Thứ Ba, 19/10/2021, 13:50
33 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Làm gì để giải tỏa tắc nghẽn cảng?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Làm gì để giải tỏa tắc nghẽn cảng?

x

(TBKTSG) – Các cảng biển ở TPHCM nên đứng ra giải quyết chuyện tắc nghẽn hàng hóa chứ không thể để các hãng tàu tùy tiện áp đặt phụ phí lên doanh nghiệp xuất nhập khẩu như hiện nay.

Thu phí tùy tiện

Tình trạng tắc nghẽn hàng hóa tại các cảng biển ở TPHCM đang gây nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là mặt hàng đông lạnh.

Ông A., giám đốc một công ty xuất khẩu thủy sản ở An Giang, cho biết do tắc nghẽn cảng, các hãng tàu quy định thời gian hạ bãi khắc nghiệt hơn – các container lạnh chỉ được phép hạ bãi sớm nhất trước giờ cắt máng (cut-off time) 24 giờ, thay vì 36-48 giờ như trước đây.

Trước đây, nếu hạ bãi sớm thì doanh nghiệp phải chịu chi phí chạy điện cho container lạnh ở cảng, nhưng hiện nay cảng không cho phép hạ trước giờ quy định.

Quy định này khiến công ty của ông A. rơi vào cảnh khó, vì hàng tuần công ty này phải xuất hai lô hàng – gần 30 container lạnh – trên hai chuyến tàu. Với 15 container lạnh cho một lô hàng thì rất khó để hạ bãi trong vòng 24 giờ, khi họ chỉ có tám đầu kéo container lạnh – không kịp quay vòng!

Không chỉ chịu sức ép về thời gian, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu còn phải “gánh” thêm nhiều khoản chi phí khác, mà điển hình là phí tắc nghẽn cảng.

Rõ ràng hàng tồn đã làm chậm việc dỡ hàng nhập khẩu từ tàu vào bãi và xếp hàng xuất khẩu từ bãi lên tàu; khiến tàu không thể cập cảng đúng lịch và hải trình bị trì hoãn.

Điều này gây thiệt hại cho các hãng tàu – do phải trả chi phí neo đậu và không sử dụng hết công suất hoạt động của tàu – và họ lại đẩy phần thiệt hại này cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu!

Thực tế các hãng tàu đã thông báo và thu phụ phí tắc nghẽn cảng (Port Congestion Surcharge) với mức 50 đô la Mỹ/container loại 20 feet và 100 đô la Mỹ/container loại 40 feet. Thế nhưng, việc thu loại phụ phí này được các hãng tàu thực hiện rất tùy tiện. Cụ thể, các hãng tàu CMA-CGM, Wanhai thu phí này từ ngày 15-7-2008; một số hãng tàu khác thu từ ngày 1-8-2008; có hãng tàu như MOL thì tới ngày 1-9-2008 mới thu.

Lý do thu mà nhiều hãng tàu đề cập trong thông báo cũng rất khác nhau. Theo hãng tàu Evergreen thì, “do các chi phí hoạt động ngày càng tăng cao và để phục vụ khách hàng tốt hơn”. Còn hãng tàu CMA-CGM thì, “tắc nghẽn cảng đã làm chi phí gia tăng mà hãng tàu không thể chịu nổi nữa nên phải thu phụ phí”. Trong khi hãng tàu COSCON tùy tiện hơn, “theo điều kiện thị trường, hãng tàu quyết định thu phụ phí tắc nghẽn cảng kể từ ngày 1-8-2008 cho tới khi có thông báo khác”!

Không chỉ có thời gian thu loại phí này khác nhau giữa các hãng tàu (cùng mức phí) mà ngay cả cùng một hãng tàu cũng có tuyến thu có tuyến không. Chẳng hạn với hãng tàu Evergreen, “phí tắc nghẽn áp chỉ dụng thu cho các lô hàng nội Á (Đài Loan, Trung Quốc, Hồng Kông, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Hàn Quốc, Myanmar, Nhật Bản, Philippines, Singapore) đến TPHCM”. Trong khi các hãng tàu như CMA-CGM thì thu tất cả các tuyến, áp dụng cho cả hàng xuất và nhập.

Chính sự tùy tiện trong việc tính phí tắc nghẽn cảng của các hãng tàu đã gây bức xúc cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nhân viên một công ty giao nhận cho hay, anh vừa đi nhận lệnh giao hàng cho khách hàng, phải đóng cho hãng SYMS 100 đô la Mỹ phí tắc nghẽn cảng cho lô hàng một container 40 feet, nhưng về thu lại khách hàng nhập khẩu thì đơn vị này không chịu trả, bởi “chúng tôi nhập hàng qua hãng tàu khác không phải trả loại phí này”. Vì thế, để giữ quan hệ với khách hàng, anh phải “cắn răng” chịu mất 100 đô la!

Kinh nghiệm từ cảng Los Angeles

Việc tắc nghẽn thỉnh thoảng vẫn xảy ra ở hầu hết các cảng trên thế giới, ngay cả ở Mỹ. Nguyên nhân chủ yếu là do lượng hàng gia tăng đột biến trong khi cơ sở vật chất tiếp nhận và giải tỏa hàng của cảng có giới hạn; hoặc do các sự cố do con người, thiên tai gây ra. Ở đây không bàn về nguyên nhân gây tắc nghẽn cảng biển ở TPHCM mà chỉ đề cập cách xử lý giải tỏa tắc nghẽn.

Theo ông Phạm Văn Bình, Trưởng phòng Kinh doanh Công ty TNHH Tiếp vận Oriental Việt Nam, cách xử lý tắc nghẽn ở cảng Los Angeles (Mỹ) vào giữa năm 2005 là một bài học cho những người điều hành hệ thống cảng biển ở TPHCM. Thông thường, việc tắc nghẽn cảng sẽ gây thiệt hại và ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động xuất nhập khẩu và nền kinh tế quốc gia. Sau hàng loạt vụ tắc nghẽn cảng biển  vào năm 2004, các nhà khai thác cảng bãi đường biển (Marine Terminal Operators) đã thành lập công ty phi lợi nhuận có tên PierPass để làm giảm thiệt hại do tắc nghẽn cảng gây ra.

Nhiệm vụ chính của PierPass là giải tỏa hàng ngoài giờ, từ 6 giờ tối tới 3 giờ sáng, từ thứ Hai đến thứ Năm; và từ 8 giờ sáng đến 6 giờ tối vào ngày thứ Bảy. Lợi ích mang lại là gia tăng lưu chuyển hàng hóa xuất nhập qua cảng Los Angeles và Long Beach ở tiểu bang California; giảm thời gian chờ đợi của tài xế xe lấy hàng; giảm lượng xe tải vào giờ cao điểm; và quan trọng là giảm ô nhiễm không khí.

Phí mà PierPass thu gọi là Traffic Mitigation Fee (phí san sẻ giao thông) với mức 40 đô la/container loại 20 feet và 80 đô la/container loại 40 feet nếu lấy hàng trong giờ cao điểm từ 3 giờ sáng tới 6 giờ chiều, từ thứ Hai đến thứ Sáu. Phí này không áp dụng cho việc lấy hoặc hạ container rỗng.

Nếu các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hoặc đại diện của họ đã trả phí này nhưng container hàng được lấy ra khỏi bãi hoặc nhập vào bãi mà không rơi vào giờ cao điểm thì sẽ được hoàn lại. Vì là tổ chức phi lợi nhuận, khoản thu từ phí này sau khi trừ chi phí hoạt động sẽ được PierPass cấp cho các bến bãi để bù đắp các khoản phí hơn thường lệ (extra costs).  

Ông Bình cho rằng, cách giải quyết như thế giúp sự cố tắc nghẽn cảng biển ở Los Angeles hồi năm 2005 được giải quyết một cách nhanh chóng.

Trở lại việc tắc nghẽn cảng biển ở TPHCM hiện nay, việc thu phí tắc nghẽn có thể là cần thiết, nhưng lẽ ra các cảng vụ phải đứng ra thu và dùng khoản thu này để giải quyết việc tắc nghẽn như thuê thêm xe nâng, hạ container, tăng cường nhân lực làm ngoài giờ… thay vì để cho các hãng tàu tùy tiện thực hiện.

ĐÁ BÀN

Biện pháp hành chính

Bộ Công thương vừa kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giải quyết việc tồn hàng tại các cảng và việc thu phí tắc nghẽn cảng của các hãng tàu trên địa bàn TPHCM.

Theo đó, các cảng phải rà soát, đổi mới quy trình hoạt động, tăng cường áp dụng các biện pháp tiết kiệm và đẩy mạnh tiến độ bốc dỡ hàng nhằm tránh tình trạng ách tắc như hiện nay.

Bộ Giao thông Vận tải phải phối hợp với các bộ ngành chức năng kiểm tra việc thu và mức thu các loại phí của các cảng, hãng tàu và đại lý hàng hải nhằm loại bỏ các loại phí không phù hợp; rà soát quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển và hạ tầng giao thông kết nối các khu công nghiệp với các cảng biển, đảm bảo tăng năng lực vận chuyển và bốc dỡ hàng hóa, đáp ứng được sự tăng trưởng khối lượng hàng xuất nhập khẩu hàng năm khoảng 25-30%.

TPHCM phải xử lý tốt tình trạng ùn tắc giao thông, đặc biệt là các khu vực gần cảng và các tuyến đường lưu thông hàng hóa chính từ cảng tới các khu vực tập kết hàng và các hộ sản xuất, tiêu thụ lớn.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phải khẩn trương hoàn tất việc thành lập Hiệp hội Chủ hàng của Việt Nam trong năm 2008 nhằm bảo vệ quyền lợi của các chủ hàng Việt Nam.

Và, để chấn chỉnh việc thu phí tại các cảng, Bộ Tài chính cũng đã có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ về việc cho lập đoàn khảo sát kiểm tra việc thu các loại phí và lệ phí tại các cảng biển; đồng thời chỉ đạo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam yêu cầu Hiệp hội Các hãng tàu Hàn Quốc bãi bỏ việc thu phí tắc nghẽn cảng và tăng phí dịch vụ container cho đến khi có sự thỏa thuận của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, cơ quan chức năng của Việt Nam và các chủ tàu.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới