Thứ Tư, 24/07/2024
35.6 C
Ho Chi Minh City

Sử dụng các khoản vay ngắn hạn đầu tư dài hạn là áp lực

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Sử dụng các khoản vay ngắn hạn đầu tư dài hạn là áp lực

Lan Nhi

Sử dụng các khoản vay ngắn hạn đầu tư dài hạn là áp lực
Chính phủ vay nợ trái phiếu ngắn hạn đến 77% nhưng dùng để đầu tư các dự án dài hạn, có thời gian đầu tư 10-12 năm. Nhiều dự án không trả được nợ, như ở Vinashin Ảnh:TL

(TBKTSG Online) – Cho dù Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng vừa giải trình trước Quốc hội chiều ngày 30/10 về nợ công nhưng đến tối cùng ngày, Chính phủ đã ban hành hai thông cáo báo chí giải thích về việc trả nợ công và giải quyết nợ xấu.

Bộ trưởng Dũng: “sử dụng các khoản vay ngắn hạn đầu tư dài hạn là áp lực”

Phần giải trình về nợ công của Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng tại Quốc hội và thông cáo của Chính phủ cùng ngày về nợ công có nội dung giống nhau. Chính phủ cho rằng dù nợ công sẽ chạm “trần” 65% vào năm 2015 nhưng các chỉ tiêu vay nợ vẫn nằm trong giới hạn quy định. Chính phủ vẫn trả nợ đúng hạn.

Theo Chính phủ, việc vay nợ tăng mạnh trong vài năm trở lại đây là do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, kinh tế nước ta tăng trưởng chậm lại, tỷ trọng thu ngân sách thấp hơn cùng kỳ, nhưng vẫn phải giảm thuế để hỗ trợ doanh nghiệp (tỷ lệ huy động thuế, phí vào ngân sách nhà nước giảm từ 24,8% GDP bình quân giai đoạn 2006-2010 xuống còn 21% GDP giai đoạn 2011-2015).

Trong khi đó, yêu cầu chi ngân sách tăng mạnh, phải dành nguồn kinh phí lớn để thực hiện các chính sách kích thích kinh tế, cải cách tiền lương, bảo đảm an sinh xã hội (tỷ trọng chi cho con người trong tổng chi thường xuyên tăng từ 62,2% lên 68,2%; giai đoạn 2011-2014 đã 3 lần điều chỉnh tăng lương tối thiểu và 2 lần tăng phụ cấp công vụ; chi an sinh xã hội tăng bình quân 18%/năm, cao hơn tốc độ tăng khoảng 10% của thu, chi ngân sách).

Do đó, nguồn ngân sách nhà nước còn lại để dành cho việc trả nợ và đầu tư phát triển là rất hạn hẹp trong khi nhu cầu vốn đầu tư để thực hiện đột phá chiến lược về phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội là rất lớn.

Vì vậy, giai đoạn 2011-2015 phải phát hành 335 ngàn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, gấp hơn 2,5 lần giai đoạn 2006-2010. Giai đoạn 2011-2014 đã phát hành 250 ngàn tỷ đồng. Năm 2015 theo kế hoạch sẽ phát hành thêm 85 ngàn tỷ đồng. Đồng thời đã đẩy mạnh giải ngân vốn ODA, vay ưu đãi và bảo lãnh vay để đầu tư các dự án hạ tầng giao thông, thủy lợi, năng lượng, y tế, giáo dục, xây dựng nông thôn mới… theo Nghị quyết của Đảng, Quốc hội. Do đó, nợ công tăng nhanh, từ 51,7% GDP năm 2010 lên 60,3% vào cuối năm 2014 và 64% GDP vào cuối năm 2015.

Mặt khác, nước ta đã trở thành nước có thu nhập trung bình nên tỷ trọng vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài với kỳ hạn dài, lãi suất thấp trong nợ công giảm dần nên chúng ta chuyển sang vay trong nước.

Tỷ trọng vay trong nước tăng lên, chủ yếu qua phát hành trái phiếu Chính phủ ngắn hạn (năm 2012, kỳ hạn phát hành bình quân là 2,9 năm, lãi suất bình quân 10%/năm; năm 2013 là 3,4 năm và 7,96%/năm; 10 tháng đầu năm 2014 là 4,84 năm và 6,81%/năm) dẫn đến nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ tăng nhanh trong ngắn hạn.

“Trong bối cảnh đó, chúng ta vẫn bảo đảm trả nợ đầy đủ, không để phát sinh nợ quá hạn”, thông cáo viết. Tỷ lệ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách nhà nước năm 2014 ước khoảng 14,2% (theo quy định của Chiến lược nợ công là không quá 25%). Ngoài ra, còn  sử dụng một phần vay mới để đảo nợ với kỳ hạn dài hơn, lãi suất thấp hơn, góp phần giảm áp lực trả nợ trong ngắn hạn và giảm chi phí vay vốn (năm 2014 vay đảo nợ khoảng 77 ngàn tỷ đồng). Việc đảo nợ này không làm tăng nợ công và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Trước đó, Bộ trưởng Dũng cho rằng lãi suất trái phiếu đã giảm trong những năm gần đây nhưng “việc sử dụng các khoản vay ngắn hạn cho đầu tư dài hạn tạo áp lực mạnh lên nghĩa vụ trả nợ. Các khoản vay ngắn hạn chiếm 77% đến 78% tổng số trái phiếu phát hành”.

Ông cũng thừa nhận nghĩa vụ trả nợ của ngân sách nhà nước có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt là trong vài năm tới do một số dự án vay lại nguồn vốn vay của Chính phủ không hiệu quả, làm phát sinh nợ dự phòng, làm tăng chi trả nợ trực tiếp của Chính phủ. Trong khi đó, thị trường vốn chưa phát triển. Trái phiếu phát hành hàng năm chỉ đáp ứng 50% nhu cầu sử dụng vốn nên phải vay từ các nguồn ngắn hạn là chính.

Vẫn đốc thúc xử lý nợ xấu

Chính phủ cho biết đến tháng 10/2014 đã xử lý được 54,3% tổng số nợ xấu được xác định tại thời điểm tháng 9-2012. Cách thức chủ yếu bằng các giải pháp đôn đốc thu hồi nợ, sử dụng dự phòng rủi ro, bán, xử lý nợ và tài sản bảo đảm, trong đó có bán nợ xấu cho Công ty quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng (VAMC). Công ty này đã mua gần 95 ngàn tỉ đồng nợ xấu và đang từng bước xử lý . Trong đó đã bán, thu hồi được gần 4 ngàn tỉ đồng nợ xấu và có lãi.

Tỷ lệ nợ xấu hiện nay theo báo cáo của các tổ chức tín dụng vào khoảng 3,8% và có xu hướng giảm (tháng 6 là 4,17%; tháng 7 là 4,11%; tháng 8 là 3,9%). Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu đến nay giảm còn 5,43% so với mức 17% vào năm 2012 (tỷ lệ nợ xấu 17% mà Ngân hàng Nhà nước đưa ra là do thực hiện phân loại nợ theo thông tin giám sát).

Thời gian tới, Chính phủ chỉ đạo tiếp tục đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu gắn với cơ cấu lại các tổ chức tín dụng theo hướng: (1) Tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý, tạo thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu, nhất là quy định về mua, bán, xử lý nợ, tài sản bảo đảm, trách nhiệm của người đi vay và quyền hạn của chủ nợ.

(2) Hoàn thiện chức năng, tăng cường tiềm lực tài chính, nâng cao năng lực, phát huy vai trò của VAMC, trong đó có việc mua bán nợ theo cơ chế thị trường.

(3) Phát triển mạnh thị trường mua bán nợ; khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia mua bán nợ xấu.

(4) Yêu cầu các tổ chức tín dụng công khai, minh bạch về nợ xấu và kết quả xử lý, thực hiện các giải pháp kiểm soát chất lượng tín dụng, hạn chế nợ xấu gia tăng.

(5) Tăng cường thanh tra, giám sát về nợ xấu, chất lượng tín dụng và việc thực hiện quy định pháp luật về phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro.

(6) Tăng cường phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương trong xử lý các vấn đề liên quan và hỗ trợ tổ chức tín dụng, VAMC trong xử lý nợ xấu, nhất là hoàn thiện hồ sơ pháp lý, thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm.

Mời xem thêm:

PTT Vũ Văn Ninh: "Áp lực trả nợ lớn vì vay ngắn, lãi suất cao"

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới