(KTSG Online) – Việc nhà đầu tư Gen Z và Alpha tham gia nhiều hơn vào thị trường vốn qua các nền tảng trực tuyến, buộc các đơn vị kinh doanh vốn như công ty chứng khoán và quỹ đầu tư, phải điều chỉnh chiến lược phát triển sản phẩm và cách tiếp cận, để phù hợp với thói quen của thế hệ này.
- Chứng khoán 2026 - chờ lập đỉnh mới?
- Vốn ngoại quay lại, chứng khoán ASEAN hứa hẹn tỏa sáng trong năm 2026
Khi công nghệ thay đổi bối cảnh thị trường vốn
Khác với thế hệ nhà đầu tư đời đầu, những nhà đầu tư Gen Z (sinh vào cuối thập niên 90 của thế kỷ XX) như chị Nguyễn Phương Thảo (Hà Nội) thường ra quyết định mua/bán sau khi tham khảo thông tin trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Tiktok. Theo chị, những video có độ dài dưới 1 phút, với biểu đồ thể hiện đầy đủ số liệu tài chính và diễn biến giá cổ phiếu/chứng chỉ quỹ, giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian và dễ dàng ra quyết định hơn, trong bối cảnh dòng tiền đầu tư vào các nhóm ngành/cổ phiếu liên tục thay đổi.
Ngược lại, việc dành 1-2 ngày cho việc đọc 3-4 báo cáo phân tích của các đơn vị khác nhau về triển vọng cụ thể của một nhóm ngành/cổ phiếu là không phù hợp, khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) có thể thực hiện việc này trong ít phút.
“Thế hệ Z sống trong môi trường được bao quanh bởi công nghệ, thiết bị tương tác và mạng internet từ nhỏ. Nên cảm nhận rõ nét về sự tích cực mà công nghệ mang tới cho công việc và cuộc sống của họ”, chị Thảo giải thích.
Tại Việt Nam, tổng số tài khoản trên thị trường chứng khoán đã đạt gần 10,5 triệu tính tới cuối tháng 7-2025, trong đó nhà đầu tư cá nhân chiếm tới 99,8%, theo số liệu từ Trung tâm lưu ký hứng khoán Việt Nam. Trong đó, thế hệ nhà đầu tư Gen Z đang nổi lên như một lực lượng đầu tư đáng kể, góp phần gia tăng mạnh số lượng tài khoản mở mới trên thị trường.
Còn thông tin từ Công ty chứng khoán DNSE cho biết nhà đầu tư Gen Z chiếm khoảng 30% số lượng tài khoản mở tại doanh nhiệp tính đến hết quí 2-2025. Trước đó, trong năm 2024, số tài khoản mới từ nhóm này tại DNSE tăng 22% so với năm 2023, phản ánh tốc độ tiếp cận thị trường tài chính nhanh và ngày càng sâu rộng của giới trẻ.
Từ góc nhìn chuyên gia, ông Trương Vĩnh An, Phó tổng giám đốc, Khối đầu tư, Công ty quản lý quỹ KIM Việt Nam, cho biết kênh chứng khoán, với nhiều ưu điểm, trở thành lựa chọn ưu tiên của nhà đầu tư trẻ tuổi đặc. Bởi họ có thể mua hoặc bán tất cả số lượng cổ phiếu mong muốn ngay lập tức chỉ với một thao tác trên một trong số các thiết bị thông minh, và tiền có thể ngay lập tức về tài khoản.
Hơn nữa, việc đầu tư chứng khoán không đòi hỏi một số vốn lớn, khoảng 5-10 triệu đồng, thậm chí chỉ khoảng 1-2 triệu đồng, nhưng vẫn đảm bảo tỉ lệ sinh lời trong dài hạn.
Đặc biệt, các nhà đầu tư còn có thể ủy quyền quản lý cho các đơn vị đầu tư chuyên nghiệp, như: quỹ đầu tư, công ty quản lý tài sản. “Theo thống kê, khoảng 74% các nhà đầu tư ở quỹ KDE trong độ tuổi khá trẻ, từ hai mươi mấy đến ba mươi mấy tuổi. Còn khảo sát của nền tảng Investing Pro với các nhà đầu tư lần đầu tiên tham gia đầu tư chứng khoán cho thấy, khoảng 30% số lượng nhà đầu tư lựa chọn đầu tư thông qua hình thức gián tiếp, tức là ủy thác cho công ty quản lý quỹ”, ông An thông tin.
Trước viễn cảnh trên, ông Đào Phúc Tường, chuyên gia tài chính, cho rằng người làm nghề môi giới, nếu không biết tận dụng công nghệ - nhất là AI, để chăm sóc nhà đầu tư thế hệ gen Z, thì khó có thể tồn tại trong bối cảnh mới.
Hơn nữa, nhà đầu tư gen Z thường có tâm lý thích ‘nhảy nhót’, nên thời gian nắm giữ cổ phiếu chỉ tính bằng T+. Do đó, người môi giới phải nói một ngôn ngữ khác, nếu muốn có tệp khách hàng này.
“Với một lượng tiền nhất định, khách hàng nên phân bổ bao nhiêu vào cổ phiếu, bao nhiêu vào tài sản số, bao nhiêu vào trái phiếu. Trong phân khúc cổ phiếu và chu kỳ của nền kinh tế, khách hàng nên phân bổ bao nhiêu vào cổ phiếu cổ tức, bao nhiêu vào nhóm cổ phiếu tăng trưởng”, ông Tường nói tại một sự kiện về broker 3.0.
Đơn vị kinh doanh vốn bước vào hình thái cạnh tranh mới
Để bắt nhịp với thế hệ khách hàng mới, nhiều công ty chứng khoán và quỹ đầu tư đã đẩy mạnh đổi mới công nghệ, hướng tới cá nhân hóa trải nghiệm và phát triển nội dung gần gũi với người trẻ. Chẳng hạn, Công ty chứng khoán VPS thành lập Zinvest Club, câu lạc bộ đầu tư dành riêng cho Gen Z, với một số hoạt động giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm thực tế, hướng đến mục tiêu xây dựng cộng đồng nhà đầu tư trẻ am hiểu tài chính.
Còn DNSE chọn hướng xây dựng hệ sinh thái đầu tư số hóa toàn diện cho Gen Z, kết hợp xây dựng kênh truyền thông kiến thức tài chính trên các nền tảng mạng xã hội, thay vì chỉ cải tiến ứng dụng. Đồng thời, tích hợp giao dịch chứng khoán vào các nền tảng dữ liệu, thanh toán... như Zalopay, TradingView, FiinTrade... nhằm tối ưu trải nghiệm người dùng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng thị trường vẫn còn nhiều dư địa cho các đơn vị kinh doanh vốn, khi 70% nhà đầu tư có nhu cầu sử dụng một mô hình, kết hợp giữa nền tảng số và chuyên gia tư vấn, theo Báo cáo "Hybrid Wealth Management: Blending Digital and In-person - Quản lý tài sản theo mô hình kết hợp số hóa và tư vấn trực tiếp" của PwC. Cụ thể, mô hình quản lý tài sản "lai" (Hybrid Wealth Management) sẽ là định hướng phát triển của nhiều công ty chứng khoán, quản lý tài sản thời gian tới.
Với mô hình này, công nghệ AI sẽ đóng vai trò là công cụ để xử lý thông tin, số liệu, tìm ra những cơ hội đầu tư tiềm năng. Tiếp đó, đội ngũ chuyên gia sẽ đóng vai trò thẩm định cuối cùng, đưa ra chiến lược hành động và chịu trách nhiệm với khách hàng.
"Khách hàng cần sự tiện lợi, tốc độ của công nghệ để thao tác, nhưng khi thị trường biến động, họ cần một chuyên gia bằng xương bằng thịt, có thể giải thích và trấn an, chứ không phải chatbot trả lời tự động", ông Ngô Nhật Minh, Phó tổng giám đốc Công ty chứng khoán Thiên Việt (TVS) nói.
Bổ sung, ông Đào Phúc Tường dự báo các đơn vị kinh doanh vốn sẽ thu phí dựa trên tài sản đang quản lý (AUM), thay vì thu phí theo giao dịch và một khoản phí từ cho vay ký quỹ (margin).
Do đó, cần những người làm nghề môi giới, với chất lượng tư vấn sâu sắc và dài hạn hơn. “Có thể gọi họ là cố vấn chứ không phải là người môi giới”, ông Tường nhấn mạnh.
