(KTSG Online) - Sự mở rộng của tài sản số đang đặt ra yêu cầu ngày càng rõ nét về việc “làm chủ” trong một môi trường kinh tế số. Không chỉ là câu chuyện tiếp cận, vấn đề còn nằm ở năng lực quản trị, bảo mật và kiểm soát các giá trị được số hóa.
- Tài sản số trước ‘giờ G’ pháp lý: Cơ hội mở ra cùng bài toán an ninh mạng năm 2026
- Để doanh nghiệp Việt tự tin gia nhập ‘sân chơi’ tài sản số
Tài sản số không còn là khái niệm kỹ thuật
Sự phát triển của công nghệ số trong những năm gần đây đã làm thay đổi cách thức hình thành, lưu trữ và vận hành tài sản. Nếu trước đây, tài sản thường gắn với các yếu tố hữu hình hoặc hệ thống truyền thống thì hiện nay, một phần đáng kể giá trị đã được số hóa và tồn tại dưới dạng dữ liệu, tài khoản hay nền tảng trực tuyến.
Theo ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo an ninh mạng ATHENA, phạm vi của tài sản số đang ngày càng mở rộng, phản ánh mức độ số hóa sâu hơn của các hoạt động kinh tế và xã hội.
“Tài sản số có thể là website, dữ liệu khách hàng, tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội hay các phần mềm phục vụ vận hành”, ông Thắng chia sẻ tại chuỗi chương trình “Làm chủ tài sản số” diễn ra ngày 29-3 tại TPHCM.
Sự đa dạng này cho thấy tài sản số không còn là một khái niệm mang tính chuyên môn hẹp, mà đã trở thành một phần thiết yếu trong hoạt động hàng ngày của cả cá nhân và tổ chức. Tuy nhiên, chính việc phân tán trên nhiều nền tảng và hệ thống khác nhau cũng khiến việc quản lý trở nên phức tạp hơn.
Trong bối cảnh đó, rủi ro đối với tài sản số không chỉ đến từ các yếu tố kỹ thuật thuần túy, mà còn liên quan đến cách thức sử dụng và tương tác của con người. Các hình thức tấn công hiện nay ngày càng đa dạng, từ giả mạo thông tin nhằm đánh cắp dữ liệu, phát tán phần mềm độc hại cho đến chiếm quyền kiểm soát tài khoản.
Dù vậy, theo ông Thắng, một điểm đáng chú ý là không ít sự cố xuất phát từ những điểm yếu rất cơ bản trong thói quen sử dụng. Những hành vi như sử dụng mật khẩu đơn giản, chia sẻ thông tin đăng nhập hoặc thiếu cảnh giác với các liên kết lạ có thể tạo ra những lỗ hổng đáng kể.
“Chỉ một điểm yếu nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống”, ông Thắng nhận định và nhấn mạnh rằng yếu tố con người đang trở thành một trong những mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi bảo vệ tài sản số.
Từ góc độ quản trị, điều này đặt ra yêu cầu không chỉ ở việc đầu tư công nghệ mà còn ở việc xây dựng thói quen và quy trình sử dụng an toàn. Các giải pháp như xác thực nhiều lớp, phân quyền truy cập hay kiểm soát thiết bị đăng nhập đang dần trở thành những tiêu chuẩn phổ biến.
Đáng chú ý, các yêu cầu này không còn chỉ áp dụng cho doanh nghiệp. Khi các dịch vụ tài chính, thương mại điện tử hay truyền thông xã hội ngày càng phát triển, người dùng cá nhân cũng trở thành một phần trực tiếp của hệ thống tài sản số. Điều này đồng nghĩa với việc trách nhiệm bảo vệ tài sản không còn tập trung ở một chủ thể duy nhất, mà được phân bổ rộng hơn trong toàn bộ hệ sinh thái.
Tại chương trình, các ý kiến cũng cho thấy việc “làm chủ tài sản số” cần được hiểu theo nghĩa rộng hơn, không chỉ là sở hữu mà còn là khả năng nhận diện, kiểm soát và bảo vệ tài sản trong suốt vòng đời sử dụng.
Khoảng cách giữa tiếp cận và hiểu biết
Bên cạnh sự thay đổi về cấu trúc tài sản, hành vi của người dùng trong môi trường tài chính số cũng đang có những chuyển dịch đáng chú ý. Sự phát triển của công nghệ và các nền tảng trực tuyến đã giúp việc tiếp cận các sản phẩm tài chính trở nên dễ dàng hơn, từ chứng khoán, tiền mã hóa đến các kênh giao dịch quốc tế như forex.
Theo ông Lê Hồng Ân, CEO của Asia Business Insider, sự mở rộng của các nền tảng số đã tạo điều kiện cho nhiều nhóm người dùng mới tham gia thị trường, đặc biệt là giới trẻ. Các kênh thông tin trên mạng xã hội và nền tảng trực tuyến đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa kiến thức cũng như cơ hội đầu tư.
Tuy nhiên, mức độ tiếp cận nhanh cũng đặt ra những thách thức nhất định. Trong khi thông tin ngày càng phong phú, khả năng kiểm chứng và đánh giá lại không phải lúc nào cũng theo kịp. Một bộ phận người dùng tham gia thị trường với kỳ vọng lợi nhuận trong thời gian ngắn, nhưng chưa có đủ nền tảng kiến thức để nhận diện rủi ro.
“Lừa đảo tài chính không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã được tổ chức với quy mô lớn hơn”, ông Ân nhận định.
Theo đó, các mô hình lừa đảo ngày càng tinh vi, tận dụng công nghệ để xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp và tạo dựng niềm tin. Các hình thức này có thể bao gồm việc xây dựng các dự án đầu tư giả, mô phỏng nền tảng giao dịch hoặc sử dụng các chiến lược truyền thông trên mạng xã hội để thu hút người tham gia. Trong nhiều trường hợp, ranh giới giữa thông tin chính thống và thông tin sai lệch trở nên khó phân biệt, đặc biệt đối với những người mới tiếp cận thị trường.
Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở năng lực tiếp nhận và xử lý thông tin của người dùng. Việc nâng cao nhận thức, khả năng phân tích và đánh giá rủi ro trở thành một yếu tố quan trọng trong quá trình tham gia thị trường tài chính số.
Ở góc nhìn rộng hơn, TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam (VIDE), cho rằng tài sản số cần được đặt trong tổng thể của nền kinh tế số, nơi các giá trị đang dần được số hóa và giao dịch thông qua các nền tảng công nghệ. Xu hướng này không chỉ mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn, mà còn làm thay đổi cách thức tạo ra và phân phối giá trị.
Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng đó là yêu cầu về tính minh bạch và cơ chế quản lý phù hợp. Khi các giao dịch ngày càng diễn ra trên môi trường số, việc đảm bảo tính an toàn và độ tin cậy của hệ thống trở thành yếu tố then chốt.
Trong khi đó, bà Lê Mỹ Huyền, Quản lý phát triển kinh doanh nền tảng BingX, cho biết các công cụ tài chính thế hệ mới đang góp phần hỗ trợ người dùng tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Những nền tảng này giúp đơn giản hóa quy trình giao dịch, cung cấp nhiều công cụ phân tích và mở rộng khả năng tiếp cận thông tin.
Dù vậy, theo bà, hiệu quả sử dụng các công cụ này phụ thuộc đáng kể vào cách tiếp cận của từng cá nhân. Việc sử dụng công cụ mà không đi kèm với hiểu biết đầy đủ về cơ chế vận hành và rủi ro có thể dẫn đến những hệ quả không mong muốn.
Từ các góc nhìn trên, các chuyên gia cho rằng việc làm chủ tài sản số không chỉ dừng ở yếu tố công nghệ hay cơ hội thị trường, mà gắn với năng lực tổng thể của người tham gia trong việc hiểu, kiểm soát và quản trị rủi ro.
“Công cụ hay nền tảng có thể giúp việc tiếp cận trở nên dễ dàng hơn nhưng việc sử dụng hiệu quả đến đâu lại phụ thuộc vào cách mỗi người hiểu và quản lý rủi ro của mình”, bà Lê Mỹ Huyền nhấn mạnh, đồng thời cho rằng khi các giá trị ngày càng được số hóa, yêu cầu về kiểm soát và quản trị sẽ ngày càng trở nên rõ nét hơn đối với cả cá nhân lẫn doanh nghiệp.
