Chủ Nhật, 17/10/2021, 23:49
26 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Nhật – Trung: xung đột chấm dứt, căng thẳng vẫn còn

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Nhật – Trung: xung đột chấm dứt, căng thẳng vẫn còn

Thái Bình

Thuyền trưởng Zhang Qixiong được Trung Quốc đón tiếp như một anh hùng sau khi được Nhật Bản phóng thích và trở về nhà bằng máy bay thuê bao của chính phủ Trung Quốc. Ảnh AFP

(TBKTSG Online) – Xung đột ngoại giao giữa Nhật Bản và Trung Quốc, bộc phát hai tuần trước với việc Nhật bắt giữ thuyền trưởng một tàu đánh cá Trung Quốc gần quần đảo đang tranh chấp, đã kết thúc vào hôm qua thứ Sáu 24-9 sau khi Tokyo chấp nhận yêu cầu của Bắc Kinh thả người này không điều kiện.

Thuyền trưởng Zhang Qixiong, 41 tuổi, đã trở về quê ở Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến vào lúc 4g sáng hôm nay thứ Bảy 25-9 bằng máy bay thuê bao của chính phủ Trung Quốc. Tân hoa xã cho biết, ra sân bay đón ông Zhang có cả đại diện Bộ Ngoại giao và Bộ Nông nghiệp Trung Quốc.

Ngay sáng hôm nay, Trung Quốc đã ra thông báo nhắc lại tuyên bố chủ quyền trên quần đảo tranh chấp, đòi phía Nhật Bản phải xin lỗi và bồi thường cho sự cố vừa qua. Bản thông báo viết: “Hành động [bắt giữ] như vậy đã vi phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc và vi phạm nhân quyền của công dân Trung Quốc”.

**

Ông Zhang bị phía Nhật Bản bắt giữ ngày 7-9 sau khi đâm tàu đánh cá vào hai tàu tuần dương Nhật trên vùng biển gần đảo Senkaku không có người ở do Nhật kiểm soát nhưng Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với tên gọi là Điếu Ngư đài. Phía Nhật tuyên bố giữ ông này để điều tra tội chống người thi hành công vụ, đã gia hạn tạm giữ tới ngày 29-9 và có thể đưa ông này ra xét xử trước tòa án.

Trung Quốc đã phản ứng mạnh mẽ chưa từng thấy trước sự vụ bắt giữ này; đến mức Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đã sử dụng diễn đàn Liên hiệp quốc để yêu cầu Nhật Bản phải trả tự do không điều kiện cho ông Zhang và đe dọa sử dụng nhiều biện pháp nếu yêu cầu đó không được đáp ứng. Trong hai tuần qua, Trung Quốc đã sử dụng mọi thủ đoạn từ ngoại giao đến kinh tế, chẳng hạn như 6 lần triệu tập đại sứ Nhật tới than phiền kể cả lúc nửa đêm, hủy bỏ các cuộc đàm phán cấp cao, cảnh báo công dân không đi du lịch tới Nhật Bản, hủy bỏ chương trình tham quan Expo Thượng Hải của 1.000 thanh niên Nhật, cấm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản, bắt giữ 4 công dân Nhật ở Trung Quốc… để buộc Nhật Bản phải nhượng bộ.

Vụ bắt giữ xảy ra cùng thời điểm “sự kiện Mãn Châu” năm 1931, mở đầu cho cuộc tấn công và xâm lược của quân phiệt Nhật vào Trung Quốc, nên đã kích hoạt một làn sóng chống Nhật mạnh mẽ trên đường phố, trên báo chí và mạng Internet Trung Quốc.

Theo các nhà ngoại giao và phân tích, Nhật Bản bị buộc phải thừa nhận rằng, tiếp tục giam giữ và đưa ra xét xử viên thuyền trưởng Trung Quốc sẽ dẫn tới kết quả là sự xuống cấp nghiêm trọng quan hệ với Trung Quốc – đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản. Một nhà ngoại giao phương Tây ở Bắc Kinh nhận định: “Vào lúc này, Nhật chỉ có một sự lựa chọn: hoặc truy tố viên thuyền trưởng, hoặc xuống thang”.

Và Nhật đã chọn cách thứ hai. Hôm qua thứ Sáu, công tố viên trên đảo Ishigaki, nơi viên thuyền trưởng bị giam giữ – tuyên bố: “Xem xét tác động đến người dân và đến quan hệ với Trung Quốc, chúng tôi quyết định rằng, tiếp tục cuộc điều tra là không thích hợp”.

Tin bài liên quan

(24-9) – Nhật – Trung và câu chuyện ứng xử

(16-9) – Đâu chỉ biển Hoa Đông nổi sóng

(18-9) – Trung Quốc: biểu tình chống Nhật

(10-9) – Nhật-Trung căng thẳng vì tranh chấp đảo

**

Báo New York Times nhận định, hành động xuống thang của Nhật Bản đánh dấu một sự chuyển dịch cán cân quyền lực ở châu Á. Trong năm nay, Trung Quốc vượt qua Nhật giành vị trí nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong khi đó, Nhật vẫn sa lầy trong cuộc bất ổn chính trị và suy thoái kinh tế kéo dài – nhiều thủ tướng Nhật nối nhau lên cầm quyền rồi từ chức mà vẫn không tìm được lời giải cho bài toán chính trị-kinh tế quốc gia.

Sự nhượng bộ của Nhật, mà báo chí gọi là “vụ khấu đầu nhục nhã”, càng làm cho mâu thuẫn chính trị ở nước này thêm căng thẳng vì nó kích hoạt một làn sóng mới chống đối Thủ tướng Naoto Kan – người vừa được tái bổ nhiệm hai tuần trước. Hôm nay, nhiều thành viên đảng Dân chủ Nhật Bản cầm quyền đã đứng về phía đối lập, cùng lên án hành động nhu nhược của chính phủ. Nó cũng làm dấy lên sự hoài nghi khả năng lãnh đạo của đảng Dân chủ Nhật Bản – đảng đã giành thắng lợi áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử năm ngoái với cam kết cải thiện quan hệ với châu Á và giảm dần sự phụ thuộc của Nhật vào Hoa Kỳ.

Tuy nhiên giới quan sát ghi nhận có hai luồng dư luận trong xã hội Nhật liên quan đến sự kiện này. Vụ xung đột Nhật-Trung đã làm nổi rõ tâm lý phản kháng Trung Quốc đang mạnh dần lên trong xã hội Nhật vài tháng qua, từ khi tàu chiến Trung Quốc bắt đầu thâm nhập thường xuyên hơn vào lãnh hải Nhật Bản, làm dấy lên nỗi lo ngại rằng Trung Quốc sẽ mạnh tay trong việc đòi chủ quyền lãnh thổ.

Nhưng cộng đồng doanh nghiệp Nhật – ngày càng phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc – thì lại muốn nhượng bộ vì lo ngại các biện pháp trả đũa của Trung Quốc làm thiệt hại cho hoạt động kinh doanh và đầu tư của họ. Chủ tịch Sở Giao dịch chứng khoán Tokyo, ông Atsushi Saito, sáng nay nói với báo chí rằng ông tán thành việc trả tự do cho viên thuyền trưởng Trung Quốc. “Với tư cách một người Nhật, tôi bối rối trước sự khấu đầu như vậy, nhưng nói một cách thực tế, chúng ta phải bỏ vấn đề này lại phía sau”, ông Saito nói.

Ở Trung Quốc, sự trở về của thuyền trưởng Zhang là một thắng lợi của ban lãnh đạo nước này, đặc biệt là của Thủ tướng Ôn Gia Bảo. Để được dân chúng ủng hộ, đảng Cộng sản Trung Quốc luôn tìm mọi cơ hội chứng tỏ rằng họ đang bảo vệ đất nước và xung đột vừa qua với Nhật Bản là một cơ hội hiếm có. Nó cũng củng cố quan điển của Trung Quốc rằng về mặt địa chính trị, Trung Quốc đang bị bao vây bởi Nhật Bản và các đồng minh của Mỹ nhằm ngăn nước này trỗi dậy thành một cường quốc khu vực.

**

Tuy Nhật Bản đã phóng thích không điều kiện viên thuyền trưởng song Trung Quốc dường như vẫn chưa hài lòng, vẫn tiếp tục đòi phía Nhật Bản phải chính thức xin lỗi và bồi thường dù không nói rõ bồi thường như thế nào. Điều đó khiến giới quan sát ở cả hai nước cùng nhận định rằng, quan hệ Trung-Nhật sẽ cần một thời gian dài nữa mới khôi phục được. Thời báo Hoàn Cầu (Global Times) của Trung Quốc sáng nay đăng bài xã luận kêu gọi Trung Quốc nên “lạnh nhạt với Nhật Bản một thời gian” để gửi tới Tokyo thông điệp rằng “những chính sách vô trách nhiệm sẽ mang lại hậu quả nặng nề”

Đáng ngại hơn là thắng lợi của Trung Quốc hôm nay tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, sẽ kích thích ban lãnh đạo nước này quyết liệt hơn trong các cuộc tranh chấp chủ quyền trên biển, không chỉ với Nhật Bản mà với nhiều nước láng giềng khác của Trung Quốc. Và đó là điều mà Việt Nam phải cảnh giác.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới