(KTSG Online) – Lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ niêm yết sụt giảm đến 50% trong quí 4-2025 khi thiên tai liên tiếp xảy ra, làm gia tăng chi phí bồi thường. Bối cảnh này đòi hỏi các đơn vị phải tái cấu trúc và thiết kế sản phẩm phản ánh đúng rủi ro trong đời sống thực.
- Bảo hiểm phi nhân thọ tìm hướng vượt ‘bão’thọ
- Bảo hiểm phi nhân thọ xoay xở ra sao trong môi trường lãi suất thấp?
“Biến số” khí hậu làm giảm lợi nhuận
Thiên tai và biến đổi khí hậu tác động không nhỏ tới các chỉ tiêu kinh doanh của 13 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ niêm yết trên sàn chứng khoán.
Cụ thể, nhóm này ghi nhận tổng doanh thu phí bảo hiểm, gồm gốc và tái bảo hiểm, ở mức 13.679 tỉ đồng trong quí 4-2025, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Điều này giúp doanh thu thuần kinh doanh bảo hiểm của các đơn vị đạt mức 22.129 tỉ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.
Thế nhưng, điểm đáng lo là tổng chi phí kinh doanh bảo hiểm tăng nhanh hơn doanh thu, với mức tăng 8%, do chi phí bồi thường tăng đột biến trong quí 4-2025 do thiên tai. Trong đó, có 10/12 đơn vị ghi nhận lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm sụt giảm trong quí 4-2025, không xét Tập đoàn Bảo Việt do chưa tách riêng được lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm theo từng phân khúc.
Kết quả, lợi nhuận gộp từ mảng kinh doanh bảo hiểm chỉ đạt 1.274 tỉ đồng trong quí 4-2025, giảm 32% so với cùng kỳ năm trước.
Khi lợi nhuận hoạt động kinh doanh cốt lõi suy giảm, nguồn thu từ đầu tư tài chính trở thành “bệ đỡ” quan trọng với nhiều đơn vị. Theo đó, PJICO, PTI và ABIC báo lợi nhuận từ hoạt động tài chính tăng khoảng 21-27%. Riêng Vinare báo lợi nhuận từ hoạt động tài chính tăng 32%.
Kết quả, lợi nhuận từ hoạt động tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhận thọ đạt mức 3.817 tỉ đồng trong quí 4-2025, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước.
Con số này dù tích cực nhưng không đủ thể khỏa lấp được khoảng trống mà mảng kinh doanh bảo hiểm để lại. Theo đó, việc lợi nhuận gộp từ mảng kinh doanh bảo hiểm sụt giảm và chi phí vận hành gia tăng, khiến nhuận trước thuế của nhóm doanh nghiệp bảo hiểm phi nhận thọ chỉ ở mức 1.642 tỉ đồng trong quí 4-2025, thấp hơn 9% so với cùng kỳ năm trước.
Ông Trần Nguyên Đán, chuyên gia bảo hiểm, cho biết phần lớn sản phẩm của nhóm doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ có thời hạn ngắn - thường là một năm nên doanh thu và chi phí phát sinh sẽ được ghi nhận ngay trong năm đó. Điều này có nghĩa lợi nhuận của nhóm này sẽ bám sát tình hình chi trả bồi thường, nếu số chi trả tăng mạnh, lợi nhuận sẽ giảm tương ứng.
Với tình huống một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ báo lỗ, yếu tố cần quan tâm là năm đó có xảy ra nhiều sự kiện gây tổn thất lớn hay không. “Tại Việt Nam, bão lũ thường gây thiệt hại nặng nhất với ô tô, nhà ở, nhà xưởng và các công trình sản xuất - thuộc nhóm nghiệp vụ bảo hiểm tài sản. Vì vậy, những đơn vị có tỷ trọng doanh thu cao ở mảng bảo hiểm tài sản thường sẽ chịu tác động mạnh hơn về bồi thường và lợi nhuận trong các năm thiên tai”, ông Đán phân tích.
Thực tế, những phân tích của chuyên gia này được thể hiện phần nào trên các báo cáo tài chính quí 4-2025 của một số đơn vị. Có thể kể đến như Bảo hiểm Quân đội (MIC), Bảo hiểm dầu khí Việt Nam (PVI), Bảo hiểm Bảo Minh (BMI) và Bảo hiểm Sài Gòn – Hà Nội (BSH), với mức giảm tại khoản mục lợi nhuận gộp kinh doanh bảo hiểm lần lượt là 59%, 65%, 79% và gần 80%.
Theo ông Đán, với việc đối mặt với rủi ro lớn, tài sản đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ buộc phải có tính thanh khoản cao, nhằm sẵn sàng đáp ứng các nhu cầu chi trả bồi thường đột xuất. Do đó, danh mục đầu tư của họ thường là chứng chỉ tiền gửi, tiền gửi ngân hàng và trái phiếu Chính phủ do có thể chuyển đổi nhanh.
Tuy nhiên, tính thanh khoản cao đồng nghĩa với lợi suất không cao, phản ánh sự đánh đổi giữa lợi nhuận và thanh khoản. Do đó, hoạt động đầu tư tài chính chỉ đóng vai trò san sẻ khó khăn trong những năm có giá trị bồi thường tăng mạnh, góp phần cân bằng lại kết quả kinh doanh của đơn vị bảo hiểm phi nhân thọ.
Hình thái cạnh tranh mới của bảo hiểm phi nhân thọ
Chi phí bồi thường gia tăng và cuộc cạnh tranh về phí bảo hiểm ngày càng gay gắt đang đặt các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trước những thách thức mang tính dài hạn.
Tại một hội thảo về thách thức của ngành bảo hiểm phi nhân thọ diễn ra cách đây ít tuần, bà Tracy Dao, Tổng giám đốc Igloo Việt Nam, đánh giá thiên tai, biến đổi khí hậu đã trở thành rủi ro vận hành thường trực, ảnh hưởng trực tiếp đến hạ tầng đô thị, chuỗi cung ứng và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này buộc họ phải chủ động tìm kiếm các giải pháp bảo vệ thiết thực hơn trước nguy cơ gián đoạn và tổn thất.
Nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ cũng dần chuyển dịch, từ cung cấp những sản phẩm tiêu chuẩn hóa sang thiết kế những giải pháp linh hoạt. Theo đó, bên cạnh sản phẩm truyền thống, như dịch vụ bảo hiểm tài sản - kỹ thuật cho công trình lớn, không ít đơn vị đã triển khai sản phẩm bảo hiểm vi mô, với thiết kế đơn giản và chi phí thấp, giúp lao động tự do, công nhân… dễ dàng tiếp cận.
Chẳng hạn, Bảo Minh đang triển khai gói bảo hiểm trợ cấp người lao động của các tổ chức kinh tế quy mô nhỏ, như hợp tác xã và xí nghiệp, nhằm hỗ trợ người lao động, công nhân trong trường hợp ốm đau, bệnh tật, tai nạn lao động.
Tương tự, PVI hợp tác với MISA triển khai cung cấp dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ trên một nền tảng số, kết nối đồng bộ với các giải pháp bán hàng, kế toán và hóa đơn điện tử. Điều này cho phép khách hàng là hộ kinh doanh, doanh nghiệp tham gia bảo hiểm trực tuyến.
Trước những thay đổi trên, đại diện Igloo Việt Nam cho rằng khách hàng ngày càng kỳ vọng các sản phẩm được thiết kế sát với nhu cầu thực tế - từ bảo hiểm vi mô, bảo vệ doanh nghiệp nhỏ… đến bảo hiểm tham số và các sản phẩm dựa trên chỉ số thời tiết.
Như vậy, sự tăng trưởng của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ giai đoạn tới sẽ phụ thuộc không nhỏ vào khả năng thiết kế sản phẩm phản ánh đúng rủi ro và hành vi trong đời sống thực, dựa trên nền tảng công nghệ và dữ liệu. Theo đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chung toàn ngành, đặc biệt trong mảng bảo hiểm xe cơ giới và thiên tai, và chuẩn bị sớm cho các rủi ro mới như xe điện, năng lượng tái tạo, công nghệ cao… sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc.
Bổ sung, ông Trần Nguyên Đán, cho biết doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ thường tính toán để cắt giảm một số khoản phí, điều chỉnh chi phí vận hành hoặc một phần chi phí khai thác sau một năm kinh doanh không thuận lợi. Nhưng thực tế cho thấy doanh nghiệp thường tốn rất nhiều chi phí và thời gian để tuyển dụng khách hàng mới. Ngược lại, khi khách hàng được chi trả bồi thường đầy đủ, mức độ trung thành sẽ cao hơn.
“Cách chăm sóc hiệu quả nhất chính là bồi thường tốt. Khi chi trả minh bạch và kịp thời, khách hàng sẽ tự động tái tục, không cần tốn quá nhiều chi phí quảng bá hay ưu đãi bên ngoài”, ông Đán lưu ý.
