Thứ Hai, 6/12/2021, 04:59
22 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Đừng nghĩ có là lấy!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Đừng nghĩ có là lấy!

Hồ Hùng

Một rừng tràm bị chặt phá ở Kiên Giang. Dưới lớp đất này có chứa nhiều than bùn nhưng nếu khai thác sẽ gây ảnh hưởng xấy tới môi trường. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

(TBKTSG) – Phong trào khai thác than bùn đang rộ lên ở một số tỉnh, thành vùng ĐBSCL. Tư nhân tự khai thác, khó quản lý đã đành, lãnh đạo địa phương còn dự định đưa cả vào quy hoạch để khai thác. Trong khi theo nhiều nhà khoa học, nguồn lợi từ khai thác than bùn chưa chắc đã bằng phần sẽ mất.

Có phải là nguồn lợi?

Vừa qua, Sở Tài nguyên – Môi trường tỉnh Cà Mau đã xây dựng đề án khai thác than bùn vùng U Minh Hạ. Bởi theo đại diện sở này, kết quả khảo sát vùng than bùn ở xã Khánh Tiến, Khánh An, Khánh Lâm, Nguyễn Phích (huyện U Minh) và xã Khánh Bình Tây, Trần Hợi (huyện Trần Văn Thời), trữ lượng dự kiến đến khoảng 13 triệu tấn. Như vậy, có thể tận dụng khai thác gần 4,3 triệu tấn làm phân hữu cơ vi sinh, ước giá 370.000 đồng/tấn.

Theo đánh giá ban đầu, hiện nay rừng U Minh Hạ còn hơn 35.000 héc ta đất có rừng, trong đó có khoảng 14.000 héc ta đất rừng có than bùn, tầng than nơi dày nhất khoảng 1,5 mét, nơi mỏng nhất khoảng 0,4 mét.

Và mới đây nhất, tỉnh Hậu Giang cũng đã đồng ý cho khảo sát, lập đề án khai thác than bùn tại huyện Long Mỹ. Còn trước đó, tại tỉnh Kiên Giang, một số tư nhân, đơn vị quốc doanh… cũng đã mua đất hoặc sử dụng đất nông lâm trường, khai thác than bùn…

Theo tài liệu dự báo năm 1985, thì tài nguyên than bùn được ước tính là 7.100 triệu mét khối, trong đó ở khu vực Nam bộ là 5.000 triệu mét khối (theo “Tiềm năng than bùn đối với việc phát triển năng lượng Việt Nam” – Nguyễn Trọng Khiêm, tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam).

Than bùn của Việt Nam được đánh giá có chất lượng khá cao, độ tro thấp, khoảng trên 10%. Đối chiếu với các thông số về chất lượng than của các nhà máy nhiệt điện với công nghệ hiện nay, thì nhiều mỏ than bùn như ở đồng bằng sông Hồng, U Minh Thượng (Kiên Giang), U Minh Hạ (Cà Mau) đều có thể dùng vào mục đích sản xuất năng lượng. Nhất là trong thời điểm hiện tại, khi nhiều nguồn năng lượng không thể tái tạo như dầu mỏ… đang khan hiếm dần.

Tại các nước Nga, Phần Lan, Canada… than bùn được dùng trong sản xuất điện năng bằng các lò hơi ghi xích, lò phun than hoặc lò tầng sôi. Còn tại Việt Nam, Nhà máy Phân bón hữu cơ – Chế phẩm hữu cơ vi sinh Đại Nông ở huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang, gần đây cũng đã dùng than bùn làm nguyên liệu sản xuất phân bón hữu cơ. Lượng than bùn sau khi khai thác được phơi ráo, xay nhừ… sau đó trộn thêm một số chất để làm phân bón vi sinh dùng cho cây cà phê, ca cao, bắp, lúa…

Theo một nhà thầu chuyên nhận khai thác than bùn ở Kiên Giang, hiện nay nguồn cầu than bùn rất “nóng”. “Tùy địa chất, có nơi lớp than bùn dày có thể từ 1,2-2,2 mét. Khai thác bao nhiêu cũng không đủ bán! Tuy nhiên, lượng khai thác được khá hạn chế vì phải có sự đồng ý của các cơ quan chức năng”, ông này nói.

Không hiệu quả, ảnh hưởng môi trường nghiêm trọng

Tuy nhiên, theo một số nhà khoa học, khai thác than bùn làm chất đốt hay phân bón đều không hiệu quả, nếu xét đến yếu tố môi trường, môi sinh trong vùng, nhất là tại ĐBSCL. Bên cạnh đó, điều kiện khai thác, vận chuyển tiêu thụ và chế biến sử dụng cũng không mấy thuận lợi.

Nếu khai thác than theo phương pháp lộ thiên thường phải xúc hàng chục mét khối đất mới thấy than. Nếu khai thác trong rừng tràm, thì toàn bộ thảm thực vật phía trên phải bị dọn sạch mới lấy được than. Theo Tiến sĩ Dương Văn Ni, Giám đốc Trung tâm Thực nghiệm Đa dạng sinh học Hòa An (Đại học Cần Thơ): “Đó lại thường là những khu vực đa dạng sinh học và giữ nước rất tốt, giữ nguyên hiện trạng vẫn tốt hơn”.

Ngoài sự suy giảm đa dạng sinh học, lượng khí nhà kính phát thải ra môi trường do khai thác than bùn thiếu kiểm soát cũng rất nghiêm trọng. Môi trường nước cũng sẽ bị phá hủy khi nước không còn được trữ trong các đầm lầy than bùn, gây ra những tác động nguy hại cho dòng chảy của các con sông. Theo các nhà khoa học, diện tích khu vực bị tàn phá thường gấp 10 lần diện tích các khu vực diễn ra hoạt động khai thác!

Chính một nhà thầu nhận khai thác than bùn ở Kiên Giang cũng thừa nhận: “Sau khi lấy hết than, khu vực đó buộc phải chuyển đổi mục đích sử dụng do chúng trông như một cái đầm bao la, xơ xác”.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Chiếm, Phó khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ, cho biết: “Dưới lớp than bùn sẽ là phèn! Khai thác than sẽ khiến đất không giữ nước, khô và xì phèn. Có thể một hai năm đầu sau khi khai thác thì canh tác tốt, nhưng sau đó sẽ phải gánh hậu quả. Do đó, nếu tính đến việc phát triển bền vững thì không nên khai thác”.

Ông Chiếm cũng cho rằng, nhiều đợt cháy ở rừng U Minh Hạ, U Minh Thượng khiến lượng than bùn ở đây cũng không còn nhiều. Vùng Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên cũng có than bùn, nhưng không nhiều. Do đó, theo các nhà khoa học, tốt nhất là chưa nên tính chuyện khai thác than bùn, dù phần lớn chúng lộ thiên, trông “hấp dẫn”.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới