Thứ Năm, 20/01/2022, 14:53
32 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Luật có bảo vệ nổi người tiêu dùng?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Luật có bảo vệ nổi người tiêu dùng?

Nguyên Tấn

(TBKTSG) – Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (BVQLNTD) sẽ có hiệu lực vào 1-7 tới. Tuy nhiên, để luật được thực thi đúng thời hạn và đi vào cuộc sống thì quả là một điều không đơn giản.

Những điểm mới

Một trong những điểm mới là ngoài những quyền cơ bản đã được quy định, Luật BVQLNTD còn bổ sung một số quyền quan trọng khác cho người tiêu dùng. Trong đó, có quyền được bảo đảm an toàn, bí mật thông tin của mình khi tham gia giao dịch, sử dụng hàng hóa, dịch vụ. Đây là vấn đề đang gây rất nhiều bức xúc cho người tiêu dùng khi thông tin cá nhân bị rò rỉ, thậm chí bị người cung cấp hàng hóa, dịch vụ lợi dụng, “bán đứng” vì mục đích thương mại như thư rác quảng cáo qua e-mail; tin nhắn quảng cáo, tiếp thị qua điện thoại…

Trong khi đó, người cung cấp hàng hóa, dịch vụ lại bị ràng buộc nhiều nghĩa vụ, điều kiện khắt khe hơn. Nổi bật là quy định về hợp đồng giao kết với người tiêu dùng. Lần đầu tiên, luật thẳng tay bác bỏ, không thừa nhận những thỏa thuận bị cho là bất lợi đối với người tiêu dùng. Ví dụ: các thỏa thuận làm loại trừ trách nhiệm của bên cung cấp hàng hóa; hạn chế, triệt tiêu quyền khiếu kiện của người tiêu dùng; cho phép bên cung cấp hàng hóa được đơn phương thay đổi điều kiện hợp đồng đã thỏa thuận trước… Những thỏa thuận như trên, theo quy định, sẽ bị vô hiệu khi có tranh chấp.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, để Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có thể thực thi đầy đủ thì vấn đề không đơn giản chút nào. Có khá nhiều quy định trong luật cần hướng dẫn cụ thể, thế nhưng đến nay các văn bản như vậy vẫn chưa được ban hành.

Ngoài ra, trong trường hợp kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ thiết yếu thì chủ thể kinh doanh đó phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung với cơ quan quản lý nhà nước.

Theo nhận xét của các chuyên gia, với quy định trên nhiều doanh nghiệp sắp tới sẽ phải tính đến chuyện sửa đổi lại hợp đồng và tiến hành thủ tục đăng ký hợp đồng mẫu. Đó có thể là các doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực điện, nước, vận chuyển hàng không, bưu chính viễn thông…

Bên cung cấp hàng hóa, dịch vụ còn bị cấm thực hiện một số hành vi, trong đó đáng chú ý là hành vi quấy rối người tiêu dùng; lợi dụng hoàn cảnh khó khăn của người tiêu dùng hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh để ép buộc giao dịch… Cụ thể là không được tiếp thị hàng hóa, dịch vụ trái với ý muốn của người tiêu dùng từ hai lần trở lên hoặc có hành vi khác gây cản trở, ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt bình thường của người tiêu dùng. Quy định này sẽ làm cho nhiều người tiêu dùng vui mừng vì từ nay họ không còn bị “tra tấn” bởi những kiểu tiếp thị thiếu văn hóa như qua điện thoại (kể cả vào lúc ngủ trưa), phát tờ rơi trên các giao lộ, mở loa to…

Các quy định nhằm tạo điều kiện cho người tiêu dùng trong việc giải quyết tranh chấp liên quan đến hàng hóa, dịch vụ cũng được xem là “điểm son” của Luật BVQLNTD. Cụ thể, luật không chỉ cho phép các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được quyền tự khởi kiện vụ án vì lợi ích công cộng mà còn được Nhà nước hỗ trợ kinh phí khi thực hiện nhiệm vụ bảo vệ người tiêu dùng (pháp luật hiện hành chỉ cho phép các tổ chức này khởi kiện khi được người tiêu dùng ủy quyền và kinh phí tự lo).

Ngoài ra, luật còn mở ra một số phương thức giải quyết tranh chấp như: thương lượng; hòa giải, trọng tài; thủ tục xét xử rút gọn tại tòa án… Đặc biệt, khi tiến hành vụ kiện dân sự người tiêu dùng không phải đóng tạm ứng án phí; chỉ cần cung cấp chứng cứ mà không phải chứng minh lỗi của bên cung cấp hàng hóa (nghĩa vụ chứng minh thuộc về bên cung cấp hàng hóa)…

Bảo vệ: được không và đến lúc nào?

Tuy nhiên, theo ý kiến của nhiều chuyên gia, để Luật BVQLNTD có thể thực thi đầy đủ thì vấn đề không đơn giản chút nào. Có khá nhiều quy định trong luật cần hướng dẫn cụ thể, thế nhưng đến nay các văn bản như vậy vẫn chưa được ban hành.

Một trong những văn bản nói trên là nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BVQLNTD, theo dự kiến, sẽ được Bộ Công Thương trình dự thảo để Chính phủ ban hành vào tháng 6 tới hiện vẫn còn nhiều điểm gây tranh cãi và ngay cả ban hành rồi thì cũng chưa thể giải quyết hết mọi vướng mắc phát sinh.

“Chẳng hạn như thực thi quyền bảo mật thông tin của người tiêu dùng. Giả sử xảy ra những trường hợp đại loại như mạng Playstation của Sony không bảo mật được thông tin của khách hàng hay Apple “theo dõi” khách hàng thì khiếu nại ai, kiện ai khi những công ty này đều không có mặt tại Việt Nam. Dự thảo hầu như không đề cập đến trường hợp trên” – một luật sư đặt vấn đề.

Một trường hợp khác được dẫn ra là sự cố xe Innova và Fortuner của Toyota Việt Nam bị lỗi lắp ráp xảy ra vừa qua. “Đây có phải là hàng hóa khuyết tật phải bị thu hồi theo quy định của luật hay không? Nếu căn cứ vào Luật BVQLNTD và dự thảo hướng dẫn thì cũng rất khó áp dụng vì quy định rất mơ hồ”, vị luật sư nói.

Liên quan đến trường hợp này, tại cuộc hội thảo do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức gần đây, bà Trần Thị Quang Hồng, Viện Khoa học pháp lý, cũng đặt vấn đề: Toyota bảo là khuyết tật không ảnh hưởng đến mức độ an toàn nên họ không thu hồi. Nhưng ví dụ có người chứng minh được là nó ảnh hưởng đến mức độ an toàn thì ai là người đứng ra yêu cầu họ thu hồi. Hậu quả của việc thu hồi là như thế nào? Sẽ trả lại tiền cho người tiêu dùng hay là mang về sửa chữa sau đó trả lại, hay là đổi cho hàng khác?

Quy định về thủ tục rút gọn phiên tòa có lẽ cũng sẽ là một vướng mắc. Luật BVQLNTD là luật nội dung trong khi Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành cũng có dự thảo sửa đổi (đang trình Quốc hội) là luật về hình thức đều không có quy định về vấn đề này. Như vậy, tòa án sẽ rất khó có cơ sở để tiến hành xét xử theo thủ tục rút gọn vì thủ tục xét xử phải tuân theo luật về hình thức, tức Bộ luật Tố tụng dân sự.

Một khó khăn nữa là việc tiếp nhận đăng ký hợp đồng mẫu. Theo dự thảo nghị định hướng dẫn chi tiết, Bộ Công Thương chịu trách nhiệm tiếp nhận trong trường hợp hợp đồng áp dụng trên phạm vi cả nước hoặc trên phạm vi từ hai tỉnh trở lên. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ tiếp nhận đối với hợp đồng áp dụng trong phạm vi tỉnh mình.

Như vậy, các cơ quan này phải thành lập bộ phận chuyên trách để đảm nhận việc tiếp nhận, thẩm định hợp đồng. Đây là công việc đòi hỏi phải có thời gian chuẩn bị từ thủ tục thành lập, xin kinh phí đến việc tuyển dụng, đào tạo nhân lực. Chỉ còn hơn một tháng nữa là Luật BVQLNTD có hiệu lực, liệu các cơ quan được giao trách nhiệm có chuẩn bị kịp?

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới