Thứ Bảy, 29/01/2022, 15:48
32 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Kiểm soát ô nhiễm : lắm sãi không ai đóng cửa chùa?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Kiểm soát ô nhiễm : lắm sãi không ai đóng cửa chùa?

Đăng Nguyễn

(TBKTSG Online)-Phải chăng pháp luật nước ta còn thiếu những chế tài xử phạt, cụ thể ở đây là xử phạt ô nhiễm bụi trong hoạt động xây dựng và giao thông? Phải chăng nước ta không có cơ quan chuyên trách để kiểm soát ô nhiễm trong hoạt động này? Không phải vậy, vấn đề là… “không hiểu sao”?!

Kiểm soát ô nhiễm : lắm sãi không ai đóng cửa chùa?
Cát bụi tung mù trên xa lộ Hà Nội. Ảnh: Vũ Lê

Thời gian gần đây, ô nhiễm bụi xảy ra rất nghiêm trọng trên những tuyến đường cửa ngõ phía Đông Sài Gòn, gồm xa lộ Hà Nội (đoạn từ trạm thu phí xa lộ Hà Nội đến đầu cầu Rạch Chiếc, quận Thủ Đức) và đại lộ Mai Chí Thọ (đoạn từ cầu vượt Cát Lái đến nút giao An Phú- Lương Định Của, quận 2) do đất, cát, đá rơi vãi từ các phương tiện vận tải ra vào những công trình xây dựng trong khu vực. Bất kỳ ai quan sát cũng nhận diện được các phương tiện vận tải kia phục vụ công trình nào, hoặc phương tiện nào gây rơi vãi vật liệu xuống đường…

Thế nhưng, người dân trong khu vực đang chịu cảnh “sống chung với bụi”, trong khi những người đi xe máy qua đây thì “nhắm mắt chạy xe”.

Báo Dân Trí thông tin rằng vụ việc đã nhiều lần được người dân phản ánh, phương tiện truyền thông lên tiếng và lực lượng thanh tra giao thông (Sở Giao thông Vận tải TPHCM), cảnh sát giao thông (PC67, Công an TPHCM) cho biết đã thường xuyên kiểm tra, xử phạt đối với phương tiện vi phạm nhưng xem ra tình hình vẫn không chấm dứt, thậm chí ngày càng diễn ra nghiêm trọng hơn.

Thật ra đây không phải là hiện tượng cá biệt, mà nó vẫn đang diễn ra khắp nơi trong cả nước, mỗi khi có công trình xây dựng là người dân xung quanh đều chịu nỗi thống khổ về ô nhiễm bụi, chưa kể các vấn đề về tiếng ồn, độ rung…

Phải chăng pháp luật nước ta còn thiếu những chế tài xử phạt, cụ thể ở đây là xử phạt ô nhiễm bụi trong hoạt động xây dựng và giao thông? Phải chăng nước ta không có cơ quan chuyên trách để kiểm soát ô nhiễm trong hoạt động này?

Không phải vậy, pháp luật đã quy định rất rõ, cơ quan chấp pháp cũng bao trùm khắp nơi như thiên la địa võng. Vấn đề là… “không hiểu sao”?!

Có thể viện dẫn các văn bản pháp lý sát sườn đến vấn đề kiểm soát ô nhiễm trong xây dựng và giao thông, đó là:

1. Nghị định 179/2013/NĐ-CP ngày 14-11-2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Từ khi Luật Bảo vệ Môi trường 2014 có hiệu lực từ ngày 1-1-2015, thì Bộ Tài nguyên Môi trường cũng đang chủ trì sửa đổi Nghị định 179/2013, dự kiến trình Chính phủ ban hành trong tháng 8-2015.

2. Nghị định số 171/2013/NĐ-CP ngày 13-11-2013 của Chính phủ quy định về  xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt cùng Nghị định 107/2014/NĐ-CP ngày 17-11-2014 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 171/2013. Hai nghị định này được hợp nhất bằng Văn bản hợp nhất số 19/VBHN-BGTVT ngày 19-12-2014 của Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải ký xác thực quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, các hành vi gây ô nhiễm do gây rơi vãi vật liệu xuống đường có thể áp dụng ba nghị

Thử hỏi một người dân đổ vật liệu ra đường, dù là trong hẻm, để chuẩn bị xây nhà, sửa nhà, sau bao nhiêu lâu sẽ có “nhà chức trách” đến “hỏi thăm”? Nhanh lắm!

định nói trên để xử phạt, còn hành vi gây ô nhiễm bên trong phạm vi công trình xây dựng thì có thể áp dụng Nghị định số 179/2013 để xử phạt. Nhưng trước khi bàn chuyện xử phạt, cần nói đến các quy định về quản lý môi trường mà các công trình xây dựng phải tuân thủ trước khi thi công.

 Các quy định phải tuân thủ trước khi thi công dự án

Trước hết, theo Luật Bảo vệ môi trường 2014 và Nghị định số 18/2015/NĐ-CP ngày 14-2-2015 của Chính phủ quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường, kế hoạch bảo vệ môi trường thì các công trình xây dựng hoặc công trình giao thông, tùy quy mô, phải thực hiện đánh giá tác động môi trường hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường.

Báo cáo đánh giá tác động môi trường sẽ được Bộ Tài nguyên và Môi trường, các Bộ, cơ quan ngang Bộ hoặc Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh thẩm định.

Trong khi đó, kế hoạch bảo vệ môi trường sẽ được UBND cấp tỉnh, cấp huyện hay cấp xã xác nhận tùy theo quy mô, hay ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế nếu dự án nằm bên trong các khu này.

Đối với báo cáo đánh giá tác động môi trường, chủ dự án còn phải niêm yết công khai chương trình quản lý và giám sát môi trường tại UBND cấp xã nơi tham vấn ý kiến trong quá trình thực hiện báo cáo đánh giá tác động môi trường. Nếu một dự án chưa được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc chưa được xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường thì rõ ràng chưa được triển khai thi công.

Nói tóm lại, một dự án công trình xây dựng hoặc công trình giao thông (theo phân loại trong Nghị định số 18/2015/NĐ-CP) phải có một kế hoạch quản lý môi trường hoặc kế hoạch bảo vệ môi trường đã được các cấp có thẩm quyền thông qua, và kế hoạch này cũng chính là công cụ để giám sát sự tuân thủ của chủ dự án trong quá trình thi công.

Vì sao quy định pháp lý để bảo vệ môi trường đã có nhưng ô nhiễm vẫn đang xảy ra khắp nơi? Phải chăng đang tồn tại sự coi thường của chủ dự án đối với những cam kết về bảo vệ môi trường của mình? Phải chăng đồng thời đâu đó là sự nương nhẹ, bao che hoặc tiếp tay của các cơ quan chấp pháp cho những hành vi gây ô nhiễm?

Quy định pháp lý để bảo vệ môi trường đã có nhưng đường Mai Chí Thọ vẫn bị ô nhiễm vì bụi một cách nghiêm trọng. Ảnh Lê Vũ

Có rất nhiều quy định để xử phạt, nhưng…

Trở lại với Nghị định số 179/2013,  điều 9, khoản 1b quy định “Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi không niêm yết công khai Kế hoạch quản lý môi trường của dự án tại địa điểm thực hiện dự án và UBND cấp xã nơi thực hiện việc tham vấn cộng đồng để nhân dân biết, kiểm tra, giám sát”.

Quy định là vậy, thử hỏi người dân muốn xem “ Kế hoạch quản lý môi trường của dự án” tại địa điểm thực hiện dự án và UBND cấp xã để “biết, kiểm tra, giám sát” thì có xem được không? Nếu chủ dự án không niêm yết công khai thì đã có chủ dự án nào ở quận 2 hoặc quận Thủ Đức bị phạt chưa?

Cũng trong điều 9 của nghị định này, việc không thực hiện, hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ kế hoạch đó đều có những mức xử phạt tương ứng. Điều 15 quy định về thải bụi, khí thải có chứa các thông số môi trường không nguy hại vào môi trường cũng liệt kê mức độ vi phạm với các mức xử phạt từ một triệu đồng đến 950 triệu đồng. Điều 20 còn quy định khá cụ thể cho hành vi gây ô nhiễm do hoạt động vận tải. Khoản 2 điều này quy định: “Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với người điều khiển vận chuyển nguyên liệu, vật liệu, hàng hóa, chất thải không che chắn hoặc để rơi vãi ra môi trường trong khi tham gia giao thông”; khoản 3 quy định: “Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi không sử dụng phương tiện, thiết bị chuyên dùng trong vận chuyển nguyên liệu, vật liệu, hàng hóa, chất thải làm rò rỉ, phát tán ra môi trường”.

Quy định rõ ràng là vậy, thử hỏi trong thời gian qua, đã có cơ quan quản lý môi trường nào xử phạt các chủ dự án, những người đang gây ra ô nhiễm môi trường ở các khu vực trên, theo những quy định kia chưa?

Nghị định số 171/2013/NĐ- CP cũng quy định tại  điều 20, khoản 3. “Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong các hành vi: “chở hàng rời, vật liệu xây dựng mà không có mui, bạt che đậy hoặc có có mui, bạt che đậy nhưng vẫn để rơi vãi…” (mục b) và “lôi kéo đất, cát hoặc chất phế thải khác ra đường bộ gây mất an toàn giao thông và vệ sinh môi trường” (mục c).

Như vậy, có thể nói pháp luật quy định về quản lý môi trường trong xây dựng và giao thông rất chặt chẽ, các chế tài xử phạt cũng rõ ràng, thậm chí chồng chéo trong lĩnh vực môi trường và giao thông như đã viện dẫn.

Vậy các lực lượng có thể xử phạt các vi phạm trên là ai?

Nghị định số 179/2013/NĐ-CP, phần  về “Thẩm quyền, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính” nêu rõ 13 người/lực lượng có thể xử phạt, phân cấp theo từng quyền được xử phạt:

Nghị định số 171/2013/NĐ-CP, phần về “Thẩm quyền xử phạt”cũng nêu rõ 13 người/lực lượng có thể xử phạt, phân cấp theo từng quyền được xử phạt

Mặc dù mỗi lực lượng chỉ được giao thẩm quyền xử phạt trong phạm vi của mình, nhưng điều 54, khoản 2 có quy định: “Trường hợp phát hiện cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm không thuộc thẩm quyền xử phạt của mình thì phải thông báo ngay với cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đối với hành vi đó để kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật”.

Như vậy, ít nhất 13 lực lượng có thể xử lý vi phạm về môi trường, cùng với ít nhất 13 lực lượng có thể xử lý vi phạm về giao thông, và cơ chế phối hợp cũng đã rõ.

Quả là tầng tầng lớp lớp quy định hùng hậu như thiên la địa võng, tưởng rằng ai ai trong số lực lượng ấy cũng có thể ra tay xử phạt hoặc thông báo cho đơn vị có thẩm quyền để xử phạt. Nhưng tại sao lại xảy ra ô nhiễm bụi nghiêm trọng tại những công trường nói trên và nhiều nơi khác nữa nữa? Có phải do có quá nhiều lực lượng có thể xử phạt nên ai cũng nghĩ đó không phải là việc của mình, mặc dù ô nhiễm cứ sờ sờ ra đó? Hay còn nguyên nhân nào khác khiến không ai “dám” xử phạt các chủ dự án cũng như các phương tiện vận tải phục vụ cho các dự án trên?

 

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới