(KTSG Online) - Lạm phát của Mỹ tăng vọt trong tháng Ba do giá năng lượng leo thang khi xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung dầu khí.
- Fed giữ nguyên lãi suất, thận trọng trước rủi ro lạm phát
- Xung đột Trung Đông và thế tiến thoái lưỡng nan của Fed
Trong tháng Ba, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố hôm 10-4.
Con số này cao hơn đáng kể so với mức tăng 2,4% của tháng trước đó. Nguyên nhân là do giá năng lượng leo thang vì cuộc chiến ở Trung Đông giáng đòn trực diện vào túi tiền người dân.
Đáng chú ý, giá xăng tăng vọt tới 21,2% chỉ trong một tháng. Đó là mức tăng theo tháng lớn nhất kể từ khi Mỹ bắt đầu công bố chỉ số CPI vào năm 1967.
Ngay cả khi loại trừ các mặt hàng có giá cả biến động mạnh như năng lượng và thực phẩm, lạm phát cơ bản của Mỹ vẫn nhích lên 2,6%, cao hơn mức tăng 2,5% của tháng trước đó.
Diễn biến giá cả ở nền kinh tế lớn nhất thế giới không nằm ngoài dự báo của thị trường.
Cú “sốc giá” trên diện rộng tạo thêm áp lực lên Tổng thống Donald Trump. Ông đang thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình với Iran trong lúc chuẩn bị bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11-2026.
Căng thẳng leo thang sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran từ ngày 28.2. Tehran đáp trả bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.
Dù là nhà sản xuất dầu thô hàng đầu thế giới, Mỹ vẫn không tránh khỏi tác động. Giá xăng bán lẻ tăng chóng mặt, với mức trung bình hiện khoảng 4,15 đô la Mỹ/gallon (3,78 lít), so với khoảng 3 đô la/gallon trước khi chiến sự bùng phát.
Tổng thống Donald Trump, vốn đắc cử một phần nhờ cam kết kiềm chế lạm phát, cho rằng những xáo trộn kinh tế do chiến sự chỉ mang tính tạm thời.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo làn sóng tăng giá có thể còn kéo dài. Viễn cảnh đó sẽ ảnh hưởng nặng nề tới các hộ gia đình thu nhập trung bình và thấp, vốn đã chật vật với chi phí năng lượng và vé máy bay leo thang.
Heather Long, nhà kinh tế trưởng của Navy Federal Credit Union, cho biết lạm phát tháng Ba của Mỹ đã chạm mức cao nhất gần hai năm. “Đây mới chỉ là khởi đầu. Giá thực phẩm, du lịch và vận tải đều sẽ tăng trong tháng Tư, khiến áp lực chi phí thêm trầm trọng”, bà cảnh báo.
Theo nhà kinh tế trưởng Christopher Low của FHN Financial, lạm phát tháng Ba không gây bất ngờ nhưng cú sốc giá nhiên liệu là rất rõ rệt. Ông cũng lưu ý, lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dường như chưa được các bên tuân thủ, khiến lượng tàu lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn ở mức rất thấp.
Khi ông Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1-2025, lạm phát đang trên đà giảm so với đỉnh điểm vào mùa xuân 2022, thời điểm chiến sự Ukraine đẩy giá xăng lên cao hơn cả hiện tại.
Đến tháng 4-2025, CPI của Mỹ chỉ tăng 2,3% so với cùng kỳ, đúng lúc Mỹ công bố tăng mạnh thuế quan đối với hàng nhập khẩu. Sau đó, lạm phát bắt đầu nhích lên nhưng Washington không thừa nhận đây là hệ quả của cuộc chiến thương mại.
Đà tăng giá cả từng chững lại vào cuối năm ngoái, phần lớn nhờ giá xăng ở mức tương đối thấp. Tuy nhiên, theo Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell, rủi ro từ cuộc xung đột mới ở Trung Đông có thể làm cản trở nỗ lực kiểm soát lạm phát.
Giá dầu Brent tương lai giảm 0,75% vào thứ Sáu, xuống 95,2 đô la/thùng, giảm gần 12,7% trong tuần qua. Đây là mức giảm hàng tuần lớn nhất trong 10 tháng. Tuy nhiên, giá dầu Brent vẫn cao hơn nhiều so với mức trước chiến tranh là 73 đô la/thùng.
“Các thị trường đã trở nên ổn định hơn trong những ngày gần đây khi căng thẳng ở Trung Đông giảm bớt nhưng các nhà đầu tư vẫn không chắc liệu sự thay đổi đó có bền vững hay không”, Eric Freedman, giám đốc đầu tư của Northern Trust Wealth Management, bình luận.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bày tỏ hy vọng về một kết quả tích cực khi lên đường tham dự các cuộc đàm phán với Iran diễn ra tại Pakistan cuối tuần này.
Mục tiêu lạm phát của Fed là 2%, một cột mốc chưa đạt được trong suốt 5 năm qua do hàng loạt cú sốc kinh tế liên tiếp gồm đại dịch Covid-19, chiến tranh Ukraine và các chính sách thuế quan.
Theo AFP
