Thứ Hai, 29/11/2021, 23:16
23.7 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Tìm cơ hội xuất khẩu gạo vào thị trường giá cao

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Tìm cơ hội xuất khẩu gạo vào thị trường giá cao

Đình Nghĩa

Theo các chuyên gia, nếu doanh nghiệp xuất khẩu gạo ứng dụng thương mại điện tử thì sẽ có cơ hội thâm nhập thị trường giá cao. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

(TBVTSG) – Hình thức đấu thầu điện tử, hay còn gọi là đấu thầu trực tuyến, trong ngành xuất nhập khẩu hàng hóa nói chung và hàng nông sản nói riêng đã trở nên phổ biến trên thế giới cách đây hơn 10 năm. Nhưng theo đánh giá của các chuyên gia nông nghiệp, hình thức đấu thầu này còn khá mới mẻ ở Việt Nam. Hiện phần lớn các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản chưa sẵn sàng để tham gia các cuộc đấu thầu trực tuyến do nhà nhập khẩu tổ chức và điều này đang ảnh hưởng không nhỏ đến năng lực cạnh tranh của các nhà xuất khẩu Việt Nam, cụ thể là trong quá trình tìm kiếm cơ hội đưa gạo vào các thị trường mua gạo giá cao.

Một số phương tiện thông tin đại chúng gần đây phản ánh tình trạng doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Việt Nam thường bị thua khi tham gia đấu thầu vào các thị trường mua giá cao như Hàn Quốc và Nhật Bản… vì chưa quen với hình thức đấu thầu trực tuyến.

Theo thông tin trên trang baodautu.vn, ông Lê An Hải, Tham tán Thương vụ Việt Nam ở Hàn Quốc, cho biết trong năm 2011 Hàn Quốc có kế hoạch nhập khẩu hơn 347.000 tấn gạo (gạo lứt, gạo tấm và gạo trắng). Để có tên trong danh sách dự thầu cung cấp lượng gạo kể trên, doanh nghiệp Việt Nam phải có kinh nghiệm xuất khẩu bằng hoặc hơn số gạo đăng ký dự thầu trong hai năm gần nhất (do Đại sứ quán Hàn Quốc xác nhận), hồ sơ đăng ký dự thầu phải nộp cho Tổng công ty Thương mại nông – thủy sản Hàn Quốc, và điều quan trọng là phải tham gia đấu thầu điện tử.

Như vậy, để xuất được gạo sang Hàn Quốc, yêu cầu đặt ra trước hết là doanh nghiệp phải rành về đấu thầu điện tử – một kỹ năng mới mẻ đối với các nhà xuất khẩu Việt Nam.

Cơ hội và thách thức

Trao đổi với báo giới, bà Cao Thị Ngọc Hoa, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Nam, nói rằng từ trước đến nay doanh nghiệp của bà toàn đấu thầu trực tiếp, chưa tham gia đấu thầu điện tử bao giờ và cũng chưa rõ hình thức đấu thầu này ra sao.

Trong khi đó, theo thạc sĩ Hoàng Thị Vân Anh, chuyên gia kinh tế về lúa gạo thuộc Viện Nghiên cứu Thương mại của Bộ Công Thương, về cơ bản nội dung hồ sơ dự thầu theo hình thức đấu thầu nào cũng giống nhau, chỉ khác nhau về phương thức thực hiện. Đấu thầu trực tuyến được thực hiện dựa trên việc sử dụng công nghệ thông tin phục vụ cho quá trình mua, bán một cách tự động. Hình thức này có lợi thế là giảm được chi phí và có thể kêu gọi được nhiều doanh nghiệp tham gia đấu thầu hơn, đồng nghĩa với việc sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp về cả chất lượng hàng hóa lẫn giá sẽ gay gắt hơn. Do vậy, xét về thực chất thì nhà xuất khẩu gạo của Việt Nam không phải không biết về đấu thầu điện tử mà do họ bước đầu chưa thích nghi với hình thức đấu thầu mới này nên chưa có đủ thời gian chuẩn bị hoặc chuẩn bị cho việc dự thầu chưa được tốt.

Ngoài ra, theo bà Vân Anh, các nhà xuất khẩu trong nước luôn muốn thâm nhập vào các thị trường nhập gạo giá cao nhưng việc này gặp rất nhiều khó khăn và thách thức. Trước hết, những thị trường “khó tính” luôn đặt ra các yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, kèm theo đó là những hàng rào tiêu chuẩn kỹ thuật. Một khi chuẩn bị không được đầy đủ, doanh nghiệp dễ dàng bị loại ngay từ vòng đầu các phiên đấu thầu.

Theo tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, những thị trường nhập khẩu hàng nông sản giá cao có xu hướng ngày càng đặt ra nhiều tiêu chuẩn khắt khe hơn, đòi hỏi các nhà xuất khẩu phải phối hợp chặt chẽ với nhà sản xuất để có sản phẩm đạt các tiêu chuẩn quốc tế như Global GAP, hoặc ít nhất là tiêu chuẩn trong nước như VietGAP… Trên thực tế, chỉ riêng về mặt hàng gạo trắng Việt Nam thì chất lượng gạo chưa đồng đều, phần lớn các loại gạo lại chưa có thương hiệu nên rất khó vào các thị trường giá cao này, và những hợp đồng lớn chủ yếu vẫn là cung cấp cho thị trường mua gạo trực tiếp như Philippines, Indonesia.

Bên cạnh đó, một doanh nghiệp trong ngành xuất khẩu nông sản (đề nghị không nêu tên) cho biết, từ trước đến nay, khi tham gia đấu thầu xuất khẩu gạo theo cách truyền thống, một số doanh nghiệp vẫn chưa có kế hoạch mang tính lâu dài, trước mắt họ cố gắng thắng thầu, sau đó mới đi thu gom gạo từ nông dân.

Minh bạch thông tin

Một trong những nguyên tắc quan trọng trong đấu thầu điện tử là các doanh nghiệp dự thầu buộc phải công bố năng lực xuất khẩu gạo của mình, cũng như thông tin một cách minh bạch về hoạt động của mình, chất lượng sản phẩm… Cũng chính nguyên tắc này đã góp phần “làm khó” các nhà xuất khẩu gạo ngay từ giai đoạn đầu. Chính vì vậy mà đã có câu chuyện về việc một số doanh nghiệp do thực hiện theo chỉ tiêu và phải tham gia đấu thầu trực tuyến đã mong bị rớt thầu, bởi vì nếu thắng thì họ không có khả năng giao đủ số lượng hoặc bảo đảm các lượt hàng đạt tiêu chuẩn đồng đều, từ đó có nguy cơ phải đền hợp đồng.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp cần thay đổi phương thức làm ăn trong bối cảnh giao thương quốc tế ngày càng mở rộng, mà trong đó hình thức đấu thầu điện tử đang là xu hướng chung của thế giới. Nếu doanh nghiệp không muốn mất đi những thị trường giá tốt thì buộc phải thay đổi từ cách thu mua nông sản của nông dân như bao tiêu sản phẩm cho đến tuân theo các hệ thống tiêu chuẩn về chất lượng hàng hóa, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm; bắt đầu từ những bước đi ngắn như tăng cường hợp tác với người nông dân trong sản xuất, tạo vùng chuyên canh… đến những bước đi dài hơn như xây dựng thương hiệu, ổn định và duy trì sản lượng, chất lượng nông sản. Song hành với những bước đi này là việc nâng cao trình độ nghiệp vụ trong đấu thầu điện tử cho đội ngũ quản lý, nhân viên của doanh nghiệp mình.

Bà Vân Anh cũng khuyến nghị các bộ ngành, tổ chức và các hiệp hội nông sản nên hỗ trợ các doanh nghiệp về mặt công nghệ, giúp họ làm quen dần với phương thức đấu thầu trực tuyến thông qua việc tổ chức các lớp đào tạo về nghiệp vụ và quy trình trong đấu thầu điện tử… cũng như cập nhật những thông tin liên quan đến các thị trường nhập khẩu gạo một cách thường xuyên.

Trên thực tế, Việt Nam đã thắng thầu khá nhiều hợp đồng xuất khẩu gạo vào các thị trường có yêu cầu cao như Nhật Bản và Hàn Quốc theo hình thức đấu thầu trực tiếp trước đây. Vì vậy, với hình thức mới là đấu thầu điện tử, nếu doanh nghiệp tập trung tìm hiểu và ứng dụng được thì sẽ có cơ hội thâm nhập vào các thị trường này, bà Anh nói.

Giá gạo tăng nhờ có tin Indonesia sẽ mua gạo

Triển vọng về việc Indonesia sẽ mua gạo vào cuối năm nay đã hỗ trợ giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đứng vững trong tuần qua. Trong khi đó, giá gạo Thái Lan cũng đứng ở mức tương đối cao mặc dù nhu cầu thấp xuất phát từ lời đồn đoán chính phủ mới của quốc gia này sẽ mạnh tay can thiệp vào thị trường.

Mặc dù đang ở vào cao điểm của vụ thu hoạch, song giá gạo trắng loại 5% tấm của Việt Nam vẫn nhích thêm khoảng 5 đô la Mỹ, lên 510-515 đô la/tấn so với tuần trước đó (giá FOB). Giá gạo loại 25% tấm cũng tăng lên 465-475 đô la/tấn. Trong khi đó, gạo trắng 100% B của Thái Lan hiện được chào giá 550-555 đô la/tấn.

Reuters dẫn lời một nhà xuất khẩu gạo ở TPHCM nhận định: “Nhu cầu từ các khách hàng lớn như Indonesia có thể giúp duy trì mức giá hiện nay, cả nông dân và các đại lý thu mua đều đang “găm” hàng lại, nên rất khó mua gạo vào lúc này, mặc dù đang trong vụ thu hoạch”.

Chính phủ Indonesia có kế hoạch nhập khẩu gạo kỳ hạn giao vào tháng 9 hoặc tháng 10 để bảo đảm đủ yêu cầu dự trữ và kéo giá mặt hàng lương thực chủ chốt này giảm trở lại, khi mà lạm phát ở nước này có dấu hiệu tăng. Mới đây, Indonesia cho biết họ sẽ nhập khẩu gạo vào nửa cuối năm nay để duy trì mức dự trữ mà Cơ quan Lương thực Quốc gia (Bulog) đặt ra là vào khoảng 1,5-2 triệu tấn. Nguồn gạo nhập khẩu dự kiến đến từ các nước xuất khẩu lớn là Thái Lan hoặc Việt Nam.

Tuy Chính phủ Indonesia chưa có thông báo về khối lượng nhập khẩu cụ thể, nhưng Reuters cho biết các thương gia nước này tiết lộ rằng đã thương lượng nhập khẩu khoảng 400.000 – 600.000 tấn gạo Việt Nam, kỳ hạn giao có thể là quí 3-2011.

Theo tin từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nông dân ở vựa lúa ĐBSCL đã thu hoạch xong 37% diện tích lúa vụ hè thu, và việc thu hoạch sẽ kết thúc vào tháng tới, trước khi sông Mê Kông vào mùa lũ. Sản lượng lúa vụ này ước tính đạt 8,37 triệu tấn, tăng gần 5% so với cùng vụ năm ngoái.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cũng cho biết lượng gạo xuất khẩu tính từ đầu năm tới ngày 14-7 đã đạt 4,14 triệu tấn, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Với đà này, mức xuất khẩu năm nay sẽ đạt khoảng 7-7,4 triệu tấn.

Kết quả thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy lượng gạo xuất khẩu trong tháng 6 năm nay tăng nhẹ so với tháng trước, đưa tổng khối lượng xuất khẩu nửa đầu năm nay đạt hơn 4 triệu tấn, trị giá gần 2 tỉ đô la Mỹ. Trong tháng 6, châu Phi đã trở thành điểm sáng của hạt gạo Việt Nam khi lượng gạo xuất sang một số thị trường thuộc khu vực này tăng rất mạnh. Trong khi đó, lượng gạo xuất sang các thị trường quen thuộc như Philippines, Malaysia, Cuba, Singapore, Trung Quốc, Đài Loan và Hồng Kông lại giảm.

Cụ thể, ở chiều tăng trưởng, lượng gạo xuất sang Senegal đạt tới 120 ngàn tấn, tăng gấp gần năm lần so với tháng trước, tuy nhiên kim ngạch thu đượcchỉ đạt 49,6 triệu đô la, tương ứng với mức giá trung bình là 413,3 đô la/tấn.

Ngoài Senegal, gạo xuất sang một số quốc gia châu Phi khác như Bờ Biển Ngà tăng 973% về lượng và 1.103% về giá trị, đạt 64,4 ngàn tấn và 31,3 triệu đô la, sang Ghana tăng 101% về lượng và 104% về giá trị, đạt 20,1 ngàn tấn và 10,6 triệu đô la.

Ở chiều ngược lại, lượng gạo xuất sang Philippines giảm mạnh, 44,2% so với tháng trước, song với số lượng 174,6 ngàn tấn thì đây vẫn là thị trường lớn nhất đối với hạt gạo Việt Nam trong tháng 6. Với các thị trường lớn khác, sản lượng xuất khẩu hầu hết đều giảm so với tháng trước: Malaysia giảm 19,3%, còn 47,4 ngàn tấn; Cuba giảm 11,6%, còn 44,8 ngàn tấn; Trung Quốc giảm 26%, còn 27,9 ngàn tấn và Singapore giảm 16,8%, còn 22,3 ngàn tấn.

Hải Hà tổng hợp

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới