(KTSG Online) - Khi khái niệm “Net Zero” (phát thải ròng bằng không) không còn là lời hứa xa vời trên bàn nghị sự quốc tế mà bắt đầu hiện diện trên từng nhãn giá dịch vụ, miền Trung đang đứng trước cơ hội phát triển kinh tế carbon thấp sau thời gian tạo dựng hệ sinh thái xanh.
Không còn dừng lại ở việc giảm nhựa hay trồng cây mang tính phong trào, ngành du lịch khu vực đang chuyển mình thành một hệ sinh thái hợp lực, nơi bảo tồn thiên nhiên không còn là một khoản chi phí mà trở thành một loại tài sản mới: tín chỉ carbon.
Trong tư duy quy hoạch cũ, “xanh hóa” thường bị coi là gánh nặng chi phí khiến giá thành dịch vụ tăng cao, tạo ra rào cản cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, tính đến cuối năm 2025, thực tế tại dải duyên hải miền Trung đang chứng minh một logic ngược lại.
Sự hợp lực giữa các trung tâm du lịch trọng điểm như Huế, Đà Nẵng (bao gồm Quảng Nam cũ) hay Quảng Trị đã tạo ra một “vành đai di sản carbon thấp”, nơi các doanh nghiệp không còn đơn độc trong cuộc đua chuyển đổi.
Việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn liên vùng đã tạo ra những hiệu quả định lượng rõ rệt. Ví dụ, sự liên kết giữa các khu nghỉ dưỡng cao cấp với các tổ chức nông nghiệp hữu cơ tại Đà Nẵng để xử lý rác thải thực phẩm thành phân bón và nhiên liệu sinh học đã giúp giảm đến 25-30% chi phí logistics và xử lý môi trường.
Điểm bứt phá lớn nhất trong chiến lược mới là việc thương mại hóa khả năng hấp thụ carbon của rừng và biển.
Thách thức đầu tiên là hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV). Để một tín chỉ carbon từ rừng Bạch Mã hay rạn san hô Cù Lao Chàm được giao dịch trên sàn quốc tế (như Gold Standard hay Verra), nó phải trải qua quy trình kiểm chứng cực kỳ khắt khe. Tại Bạch Mã, mỗi héc-ta rừng nguyên sinh ước tính hấp thụ từ 10-15 tấn CO2/năm, nhưng để chứng minh được con số này không bị hao hụt qua thời gian là một bài toán chi phí nhân lực và công nghệ rất lớn.
Với Cù Lao Chàm, thách thức còn lớn hơn khi khái niệm "Carbon xanh" (Blue Carbon) từ thảm cỏ biển và san hô vẫn còn khá mới mẻ tại Việt Nam, thiếu các khung định giá và phương pháp luận thống nhất.
Để giải quyết bài toán này, miền Trung đang thí điểm mô hình hợp tác công - tư trong bảo tồn". Thay vì chỉ bán vé tham quan, các doanh nghiệp du lịch ký kết các hợp đồng “bù trừ phát thải” dài hạn.
Một yếu tố then chốt giúp bài toán kinh tế carbon tại miền Trung trở nên khả thi chính là sự tham gia của công nghệ chuỗi khối (blockchain). Trong thị trường carbon toàn cầu, nỗi lo lớn nhất của người mua là tình trạng “tính toán trùng lặp” - nghĩa là một lượng carbon giảm thiểu nhưng lại được bán cho hai người khác nhau.
Bằng cách sử dụng blockchain, mỗi tín chỉ carbon phát sinh từ một gốc cây tại Bạch Mã hay một rạn san hô tại Cù Lao Chàm được gắn một "mã định danh" duy nhất, không thể làm giả và có thể truy xuất nguồn gốc tức thì. Du khách sau khi kết thúc chuyến đi có thể quét mã QR trên điện thoại để thấy rõ khoản đóng góp của mình đã giúp bảo tồn bao nhiêu diện tích rừng cụ thể.
Điều này không chỉ là công nghệ, mà là sự minh bạch hóa niềm tin – thứ hàng hóa đắt đỏ nhất trong nền kinh tế xanh.
Theo các chuyên gia, blockchain có thể xóa bỏ sự hoài nghi của du khách về việc tiền của họ có thực sự được dùng để trồng rừng hay không. Khi niềm tin được công nghệ bảo chứng, dòng tiền từ thị trường carbon sẽ chảy vào du lịch miền Trung như một nguồn máu mới, bền vững và minh bạch hơn bao giờ hết.
Khi các “cánh tay” xanh được kết nối bằng công nghệ và tư duy hợp lực, miền Trung sẽ không chỉ dẫn đầu về lượng khách mà sẽ dẫn đầu về chất lượng tăng trưởng xanh.
Tín chỉ carbon chính là đơn vị tiền tệ mới giúp du lịch khu vực bứt phá khỏi bẫy tăng trưởng nóng, hướng tới một mùa xuân bền vững – nơi mỗi bước chân du khách không chỉ là sự tiêu thụ, mà là một sự bù đắp cho hành tinh.
