Thứ Hai, 30/01/2023, 06:59
22 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo


Tổ chức lại sản xuất để tạo thương hiệu gạo xuất khẩu

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Tổ chức lại sản xuất để tạo thương hiệu gạo xuất khẩu

TS. Nguyễn Văn Huỳnh (Đại học Cần Thơ)

Cần chọn một ít giống tốt cho từng mùa vụ và tiểu vùng để ổn định phẩm chất gạo xuất khẩu.

(TBKTSG) – Rầy nâu là loài côn trùng gây nhiều nguy hại đối với sản xuất lúa ở ĐBSCL. Do nông dân canh tác liên tục nên rầy nâu càng có điều kiện để lây lan và phát triển quanh năm, ngay các giống lúa kháng rầy cũng không chịu nổi. Vì vậy mà mỗi năm nhà lai tạo giống phải liên tiếp đưa ra nhiều giống kháng rầy mới, khiến đồng ruộng có hàng trăm giống lúa khác nhau được canh tác nhưng khả năng kháng rầy lại ngày càng kém đi.

Tuy nhiên, trong hai vụ đông xuân và hè thu vừa qua, mặc dù rầy nâu vẫn phát triển nhưng nông dân vẫn rất trúng mùa, ngay cả với các giống lúa thơm không có khả năng kháng rầy như Jasmine 85, Tài nguyên, các giống nếp… Đó là nhờ nông dân đã tuân thủ những khuyến cáo của ngành nông nghiệp, gieo sạ “né rầy” kết hợp với nguyên tắc “ba giảm” trong canh tác lúa: giảm lượng giống sạ, giảm phân đạm và số lần phun thuốc trừ sâu.

Lúa ở ĐBSCL là lúa hàng hóa mà phần lớn là nhằm mục đích xuất khẩu. Nhưng từ trước đến nay gạo xuất khẩu của ta chưa có thương hiệu nên bán với giá rất rẻ.

Nguyên nhân một phần cũng vì có quá nhiều giống lúa, lại canh tác manh mún nên khó đặt hàng hay thu mua theo giống đặc chủng. Các công ty lương thực mua lúa rồi chỉ cần trộn chung lại với nhau cho “có chị có em” trong khi gạo Thái Lan mỗi năm chỉ trồng một vụ rồi thu hoạch một lần vào cuối năm nên phẩm chất ổn định và đặc chủng từ năm này sang năm khác.

Như vậy, theo tôi, không cần phải chạy theo giống lúa kháng rầy mà nên bắt đầu chọn một ít giống tốt cho từng mùa vụ và tiểu vùng để ổn định phẩm chất gạo, nếu khống chế được rầy nâu và áp dụng các kỹ thuật sản xuất tiên tiến nói trên.

Chiến lược này có thể làm được trong bối cảnh chúng ta đang chuyển đổi tích cực trong sản xuất lúa hiện nay như:

1. Kể từ vụ hè thu năm nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có chỉ đạo cắt vụ xuân hè (hay còn gọi là hè thu sớm, gieo sạ trong tháng 1-3) để tránh làm cầu nối cho rầy nâu lây lan từ vụ đông xuân 2008-2009 (thu hoạch cuối tháng 3) sang lúa hè thu 2009 (gieo sạ trong tháng 4-5). Và kết quả là diện tích lúa xuân hè năm nay chỉ còn trên 100.000 héc ta thay vì 500.000 héc ta như năm trước. Điều này làm được vì đây là mùa nắng nên nông dân có thể trồng rau hay các loại cây màu như bắp, đậu, mè, dưa hấu… Đất sẽ được nghỉ độ một tháng để phục hồi độ phì nhiêu chuẩn bị cho vụ hè thu sắp tới, đồng thời ngăn cách được sự lây lan của rầy nâu.

2. Cơ cấu sản xuất sẽ còn ba vụ lúa trong năm là đông xuân – hè thu – thu đông hay lúa mùa, có thời gian cách ly khoảng một tháng giữa hai vụ liên tiếp. Về lâu dài sẽ hướng đến còn hai vụ lúa ngắn ngày là đông xuân và hè thu cho vùng có thể tưới tiêu chủ động và hè thu – lúa mùa cho vùng còn đất ngập sâu nếu tạo được ngành nghề phụ cho nông dân. Như vậy chúng ta vẫn có gạo để xuất khẩu quanh năm trong khi chất lượng gạo lại được cải thiện.

3. Chương trình “tam nông” đang tích cực đầu tư cho việc chuyển đổi này, đặc biệt là cho vay ưu đãi để nông dân cơ giới hóa việc sản xuất và đầu tư để dạy nghề trong khu vực nông thôn.

4. Sản xuất lúa theo tiêu chuẩn an toàn GAP (Good Agricultural Practices) cũng đang được khởi động với việc hướng dẫn nông dân dùng “sổ tay trồng trọt” để theo dõi lịch canh tác của một vụ lúa nhằm rút kinh nghiệm cho vụ sau để giảm chi phí sản xuất, sử dụng lượng giống, phân và thuốc trừ sâu hợp lý để gia tăng năng suất và lợi nhuận.

5. Giống lúa chất lượng cao hiện nay không thiếu, nhưng vì sợ bị rầy tấn công nên chúng ta phải đổi giống liên miên. Do đó, các giống lúa thơm như Jasmine 85, VNĐ95-20, IR64 thường được canh tác rất hạn chế và ban chỉ đạo sản xuất lúc nào cũng phải cảnh báo với nông dân.

Tuy nhiên, kết quả của bảy mô hình “Phòng trừ rầy nâu ở cấp cộng đồng” được Cục Bảo vệ thực vật thực hiện với sự cộng tác của FAO (Tổ chức Lương nông Liên hiệp quốc) ở các tỉnh ĐBSCL trong năm 2007 cho thấy các giống lúa thơm vẫn trúng mùa, nông dân đồng loạt áp dụng kỹ thuật sản xuất tiên tiến ngay trong điều kiện rầy nâu đang phát dịch. Bên cạnh đó, các giống lúa này và các dòng lai có triển vọng cần được chọn lọc kỹ và nhân giống theo hệ thống giống lúa xác nhận để ổn định cơ cấu giống.

Nếu làm được như vậy thì ĐBSCL vẫn có thể sản xuất lúa chất lượng cao trên diện tích 1,5 triệu héc ta ngay từ vụ hè thu, là lúc thị trường gạo thế giới đang hiếm hàng. Có một điểm đáng chú ý là nếu sử dụng kỹ thuật gieo sạ đồng loạt để “né rầy” thì phải dùng máy sạ hàng nên lúa sẽ chín đồng loạt trên các cánh đồng, tạo điều kiện để cơ giới hóa và cộng đồng hóa sản xuất nông nghiệp.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới