(KTSG Online) - Theo quy định kiểm định khí thải ô tô mới, đối với một số loại xe động cơ diesel đời cũ thì chủ xe phải ký cam kết nếu có hư hỏng phát sinh trong và sau khi đo khí thải thì phải tự chịu chi phí sửa chữa và không khiếu nại. Điểm bất hợp lý là chủ xe phải ký cam kết vì Cục Đăng kiểm không có tài liệu kỹ thuật của các loại động cơ này.
- Từ 1-3 kiểm định khí thải ô tô theo tiêu chuẩn mới, chủ xe cần lưu ý gì?
- Có thể dời việc kiểm định khí thải xe máy tại TPHCM và Hà Nội sang tháng 7-2027
Từ ngày 1-3-2026, quy trình kiểm định khí thải ô tô theo phương pháp mới chính thức được áp dụng trên toàn quốc. Cùng với việc áp dụng quy trình này, đối với một số xe đời cũ thì chủ xe hoặc tài xế phải ký vào một bản cam kết nếu động cơ hư hỏng sau đó thì không được khiếu nại. Bản cam kết này được quy định tại Phụ lục IV, ban hành kèm theo Văn bản số 534/ĐKVN-PTGTĐB ngày 13- 2-2026 của Cục Đăng kiểm Việt Nam có nội dung như sau:
“Tôi đã được đăng kiểm viên giải thích rõ về quy trình kiểm tra khí thải theo phương pháp gia tốc tự do và các rủi ro kỹ thuật có thể phát sinh đối với các trường hợp xe khi đạp hết chân ga có tốc độ quay lớn nhất của động cơ vượt quá giới hạn tốc độ quay lớn nhất theo quy định của nhà sản xuất, đặc biệt là đối với các trường hợp động cơ cũ, động cơ không được bảo dưỡng đúng quy định.
Hiện tại, do không có tài liệu kỹ thuật để xác định được tốc độ quay của động cơ xe của tôi có vượt quá giới hạn tốc độ quay lớn nhất theo quy định của nhà sản xuất hay không, tôi tự nguyện yêu cầu Cơ sở đăng kiểm thực hiện đo khí thải đối với phương tiện của tôi theo đúng quy trình, quy định hiện hành để phục vụ công tác kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường và cam kết:
Chịu hoàn toàn trách nhiệm và tự chi trả mọi chi phí sửa chữa, khắc phục đối với các hư hỏng, sự cố kỹ thuật của động cơ hoặc các hệ thống liên quan (nếu có) phát sinh trong và sau quá trình thực hiện phép đo khí thải và không khiếu nại, khiếu kiện cơ sở đăng kiểm cũng như đăng kiểm viên về các hư hỏng, sự cố kỹ thuật nêu trên, trừ trường hợp đăng kiểm viên thực hiện sai quy trình kiểm định”.
Nguyên nhân áp dụng bản cam kết này, theo giải thích của Cục Đăng kiểm là do cơ sở dữ liệu của các cơ sở đăng kiểm chưa đầy đủ thông tin về số vòng quay tối đa của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất để làm căn cứ đối chiếu. Cũng theo Cục Đăng kiểm thì đây chỉ là giải pháp tạm thời trong giai đoạn đầu triển khai quy định mới. Hiện cơ quan này đang trong thời gian thu thập cơ sở dữ liệu từ các nhà sản xuất để cung cấp cho các cơ sở đăng kiểm số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất. Sau khi hoàn thành việc cung cấp cơ sở dữ liệu này, không cần thiết phải sử dụng bản cam kết nêu trên (*).
Với quy định có sẵn tại mẫu "Bản cam kết của chủ xe về việc tự nguyện thực hiện kiểm tra khí thải đối với động cơ diesel", chủ xe đâu còn sự lựa chọn nào khác là phải "tự nguyện" ký. Bởi lẽ, không ký thì xe không được kiểm định, đồng nghĩa với việc không thể lưu hành trong khi các dòng xe này là xe kinh doanh vận tải, ngừng chạy ngày nào là chủ xe thất thu ngày đó.
Việc chủ xe lo lắng khi ký cam kết là dễ hiểu vì với động cơ diesel đời cũ, khi đạp ga tăng số vòng quay tối đa vượt quá giới hạn của nhà sản xuất thì có nguy cơ hư hỏng động cơ như gãy tay biên, vỡ nắp xi lanh…
Dù phía Cục Đăng kiểm cho biết đã có hướng dẫn các cơ sở đăng kiểm không đạp ga vượt quá "vùng màu đỏ" trên đồng hồ chỉ số vòng quay động cơ, nhưng thực tế việc đăng kiểm viên có tuân thủ nghiêm túc hay không lại không thể giám sát. Thêm vào đó là việc chủ xe đã ký cam kết "không khiếu nại", tức là đã mặc nhiên miễn trừ trách nhiệm của đăng kiểm viên.
Cho dù xác suất hư hỏng rất nhỏ đi nữa thì việc một tài sản có giá trị lớn của người dân có thể bị hư hỏng do quá trình kiểm định là không hợp lý, nhất là khi điều đó xảy ra do cơ quan đăng kiểm không có dữ liệu về động cơ. Trong trường hợp này, rõ ràng là chủ xe không có lỗi gì nhưng nếu chẳng may kiểm định xong mà động cơ hư hỏng thì họ lại phải tốn hàng chục triệu đồng để sửa chữa.
Như vậy, việc yêu cầu chủ xe ký cam kết này, dù trên danh nghĩa "tự nguyện" đi nữa cũng không thỏa đáng chút nào vì họ đâu có quyền từ chối.
Cách làm phù hợp nhất là Cục Đăng kiểm có ngay biện pháp giám sát đăng kiểm viên tuân thủ quy định khi đạp ga đo khí thải. Việc thu thập đầy đủ dữ liệu động cơ cần thực hiện xong sớm nhất có thể để chấm dứt việc yêu cầu ký cam kết. Đây là một việc mà lẽ ra phải hoàn thành trước khi áp dụng quy trình kiểm định khí thải mới thay vì để nước đến chân mới nhảy rồi đưa ra một biện pháp chắp vá như vậy.
-------------------------------
(*) https://vtv.vn/thuc-hu-ban-cam-ket-chiu-rui-ro-khi-kiem-dinh-khi-thai-xe-diesel-100260303114111501.htm
