(KTSG Online) - Nhiều tân sinh viên chới với vì mức học phí công bố chỉ một phần còn trên thực tế tổng chi phí phải đóng lại có thêm hàng chục khoản khác, có khoản vô lý như "quét trùng lặp". Cần kiểm soát các khoản thu và quy định mức trần để chấm dứt nạn lạm thu khiến sinh viên "vỡ" kế hoạch học tập.
- Nhiều trường đại học đồng loạt tăng học phí năm học 2025, có nơi tăng 25%
- Đâu thể để sinh viên chịu thiệt thòi vì cái sai của trường?
Cách đây vài ngày, sau khi làm thủ tục nhập học cho con vào một đại học khá tên tuổi ở TPHCM, một phụ huynh lo lắng cho biết, kế hoạch tài chính gia đình bị "vỡ" vì mức học phí không phải chỉ 50 triệu đồng/năm như công bố trên website nhà trường. Ngoài khoản học phí này, còn nhiều khoản thu khác mà cộng lại có thể phát sinh thêm đến 20-30 triệu đồng/năm nữa.
Tình trạng đến khi làm thủ tục nhập học mới biết tổng học phí vượt quá khả năng của gia đình khiến tân sinh viên rơi vào thế mắc kẹt, muốn đổi trường cũng không được theo quy định tuyển sinh đại học hiện nay.
Một số trường đại học có những khoản thu rất cao ở những môn như giáo dục quốc phòng (thường gọi là học quân sự) với mức 5-6 triệu đồng hay thậm chí lên đến 12 triệu đồng trong thời gian học, ăn ở tập trung. Có trường còn "chơi sang" đưa sinh viên học tập trung ở tận Bảo Lộc nơi trường có chi nhánh, tất nhiên chi phí thì sinh viên phải chi trả đầy đủ.
Có trường thì tận thu thêm đến 500.000 đồng/năm cho việc "tăng cường internet wifi" trong khuôn viên trường. Chỉ tính khiêm tốn với con số 2.000 sinh viên thì trường đã thu được 1 tỉ đồng, vượt xa chi phí phải trả cho nhà mạng, hay nói thẳng là "lãi đậm" (1).
Trong khi sinh viên là thủ tục nhập học ở nhiều trường đại học tại TPHCM chỉ nộp học phí và bảo hiểm y tế thì một số trường khác lại có thêm hàng chục khoản thu khác, trong đó có những khoản rất lạ như "hệ thống quét trùng lặp" với mức thu 150.000 đồng/sinh viên (2). Với mức thu 150.000 đồng cho khoản này thì cứ mỗi 1.000 sinh viên con số này đã là 150 triệu đồng, như vậy tổng khoản thu nào là con số không nhỏ.
Để sòng phẳng và minh bạch với sinh viên và gia đình, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần quản lý chặt chẽ việc thu này, không thể thả nổi cho các trường tự quyết định có thể dẫn đến lạm thu như nhiều năm qua.
Đầu tiên là quy định chặt chẽ các khoản được thu và ban hành danh mục chi tiết, các trường đại học chỉ được thu theo danh mục này. Những khoản thu kiểu "tăng cường internet wifi" hay "quét trùng lặp" phải bị loại khỏi danh mục vì bản chất đây là hạng mục thuộc về trách nhiệm đầu tư cơ sở vật chất của nhà trường. Bản chất những khoản này đã lấy từ nguồn thu học phí, không thể bắt sinh viên gánh chịu thêm một lần nữa.
Song song với danh mục được phép thu, Bộ Giáo dục và Đào tạo còn phải quy định mức trần của các khoản thu trong danh mục. Không thể để các trường tùy tiện ban hành mức thu, các trường chỉ được phép thu trong mức quy định. Tất nhiên, cũng phải tính đến ngoải lệ một số trường quốc tế, chương trình dạy bằng ngoại ngữ hay liên kết đào tạo quốc tế sẽ có mức thu cao hơn.
Cuối cùng, cần chấm dứt tình trạng lập lờ hiện nay là khi học sinh đặt nguyện vọng thì chỉ biết học phí "net" và đến khi làm thủ tục nhập học mới té ngữa với bảng kê học phí "gross" vượt quá khả năng của gia đình khiến họ rơi vào thế mắc kẹt vì muốn đổi trường cũng không được.
Tất cả các khoản thu và mức thu phải được công bố rõ ràng trên website nhà trường cùng với mức học phí ngay từ trước khi sinh viên đặt nguyện vọng xét tuyển. Có như vậy thì sinh viên và gia đình mới biết chính xác tổng chi phí khi theo học và tính toán chọn trường phù hợp với khả năng tài chính.
-----------------------------
(1) https://tuoitre.vn/dai-hoc-ngan-hang-tp-hcm-thu-phi-wifi-500-000-dong-sinh-vien-noi-qua-chap-chon-20231214112906067.htm
(2) https://tuoitre.vn/tan-sinh-vien-soc-voi-loat-khoan-thu-ngoai-hoc-phi-co-ca-khoan-thu-quet-trung-lap-20250915151349342.htm
