(KTSG Online) - Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức 10% vào năm 2026, Việt Nam cần cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn lực thay vì mạnh tay “bơm vốn”.
- 11 tháng, giải ngân vốn đầu tư công cả nước đạt hơn 60%
- Tăng 25.898,2 tỉ đồng giải ngân vốn đầu tư công so với tuần trước
Muốn GDP tăng trưởng cao như mục tiêu 10% trong năm sau, Việt Nam có hai kịch bản. Một là “bơm” vốn rất mạnh tay và chịu , hai là phải kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn, theo TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, phát biểu tại tọa đàm “Đầu tư công - Gỡ nút thắt để bứt phá tăng trưởng năm 2026”, do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, phối hợp với Hiệp hội Công nghiệp khoáng sản TPHCM tổ chức chiều ngày 23-12.
Hiện nay, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đang chiếm khoảng 33% GDP, trong đó vốn đầu tư công đóng góp khoảng 10% GDP, tương đương khoảng 28% cơ cấu tổng vốn đầu tư toàn xã hội.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP là 10% trong năm sau, kế hoạch Chính phủ năm 2026 là đưa tổng vốn đầu tư toàn xã hội lên mức 40% trên GDP, nghĩa là cần khoảng 5,8 triệu tỉ đồng, phần đầu tư công tương đương khoảng 1,65 triệu tỉ đồng.
Tuy nhiên, theo tính toán của ông Tuấn, trong kịch bản tăng trưởng 10% nhưng nếu không tăng hiệu quả sử dụng vốn thì lượng vốn phải bơm có thể lên đến 47% trên GDP. “Đây là một áp lực rất lớn đối với nền kinh tế và dễ bị ảnh hưởng bởi những cơn sóng biến động vĩ mô”, ông Tuấn nhận định.
Hiệu quả sử dụng vốn được đo lường bằng hệ số ICOR, đo lường để tăng một đồng sản lượng thì cần bao nhiêu vốn tăng thêm (ICOR càng cao thì hiệu quả đầu tư càng thấp). Hệ số ICOR của Việt Nam sau giai đoạn đại dịch Covid-19 là khoảng 5,85, một mức được đánh giá là khá cao, tức hiệu quả sử dụng vốn còn thấp.
Điều này đồng nghĩa rằng Chính phủ cần phải cải thiện hiệu quả sử dụng vốn, đưa ICOR về dưới mức 5. Nếu ICOR về con số 4 thì vốn đầu tư toàn xã hội chỉ cần giữ nguyên mức đầu tư như hiện nay, còn nếu đạt 40% như kế hoạch đặt ra thì tăng trưởng GDP thậm chí còn có thể cao hơn 2,7 điểm phần trăm.
Vấn đề là ICOR của Việt Nam trong 15 năm qua chưa bao giờ xuống dưới mức 4. Do đó, bài toán then chốt là phải cải thiện hiệu quả thay vì chỉ tăng quy mô vốn để thúc đẩy tăng trưởng, theo ông Tuấn.
Một vấn đề khác cần chú ý là ICOR của khu vực doanh nghiệp nhà nước lên tới 15, cao gấp ba lần so với khu vực tư nhân hay khu vực FDI vốn chỉ ở mức 5. “Việt Nam cần phải phân bổ lại nguồn lực một cách hiệu quả hơn để đạt tốc độ tăng trưởng cao mà không gây bất ổn vĩ mô”, ông Tuấn nói và dẫn lại ví dụ nhiều nước phát triển châu Á trong giai đoạn tăng trưởng “hoàng kim” thì hệ số này chỉ ở mức 2-3.
Theo ông Tuấn, trong giai đoạn giai đoạn 2010 – 2024, cứ mỗi 1% GDP vốn đầu tư công tăng thêm sẽ đóng góp 0,2% vào tăng trưởng GDP trong năm đầu tiên và tạo ra hiệu ứng lan tỏa lên tới 0,85% trong bốn năm tiếp theo.
Giải ngân đầu tư công tăng tốc nhanh từ quí 2 trở đi khi vượt cùng kỳ, nhưng đang chậm lại kể từ đầu tháng 7, thời điểm sáp nhập và hợp nhất các đơn vị hành chính tại các tỉnh thành. Tính đến nay, tỷ lệ giải ngân mới chỉ đạt khoảng 66% so với số vốn Thủ tướng giao, cho thấy những thách thức mang tính cơ cấu vẫn đang hiện hữu.
Hiện Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ đầu tư công, như giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng GDP. Đặc biệt đặt nhiều kỳ vọng vào năm 2026 khi dường như tăng trưởng tín dụng tới hạn (năm nay dự kiến tăng tín dụng đến 18-20%). Tuy nhiên, nhiều chuyên gia trước đó cũng đặt ra vấn đề hiệu ứng lấn át đầu tư tư nhân, khi đầu tư công diễn ra mạnh mẽ.
