Chủ Nhật, 3/07/2022, 04:15
27 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Xin đừng “lãng mạn Pháp”!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Xin đừng “lãng mạn Pháp”!

Gia Anh

Xin đừng “lãng mạn Pháp”!
Một khu đô thị hiện đại mới xây ở Hà Nội, sát bên cạnh vẫn là đồng ruộng và ao hồ thả cá của nông dân ngoại thành – Ảnh: Hồng Phúc

(TBKTSG Online) – Năm mới, xin đừng “lãng mạn Pháp”! Câu hỏi làm gì cần được đặt ra trước câu hỏi làm thế nào?

Một bộ phim cũ, “Vụ mùa bội thu” kể về một anh chàng môi giới chứng khoán ở London, đột nhiên được thừa kế một trang trại ở quê nhà, nước Pháp, nơi anh đã trải qua một tuổi thơ tuyệt diệu bên những gốc nho trĩu quả.

Anh chàng nhanh chóng dàn dựng, thu xếp một vụ chuyển nhượng. Một nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra nhiều triệu đô la để giành quyền xây dựng tại đấy một khu vui chơi tầm cỡ. Nhưng chính trong chuyến trở về để thu xếp giao dịch, chạm trán với những ký ức êm đềm, gặp lại cô bạn gái thuở xưa, anh chợt nhận ra những giá trị đích thực của cuộc sống. Thương vụ bị hủy, chàng trai chấm dứt công việc môi giới ở London để trở về với cuộc sống của một nông dân và tình yêu đích thực.

Lãng mạn Pháp, đúng là như thế. Nhưng có lẽ đây là một bộ phim cũ, thậm chí là quá cũ. Đạo diễn chắc hẳn đã không thể nhận ra những ảnh hưởng lâu dài của cái lãng mạn kiểu này. Ý tôi là, giá như cái lãng mạn ấy có thể tự duy trì mà không phải cầu viện đến những khoản trợ cấp nông nghiệp béo bở.

Nước Pháp, với quy mô ngân sách thường xuyên vượt quá 50% GDP để có tiền dành cho những khoản trợ cấp nông nghiệp và những thứ béo bở tương tự khác. Hậu quả đương nhiên là nợ chính phủ, song song hoặc tiếp theo đó là thuế suất cao. Những người con ưu tú nhất của nước Pháp, những thương hiệu thời trang quyến rũ nhất lần lượt ra đi. Họ không từ bỏ nước Pháp, họ từ bỏ cái kiểu nhà nước phúc lợi Pháp. Vấn đề không hẳn là kinh tế, vấn đề là chính quyền Pháp hiện nay đã quay lưng lại với tự do, nền tảng hàng đầu của cuộc cách mạng Pháp vĩ đại; và đã để cho cái lãng mạn Pháp đối lập và ngấm ngầm ăn mòn “sự phá hủy mang tính sáng tạo”, cái cốt lõi của chủ nghĩa tư bản tự do. Những ruộng nho, nếu không thể tự duy trì, dù có lãng mạn đến mấy cùng cần bị thay thế.

Thuế cao không bao giờ đồng nghĩa với tự do. Bên kia bờ Đại Tây Dương, Mỹ, những con người tự do thực sự (không phải tự do theo nghĩa Mỹ) sẽ chỉ nói đánh thuế là sai, vì sao sai? Sai vì nhà nước đã can thiệp quá mức vào tự do sử dụng thu nhập của mỗi cá nhân. Đơn giản chỉ có thế, họ không tranh luận với Keynes. Đây có phải là lợi ích nhóm hay không? Câu trả lời có vẻ như là “không”.

Hãy nhìn những tỷ phú Mỹ, tất nhiên đa số họ là những người cộng hòa, họ không giữ tiền cho bản thân hay cho con cái họ. Công việc từ thiện họ làm đẹp đẽ trước hết ở sự tự nguyện. Những người cộng hòa không hề ích kỷ, như một tính cách Mỹ, họ cũng luôn hăm hở với những công việc cộng đồng, chỉ là họ từ chối xây dựng thể chế dựa trên sự tận tụy, dựa trên lòng tốt, những thứ vô cùng quí giá nhưng, hay chính vì thế, mà vô cùng hiếm hoi. Sự phình to của nhà nước đối với họ là không thể chấp nhận cho dù có nhân danh quyền con người.

Tất nhiên đó là việc của nước Pháp hay nước Mỹ.

Ở nước ta thì sao? Nợ công đã vượt ngưỡng 60% GDP trong khi thâm hụt ngân sách thường xuyên vượt quá 5%, chi thường xuyên tăng nhanh hơn chi cho đầu tư phát triển.

Để giảm nợ công, chúng ta đã đưa ra nhiều giải pháp, từ cải cách thủ tục hành chính cho đến nhiều giải pháp mang tính kỹ trị khác. Cải cách thủ tục hành chính là vô cùng quan trọng, thực sự nó còn quan trọng hơn nhiều người nghĩ, nó không đơn giản là giảm sự phiền hà. Ví dụ như trong kinh doanh, thủ tục hành chính không chỉ là chi phí (thực ra chi phí hành chính tính cả bôi trơn cũng không thể lớn được), cũng không phải sự phiền hà (dù cái này có rắc rối hơn một chút) mà chính là sự bất trắc. Giảm được bất trắc cho doanh nghiệp, người dân là tương đương với tăng lợi nhuận kỳ vọng của nhà đầu tư, và đây mới là điều quan trọng nhất.

Nhưng cải cách phạm vi quản lý của nhà nước hẳn nhiên còn quan trọng hơn cải cách thủ tục hành chính. Xóa bỏ một đối tượng quản lý là xóa bỏ được toàn bộ những thủ tục đi theo nó.

Nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của dịch vụ công chắc chắn phải là mục tiêu thường xuyên của bất cứ chính quyền nào. Nhưng để giải quyết vấn đề một cách căn bản hơn, có lẽ đã đến lúc chúng ta phải thỏa thuận lại về vai trò của nhà nước, về cải cách chính trị như Bộ trưởng Kế hoạch – Đầu tư Bùi Quang Vinh đã thẳng thắn phát biểu tại Đại hội Đảng toàn quốc vừa rồi. Chúng ta sẽ không thể nói về tái cơ cấu nông nghiệp khi không nói về tích tụ ruộng đất. Chúng ta không thể giảm được chi thường xuyên khi còn muốn nói cho người nông dân phải nuôi con gì, trồng cây gì? Chúng ta cũng sẽ không thể chống tham nhũng hiệu quả nếu vai trò của nhà nước cứ ngày càng mở rộng.

Tất nhiên giám sát và cân bằng quyền lực là quan trọng, song cải cách chính trị không nhất thiết phải là đa đảng, nhưng cũng không thể chỉ dừng lại ở việc đưa thêm kỹ trị hay thậm chí cả sự tận tụy vào nhà nước. Gần đây tôi gặp nhiều doanh nhân có quan điểm cho rằng, cải cách chính trị trước hết là hạn chế quyền lực của nhà nước.

Một đảng cũng được, chuyên chế chính trị cũng được, miễn là quyền lực của nhà nước được duy trì ở mức tối thiểu theo Hiến pháp. Nghĩ mà xem, nếu quyền lực nhà nước được hạn chế ở việc bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ, bảo đảm trọn vẹn quyền sở hữu tài sản của công dân, bảo đảm hợp đồng được thực thi thì chính quyền nào mà chẳng như nhau.

Có thể là tôi ngây thơ, với nhà nước tối thiểu có thể sẽ chẳng còn ai có động lực để chuyên chế cả.

Nghĩ mà xem, nếu vì chúng ta đã chiến thắng được nước Pháp trong chiến tranh vì chúng ta dũng cảm đánh cược tương lai của chính chúng ta vào một thứ vô cùng hiếm hoi là sự tận tụy nên chúng ta có quyền hy vọng chúng ta sẽ làm tốt hơn nước Pháp thì quả là mạo hiểm. Bên thềm năm mới, tôi mạo muội cho rằng câu hỏi làm gì cần được đặt ra trước câu hỏi làm thế nào?

Năm mới, xin đừng “lãng mạn Pháp”!

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới