Zalo sẽ ứng xử ra sao với dữ liệu các cơ quan nhà nước?

(KTSG Online) - Việc Zalo thay đổi chính sách thu thập thông tin người dùng đặt ra một câu hỏi lớn: khối dữ liệu khổng lồ mà các cơ quan nhà nước đang lưu trữ qua các kênh Zalo OA và Zalo Mini App đang được quản lý ra sao? Liệu có nên tiếp tục dùng hệ thống của một doanh nghiệp để cung cấp tiện ích cho người dân như mô hình này?

• Thông báo về điều khoản mới của Zalo gây tranh cãi
• Từ 1-1-2026, mạng xã hội không được nghe lén, yêu cầu ảnh căn cước

Từ cuối tuần qua, Zalo đã gây tranh cãi khi đưa ra khi đưa ra một loạt điều khoản thu thập dữ liệu cá nhân gây tranh cãi kèm theo yêu cầu người dùng phải chấp nhận điều khoản dịch vụ mới nếu muốn tiếp tục sử dụng.

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) vừa có giấy mời gửi Công ty Cổ phần Tập đoàn VNG làm việc về thu thập dữ liệu người dùng trên ứng dụng Zalo. Dự kiến, buổi làm việc diễn ra vào sáng 31-12-2025, nhằm làm rõ thông tin phục vụ công tác quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Thông tin được yêu cầu cung cấp bao gồm toàn bộ các văn bản, tài liệu hiện hành quy định về việc thu thập, xử lý, lưu trữ, chia sẻ và bảo vệ thông tin người dùng Zalo.

Trong khi chờ kết quả từ cuộc làm việc liên quan đến thu thập dữ liệu cá nhân, một vấn đề lớn hơn cũng cần đặt ra: khối dữ liệu đang lưu trữ trên nền tảng Zalo của các cơ quan nhà nước.

Trong những năm qua, Zalo Official Account (tài khoản Zalo chính thức của các đơn vị, gọi tắt là Zalo OA) và Zalo Mini App (ứng dụng tiện ích nhỏ trên Zalo) được sử dụng rất phổ biến trong các cơ quan nhà nước.

Tính đến tháng 9-2025, cả nước đã có hơn 16.500 tài khoản Zalo OA của các cơ quan nhà nước và nhóm dịch vụ tiện ích kết nối với hơn 41 triệu tài khoản Zalo cá nhân. Trong số này có hơn 14.700 tài khoản Zalo OA của cơ quan nhà nước các cấp và gần 1.800 tài khoản Zalo OA của các đơn vị dịch vụ tiện ích như giáo dục, y tế. Ngoài ra, tổng số Zalo Mini App của các cơ quan nhà nước và nhóm dịch vụ tiện ích cũng đã lên tới khoảng 1.000 ^(*).

Dù Zalo có những quy định riêng nhưng dữ liệu dù của cá nhân người dùng hay cơ quan nhà nước và các dịch vụ giáo dục, y tế đều nằm trên cùng một hệ thống của Zalo, chỉ khác về cách phân loại và quản lý. Qua số liệu do Zalo công bố, có thể thấy lượng dữ liệu nhạy cảm đang lưu trữ trên nền tảng này thông qua Zalo OA và Mini App có liên quan đến vài chục triệu người dân.

Có thể nói, dù là một tiện ích cung cấp nhiều tính năng thuận tiện, nhưng cần xem lại việc các cơ quan nhà nước phụ thuộc vào Zalo như một kênh làm việc chính thức. Dù được tổ chức quản lý theo cách nào thì các vấn đề như lưu trữ dữ liệu, bảo mật hệ thống, quản lý thông tin... các đơn vị nhà nước và dịch vụ giáo dục, y tế đều không thể tự vận hành độc lập mà phải thông qua hệ sinh thái công nghệ hoàn toàn do Zalo làm chủ.

Sự việc vừa xảy ra với Zalo tuy chưa liên quan trực tiếp đến OA và Mini App của cơ quan nhà nước và dịch vụ giáo dục, y tế nhưng cũng cho thấy cảnh báo cũng không thừa.

Với hệ thống quản lý định danh điện tử VNeID đã hoàn thiện từ năm nay, cần tính đến việc phát triển một kênh liên lạc chính thức do nhà nước quản lý 100% để liên lạc với người dân thay thế cho ứng dụng Zalo.

Hệ thống này cần được thiết kế đơn giản, có thể dùng tài khoản VNeID để đăng nhập bảo mật và an toàn. Kênh liên lạc này nên thiết kế dạng ứng dụng web (web app), người dùng không cần cài đặt phức tạp mà có thể đăng nhập trên điện thoại, máy tính bằng tài khoản VNeID để sử dụng, tương tự như cách đang áp dụng với cổng dịch vụ công quốc gia.

Đã đến lúc không thể dùng sản phẩm thuộc sở hữu một doanh nghiệp để làm kênh liên lạc chính thức với người dân mà các cơ quan nhà nước phải phụ thuộc hoàn toàn vào đó về công nghệ. Mô hình này có thể phù hợp ở giai đoạn "tiền số hóa" cách đây vài năm nhưng không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay nữa.

--------------------------------

(*) https://znews.vn/zalo-duoc-vinh-danh-voi-giai-phap-chuyen-doi-so-vi-cong-dong-post1592171.html