Chủ Nhật, 24/10/2021, 19:17
27 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Kinh tế Mỹ: cứu như thế nào?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Mỹ: cứu như thế nào?

Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Henry Paulson, tỏ ra thất vọng khi Điều luật Bình ổn Kinh tế mà ông là tác giả bị bác bỏ tại Hạ viện hôm thứ Hai, song vẫn kiên quyết thúc đẩy một kế hoạch cứu nguy nền kinh tế

(TBKTSG) – Ngay sau khi Hạ viện Mỹ bỏ phiếu bác dự luật bình ổn kinh tế khiến thị trường chứng khoán New York rơi vào ngày thứ Ba đen tối (30-9), Thượng viện Mỹ đã chữa cháy bằng cách xem xét và phê chuẩn bản dự luật sửa đổi để kịp trình Tổng thống Mỹ ký ban hành thành luật trước cuối tuần này.

Thượng viện Mỹ đã bỏ phiếu về dự luật “Bình ổn kinh tế 2008” – mà Hạ viện đã bác bỏ hôm thứ Hai – trong phiên họp ngày thứ Tư (1-10) sau khi bổ sung vào dự luật các điều khoản về giảm thuế và đặt ra một giới hạn cao hơn cho khoản bảo hiểm tiền gửi. Sự bổ sung này có lợi cho người dân gửi tiền, cho các doanh nghiệp sản xuất và như vậy các nghị sĩ hy vọng sẽ lôi kéo được lá phiếu của một số dân biểu chưa tán thành.

Chứng khoán tăng, tín dụng giảm

Thị trường chứng khoán đã ngay lập tức đảo chiều, đáng chú ý là cổ phiếu khối ngân hàng tăng mạnh sau một thời gian dài bầm dập. Kết thúc phiên giao dịch ngày thứ Ba 30-9, chỉ số Dow Jones tăng 485 điểm, tương đương 4,7%, hơn một nửa so với số 778 điểm mất đi trong ngày thứ Hai. Tương tự các chỉ số S&P 500 tăng 5,3% và chỉ số Nasdaq tăng 5%. Trong ngày trước đó, hai chỉ số này mất đi gần 8,8%.

Đặc biệt trong phiên giao dịch ngày thứ Ba, cổ phiếu của các ngân hàng và định chế tài chính lâu nay bị bán tháo như Bank of America, Citigroup, Merrill Lynch… đã tăng tới 15%. Đồng đô la Mỹ cũng tăng giá mạnh so với các ngoại tệ khác khi các nhà đầu tư có dấu hiệu rời bỏ thị trường trái phiếu để quay lại với thị trường cổ phiếu.

Tuy nhiên, cho dù thị trường chứng khoán khởi sắc trở lại song thị trường tài chính-tiền tệ vẫn còn khá ảm đạm khi lãi suất liên ngân hàng chẳng những không giảm mà tiếp tục tăng lên kỷ lục mới – điều đó có nghĩa là việc vay mượn của các doanh nghiệp và cá nhân sẽ trở nên khó khăn hơn; nhiều doanh nghiệp không vay được tiền để trang trải các khoản chi hàng ngày và trả lương nhân viên. Đây mới chính là cốt lõi của điều mà Tổng thống Mỹ G. Bush gọi là “mối nguy đau đớn và kéo dài” của kinh tế Mỹ. Lãi suất cho vay qua đêm – đã tăng từ mức 2,24% hôm thứ Hai lên 3,95% hôm thứ Ba, đẩy lãi suất cho vay ngắn hạn các loại lên mức 7%, cao hơn nhiều lần so với mức lãi suất cơ bản 2% mà Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) ấn định.

Theo nhiều chuyên gia, vấn đề thiếu thanh khoản của thị trường tiền tệ tỏ ra nguy cấp hơn nhiều so với tình trạng chập chờn của thị trường chứng khoán. Do lo lắng, các nhà đầu tư tư nhân – cả pháp nhân và thể nhân – đua nhau chuyển vốn vào các quỹ đầu tư an toàn, chuyên mua bán trái phiếu chính phủ, được coi là phương thức đầu tư ít rủi ro nhất. Trong nửa cuối tháng 9-2008 đã có 372 tỉ đô la Mỹ vận động theo hướng này. Và điều đó có nghĩa là ngân hàng cạn kiệt vốn tín dụng, không còn tiền cho các doanh nghiệp vay mà cũng không thể bán trái phiếu ngắn hạn để huy động vốn. Tình hình này không chỉ xảy ra ở Mỹ, và cho dù các ngân hàng trung ương ở châu Âu, Nhật Bản, Úc liên tục rót vốn vào thị trường nhưng tình hình thanh khoản vẫn chưa được cải thiện.

Christoph Rieger, nhà phân tích tài chính của công ty Dresdner Kleinwort ở Frankfurt, Đức, than thở: “Thị trường tiền tệ đã gần như sụp đổ, không còn ai mua bán gì nữa. Chỉ còn các ngân hàng trung ương là những nơi duy nhất cung ứng tiền ra thị trường, không còn ai cho vay khác nữa”.

Trong hai ngày qua, Ngân hàng trung ương châu Âu đã bỏ ra 190 tỉ euro (273 tỉ đô la), Ngân hàng Nhật Bản bơm thêm 29 tỉ đô la Mỹ vào thị trường tín dụng và FED cho các công ty xe hơi vay thêm 25 tỉ đô la, song sự căng thẳng tín dụng vẫn chưa có dấu hiệu dịu đi.

Điều luật bổ sung có gì mới?

Trở lại với kế hoạch cứu nguy của Chính phủ Mỹ, thật ra mục tiêu của Điều luật Bình ổn kinh tế là khơi thông dòng chảy tín dụng, qua đó tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân Mỹ và ngăn chặn sự đổ vỡ của các thị trường bất động sản, chứng khoán (xem box). Tuy vậy điều đáng tiếc là Hạ viện Mỹ đã ngăn cản dự luật này vì không muốn nước Mỹ đi vào mô hình kinh tế xã hội chủ nghĩa, trong đó chính phủ trực tiếp điều hành các tập đoàn kinh tế-tài chính.

Theo Hiến pháp nước Mỹ, trong hoàn cảnh như vậy, Thượng viện có thẩm quyền xem xét, sửa đổi và thông qua dự luật trước khi chuyển nó sang Hạ viện biểu quyết theo hình thức “yes-no”, nghĩa là chỉ chấp thuận hoặc bác bỏ mà không được sửa chữa gì thêm. Nếu đa số dân biểu Hạ viện bỏ phiếu tán thành, dự luật sẽ được trình lên tổng thống Mỹ ký ban hành thành luật.

Chi tiết về các điều khoản bổ sung của Thượng viện Mỹ chưa được tiết lộ song giới báo chí đã biết những thông tin căn bản.

Một là, sẽ giữ nguyên quan điểm căn bản của Điều luật Bình ổn Kinh tế, theo đó Bộ Tài chính Mỹ được quyền sử dụng tối đa 700 tỉ đô la để mua – và bán lại – những chứng khoán có vấn đề hiện đang gây tắc nghẽn hệ thống tài chính.

Hai là, khoản bảo hiểm tiền gửi của người dân sẽ được nâng từ mức tối đa 100.000 đô la Mỹ lên 250.000 đô la Mỹ, giúp người dân yên tâm hơn khi gửi tiền nhàn rỗi vào ngân hàng và do đó giúp hệ thống tài chính có thêm tiền để thực hiện các dịch vụ cho vay.

Ba là, Chính phủ Mỹ sẽ dành thêm khoảng 100 tỉ đô la để chi vào khoản giảm thuế cho cá nhân và doanh nghiệp, kể cả việc miễn thuế cho các hoạt động sản xuất và sử dụng năng lượng thay thế, miễn thuế doanh nghiệp cho các khoản đầu tư nghiên cứu và phát triển, giảm thuế cho dân cư các khu vực bị thiên tai…

Các nghị sĩ hy vọng điều luật bổ sung, có lợi cho doanh nghiệp và người dân hơn, sẽ giúp tạo ra hàng chục ngàn việc làm mới và làm giảm sự phụ thuộc của nước Mỹ vào nguồn dầu mỏ ngoại nhập, nhưng vấn đề còn gây tranh cãi giữa hai viện là làm thế nào bù lại khoản ngân sách dùng để giảm thuế và cứu nguy nền kinh tế.

Áp lực của cử tri cũng không thể coi nhẹ. Ngay sau khi thị trường chứng khoán Wall Street sụt giảm nặng nề nhất kể từ năm 1987 với hơn 1.200 tỉ đô la giá trị cổ phiếu bị “bay hơi” chỉ trong vài tiếng đồng hồ, rất nhiều người đã gọi điện thoại đến văn phòng các dân biểu để phản đối, làm cho họ suy nghĩ lại và thay đổi quan điểm.

Ba mục tiêu của Điều luật Bình ổn kinh tế 2008

Điều luật Bình ổn kinh tế 2008 cho phép Bộ Tài chính Mỹ được sử dụng một khoản ngân sách tối đa là 700 tỉ đô la Mỹ để khôi phục dòng chảy tín dụng đến những người chủ nhà và các doanh nghiệp Mỹ thông qua kênh tín dụng và ngân hàng mà mấy tháng gần đây đã bị tắc nghẽn một cách nguy hiểm, đe dọa gây mất thanh khoản cho toàn bộ nền kinh tế.

Số tiền 700 tỉ này được giải ngân thành ba đợt: chính phủ có thể dùng ngay 250 tỉ đô la, sau đó được chi thêm 100 tỉ đô la nữa; còn 350 tỉ đô la, nếu cần chi tiếp, sẽ phải được Quốc hội xem xét và phê chuẩn. Bộ trưởng Tài chính cũng được quyền linh hoạt thực thi chương trình cứu nguy này, có quyền cơ cấu lại chương trình theo cách mà ông thấy phù hợp cũng như thay đổi nó theo điều kiện của thị trường.

Chương trình cứu nguy sẽ tập trung vào ba hoạt động chính.

Một là, Chính phủ Mỹ sẽ đóng vai khách hàng cuối cùng “đấu thầu” mua lại các chứng khoán được bảo đảm bằng tài sản thế chấp hiện đang mất giá trong tay các ngân hàng và định chế tài chính. Các ngân hàng sẽ phải cạnh tranh với nhau để bán các “cổ phiếu độc hại” này cho Bộ Tài chính, thu lại tiền đưa vào kênh tín dụng. Bộ trưởng Paulson hy vọng, cách làm này sẽ giúp các ngân hàng thu lại một phần vốn, kích hoạt thị trường tín dụng và đưa giá “cổ phiếu độc” lên gần với giá trị kinh tế thực của chúng; từ đó khôi phục lòng tin của các nhà đầu tư tư nhân, huy động họ tham gia trở lại vào thị trường và giúp các ngân hàng có đủ vốn để khôi phục hoạt động cho vay.

Hai là, Chính phủ Mỹ sẽ tiếp tục bơm tiền vào các ngân hàng và định chế tài chính mà sự sụp đổ của chúng gây nguy hiểm cho sự ổn định của toàn hệ thống; đổi lại Chính phủ Mỹ sẽ nắm quyền sở hữu và quyền kiểm soát các định chế này. Trong thời gian qua, Bộ Tài chính và Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã hành động như vậy để cứu nguy các tập đoàn Fannie Mae, Freddie Mac và gần đây là mua 80% cổ phần của tập đoàn bảo hiểm Mỹ AIG.

Ba là, một khi đã nắm được quyền kiểm soát hàng chục triệu món vay thế chấp có vấn đề, Chính phủ Mỹ sẽ ngăn chặn những vụ “tịch biên nhà” (foreclosure) bằng cách đàm phán lại các khoản nợ đó theo những điều kiện có lợi cho người mua nhà hơn.

HUỲNH HOA (Tổng hợp)

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới