(KTSG Online) - Thị trường lao động toàn cầu đang đứng trước một cuộc khủng hoảng thầm lặng nhưng đầy nguy cơ mang tên thế hệ “ba không”.
- Khi những 'van xả' lao động trở thành một biến số mới
- Đưa vào vận hành sàn việc làm quốc gia, số hóa kết nối lao động
Đây là thuật ngữ dùng để chỉ những người trẻ trong độ tuổi lao động nhưng lại thiếu vắng mục đích sống, mất động lực làm việc và thiếu hụt cả kỹ năng chuyên môn lẫn kỹ năng mềm để đáp ứng yêu cầu thực tế.
Theo báo cáo về Xu hướng việc làm và xã hội năm 2026, thế giới hiện có khoảng hơn 250 triệu thanh niên rơi vào tình trạng này, chiếm tới 20% dân số trẻ toàn cầu. Họ đang dần trở thành những “đời thừa phiên bản mới”, chấp nhận buông xuôi trước những áp lực khắc nghiệt của thời cuộc.
Nguyên nhân của hiện trạng này không chỉ đến từ dư chấn của đại dịch hay sự rạn nứt kinh tế toàn cầu, mà còn do sự can thiệp sâu sắc của trí tuệ nhân tạo (AI) khiến nhiều lao động trẻ sớm bị đào thải vì kiến thức không theo kịp công nghệ.
Bên cạnh đó, sự “lệch pha” giữa hệ thống giáo dục và thực tế công việc đã tạo ra một khoảng cách lớn về năng lực ứng dụng. Đáng ngại hơn, chứng mệt mỏi kiệt sức (burnout) đang lây lan như một căn bệnh tâm lý thời đại, khiến ngay cả những người chưa kịp bước chân vào thị trường lao động cũng cảm thấy kiệt quệ và muốn bỏ cuộc.
Tại Việt Nam, bức tranh này cũng không kém phần lo ngại với 1,6 triệu người trẻ “ba không” tính đến quí 1-2026, chiếm 11% dân số trong độ tuổi lao động. Mặc dù con số này thấp hơn một số quốc gia trong khu vực, nhưng vấn nạn này đang có xu hướng tăng nhanh, đặc biệt là ở khu vực nông thôn.
Một phát hiện gây sốc từ nguồn tài liệu cho thấy, trong số 1,6 triệu lao động này, có tới 68% không có ý định tìm kiếm việc làm mà chấp nhận “mặc cho dòng đời đưa đẩy”. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn lực quốc gia mà còn tạo ra gánh nặng lớn cho hệ thống an sinh xã hội trong tương lai gần.
Để giải quyết bài toán này, cần có những cuộc “phẫu thuật” kỹ lưỡng về hệ thống hướng nghiệp và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp nhằm thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.
Để tìm hiểu sâu hơn về những phân tích chuyên sâu và giải pháp cho thực trạng đáng báo động này, mời quý độc giả hãy đọc bài viết đầy đủ tại đây.
