếm một tỷ lệ rất nhỏ.

“Teo não” là một thuật ngữ đã được làm đơn giản hóa: TS Thomaz Gollop, chuyên gia về sản khoa ở Sao Paulo, bức xúc về cách dùng sai thuật ngữ “teo não”, và các bất thường sản khoa đang xảy ra ở vùng đông bắc là phức tạp hơn nhiều. Theo ông, đúng hơn cần gọi là hội chứng Zika, tức hàng loạt triệu chứng phức tạp hơn ở trẻ sơ sinh chứ không phải chỉ là có hộp sọ nhỏ. Chính thuật ngữ bị làm đơn giản hóa đó gây nhầm lẫn, hoang mang trong công chúng, và “không may là truyền thông đã lan truyền rộng rãi từ này ra mất rồi”, Gollop nói.

Chính phủ cho biết ngưỡng để đưa trẻ sơ sinh vào diện nghi vấn teo não là vòng đầu 33 xăng ti mét. Tuy nhiên, sau đó do quá nhiều ca nằm trong  diện này được loại trừ, không mắc bệnh, nên chính phủ và các chuyên gia y tế đã đổi ngưỡng sang 32 xăng ti mét vào tháng 12, và hiện đang cân nhắc giảm ngưỡng thêm xuống 31,5 xăng ti mét do vẫn nhiều ca vòng đầu nhỏ nhưng không mắc bệnh.

TS Arthur Reingold, Trưởng khoa Dịch tễ học trường Y tế công Đại học California, khẳng định Brazil đã có những cân nhắc hợp lý khi đưa ngưỡng rộng vào thời điểm đầu của dịch bệnh nhằm cảnh báo, sau đó mới thu hẹp khoảng cách tầm soát.

Các chuyên gia y tế đều xác nhận mối lo ngại và liên quan giữa virus Zika và tình trạng khuyết tật sơ sinh ở vùng đông bắc Brazil là có thật. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh truyền thông cần cẩn thận khi đưa ra các con số nhằm tránh gây sợ hãi quá mức.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới