Thứ Năm, 6/10/2022, 12:02
31 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Nỗi buồn hội nhập

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Nỗi buồn hội nhập

Sơn Nghĩa

Nỗi buồn hội nhập
Nông dân cần được hỗ trợ nhiều hơn để có cuộc sống tốt hơn trong quá trình hội nhập của đất nước. Ảnh: DUY KHƯƠNG.

(TBKTSG) – Người nghèo, nông dân chính là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước những biến động của thị trường khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Và nếu Nhà nước không có chính sách hỗ trợ phù hợp, người nông dân sẽ trở nên kiệt quệ trên “cánh đồng hội nhập” của mình.

>>> Cơ hội đã trở thành thách thức?

>>> Nhìn cận cảnh ngành lúa gạo

Những tiếng thở dài…

Phủ vội chiếc áo mưa nhàu nát lên giỏ trái cây vừa mua ở chợ đầu mối nông sản Tam Bình, Thủ Đức, TPHCM, để tránh cơn mưa chiều cuối mùa, chị Trần Thị Hằng vừa nói: “Mưa kiểu này, nếu che không khéo, trái cây bị úng không bán được, cả nhà sẽ nhịn đói ngày mai…”. Nếu bán hết giỏ chôm chôm này trong ngày mai, chị sẽ lời được 100.000 đồng, đủ tiền chợ cho cả nhà trong một ngày.

Bỏ quê ở Hà Tây, sau khi nhận tiền đền bù từ 2 mẫu đất ruộng của chính quyền địa phương để chuyển sang làm khu công nghiệp, chị Hằng cùng chồng dắt díu hai con vào Nam lập nghiệp đã hơn năm năm qua. Với ước mơ cuộc sống sẽ đỡ cơ cực hơn, gia đình chị chuyển gia đình vào Đồng Nai, mua đất làm trang trại nuôi heo, gà. Nhưng những năm qua, dịch bệnh liên tục xảy ra, chăn nuôi bị thua lỗ nặng. Đã thế, đầu năm 2008, nhằm chống lạm phát, Nhà nước lại giảm thuế nhập khẩu thịt xuống dưới khung thuế suất mà Việt Nam cam kết với WTO, khiến lượng thịt nhập tăng gấp bảy lần so với năm 2007. Giá bán trên thị trường xuống dưới giá thành, người chăn nuôi đứng trước bờ vực phá sản.

Giữa năm 2008, gia đình chị Hằng buộc phải bán đất để trả nợ. Bỏ Đồng Nai, cả nhà chị lên TPHCM thuê nhà ở Hóc Môn và bắt đầu mưu sinh bằng một nghề mới: bán trái cây dạo. “Đành phải chấp nhận cuộc sống mới, nhưng buồn nhất vẫn là hai đứa con. Nếu không bỏ ruộng vườn ở quê vào đây, chắc giờ hai đứa vẫn được đi học…”, chi Hằng xót xa.

Hai đứa con của chị Hằng vừa tốt nghiệp cấp 2 và đi làm cho một xưởng may. Thu nhập từ nghề bán trái cây của hai vợ chồng được khoảng 6 triệu mỗi tháng, cộng thêm lương của hai đứa con, tổng thu nhập của cả gia đình chị ở mức hơn 10 triệu đồng. Tiền ăn uống, sinh hoạt hàng ngày, tiền nhà mỗi tháng của cả gia đình vẫn trông chờ vào hai giỏ trái cây của vợ chồng chị.

Anh Lê Thành Nam là một nông dân ở Đà Lạt đã bỏ nghề, chuyển sang buôn chuyến hàng rau quả từ Đà Lạt xuống TPHCM. “Buôn bán bây giờ khó khăn hơn trước nhiều, người trồng rau như chúng tôi quanh năm bán mặt cho đất… đến mùa thu hoạch không còn lời được bao nhiêu. Chi phí trồng trọt, vật tư nông nghiệp tăng từng ngày, hàng hóa đưa ra thị trường lại bán với giá rẻ mạt, không thể cạnh tranh được với rau Trung Quốc nhập khẩu ngày càng nhiều”, anh Nam nói và cho biết thêm hiện tại, giá bán khoai tây của nhà vườn Đà Lạt ít nhất cũng ở mức 15.000-20.000 đồng/ki lô gam, trong khi giá khoai tây Trung Quốc nhập về chỉ có 5.000 đồng/ki lô gam. Không chỉ khoai tây, súp lơ, ớt, hành tây… mà cả những mặt hàng rau quả lâu nay Đà Lạt có thế mạnh cũng đều bị hàng Trung Quốc “lấn lướt” với giá rẻ hơn ít nhất 30%.

Bỏ vườn chuyển sang đi buôn rau quả, trái cây của nhà vườn khác đối với anh Nam là một nỗi buồn. Chuyển qua nghề mới, anh vẫn chưa hết lo, bởi “không biết nghề trồng rau Đà Lạt còn tồn tại đến bao lâu, khi rau quả của Trung Quốc vẫn đang ồ ạt tràn về. Thậm chí, các loại rau Trung Quốc bán ở Đà Lạt cũng rẻ hơn giá rau tại vườn…”.

Đã hơn năm năm, kể từ thời điểm Việt Nam gia nhập WTO, người nghèo và nông dân vẫn là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước những biến động của thị trường. Nhiều chuyên gia cho rằng, biên độ dao động giá các mặt hàng trong năm năm qua quá lớn. Những mặt hàng tăng giá tác động trực tiếp đến nền kinh tế vẫn nặng về nông nghiệp như phân bón, thuốc trừ sâu, điện, xăng dầu… Dù nông sản có tăng giá nhưng cũng khó có thể bù đắp được những khoản chi phí thiết yếu mà người nông dân phải chịu.

TS. Bùi Chí Bửu, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền Nam, cho biết theo tính toán mới nhất của viện, thu nhập trung bình của  nông dân trong năm 2011 chỉ ở mức 440 đô la Mỹ/người/năm, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Chẳng hạn mức thu nhập của nông dân Thái Lan đã ở mức trên 1.000 đô la Mỹ/người/năm từ nhiều năm qua. “Dù giá nông sản có tăng, nhưng chi phí sinh hoạt đã đội trần trong những năm qua. Với mức thu nhập như trên, mức sống của nông dân đang ngày càng giảm dần”, ông Bửu phân tích.

Đáng lo hơn khi một số kết quả chủ yếu của cuộc khảo sát mức sống hộ dân cư năm 2010 (KSMS 2010) do Tổng cục Thống kê vừa công bố cho thấy thu nhập bình quân đầu người/tháng chung của cả nước theo giá hiện hành chỉ đạt 1,387 triệu đồng, tăng 39,4% so với năm 2008 và tăng bình quân 18,1%/năm trong giai đoạn 2008-2010. Trong đó, thu nhập bình quân đầu người/tháng của nhóm hộ nghèo nhất đạt 369.000 đồng, tăng 34%; của nhóm hộ giàu nhất đạt hơn 3,4 triệu đồng, tăng 38,7% so với năm 2008. Như vậy, thu nhập của nhóm hộ giàu nhất gấp gần 10 lần so với nhóm hộ nghèo nhất. Hộ gia đình ở khu vực nông thôn vẫn chiếm tỷ lệ lớn trong số hộ nghèo, đặc biệt là nhóm dân tộc thiểu số.

Nên hỗ trợ nhiều hơn cho nông dân

Giải quyết bài toán thu nhập thấp của nông dân là giải pháp hữu hiệu nhất để phát huy khả năng tái sản xuất mở rộng với sự trợ giúp của công nghiệp và dịch vụ để nông nghiệp, nông thôn tiến hành chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Nhưng giải quyết cách nào là vấn đề của các cơ quan quản lý nhà nước, khi ruộng vườn ngày càng thưa vắng nông dân.

Hiện 96% hỗ trợ trong ngành nông nghiệp của Việt Nam đều là các hình thức trợ cấp được phép áp dụng ở các nước đang phát triển theo quy định của WTO. “Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để hỗ trợ cho nông dân. Cụ thể, các khoản hỗ trợ trong nước được duy trì ở mức 10% giá trị sản lượng nông nghiệp như các nước đang phát triển khác trong WTO. Nhưng thực tế, mức hỗ trợ của Việt Nam hiện nay đang thấp hơn 10% giá trị sản lượng nông nghiệp. Quan trọng là Nhà nước có quyết tâm làm hay không?”, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan phân tích.

Hiện nay, các hỗ trợ nông nghiệp một cách tổng thể được cho phép mà không bị giới hạn dưới dạng các “hộp xanh lá cây” (green box), được xem là không làm biến dạng thị trường. Cụ thể Nhà nước có thể hỗ trợ cho nông dân thông qua các hoạt động nghiên cứu, khuyến nông, điều chỉnh cơ cấu nông nghiệp. Hỗ trợ thu nhập cho nông dân (không được gắn với yêu cầu về sản xuất), những hỗ trợ tài chính của Nhà nước vào chương trình an toàn và bảo hiểm thu nhập cho nông dân (khi mất mùa hoặc mất giá), hỗ trợ bù đắp thiệt hại do thiên tai gây ra mà không vi phạm những nguyên tắc của WTO.

Quan trọng hơn, để những chính sách hỗ trợ gắn với lợi ích thiết thực của nông dân, thời gian tới Nhà nước cần đầu tư phát triển dịch vụ nông nghiệp. Những thông tin về các kinh nghiệm thành công, cung cấp dịch vụ tư vấn vẫn đang là “rào cản” để sản phẩm nông sản thâm nhập thị trường.

Ngoài ra, việc cải thiện năng lực thỏa thuận và ký kết hợp đồng của nông dân thông qua các hoạt động tuyên truyền kinh nghiệm thành công, đào tạo về quyền và trách nhiệm trong các hợp đồng cung cấp cũng là những vấn đề cần quan tâm. Đặc biệt, Nhà nước cần hướng dẫn nông dân xây dựng các quy tắc thực hành tốt, tìm ra lợi thế và những đặc sản mới để nâng năng lực cạnh tranh cho ngành. Nếu thực hiện tốt những mục tiêu này, tính tự chủ của nông dân sẽ được phát huy, giúp họ gắn bó hơn với nông nghiệp, nông thôn.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới