Thứ Ba, 4/10/2022, 05:59
26 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Biết rằng mình không biết

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Biết rằng mình không biết

(TBKTSG) – Tôi có anh bạn là dân nghiên cứu, học rộng biết nhiều. Đã qua cái tuổi “tri thiên mệnh” cho nên anh là độc giả thường xuyên của mục tư vấn sức khỏe trên các báo và trong các cuộc tán gẫu thể nào anh cũng đưa vào chủ đề sức khỏe.

Có lần, anh nói, giọng tưng tửng pha chút hài hước: “Cậu xem, tớ đã sống mấy chục năm trên cõi đời thế mà đến giờ vẫn chưa biết cách… thở, cách đi bộ; ngay cả nằm cũng không đúng tư thế, uống nước cũng không đúng cách.

Đây này – anh đưa tờ báo mới cho tôi đọc – bác sĩ người ta bảo phải uống ít nhất mỗi ngày hai lít nước và uống rải đều ra chứ không phải khi thì cố nhịn khát, khi thì tu ừng ực. Lâu nay tớ chỉ uống mỗi ngày vài cốc trà, húp tí canh, có khi máu sắp đông đến nơi!”

Không rõ máu huyết anh bạn đã như thế nào, nhưng may quá anh vẫn còn sống để xem mục tư vấn sức khỏe trên các báo. Còn tôi sau câu chuyện cứ nghĩ ngợi vẩn vơ: quái, trên đời có vô số điều mình chưa biết rõ, dù nó nằm ngay trong châu thân mình.

Như chuyện thở, chuyện đi bộ, chuyện uống nước… chúng ta hàng ngày nói, viết tiếng mẹ đẻ nhuần nhuyễn, tự nhiên như nước chảy, vậy mà thế nào là một câu thì các nhà ngôn ngữ học phải mất biết bao giấy mực để giảng giải (và cả tranh luận); và biết bao cô Tú, cậu Cử còn không phân biệt được câu què, câu cụt và câu đúng. Cũng vậy, hàng ngày chúng ta sử dụng rất nhiều thiết bị dùng điện, từ bóng đèn, quạt máy, nồi điện, ti vi, tủ lạnh, máy giặt, máy vi tính… vậy mà có nhà khoa học bảo rằng chúng ta còn chưa biết bản chất của điện là gì!

Đó là chưa kể đến những lĩnh vực phức tạp như tình cảm, tâm lý, tư tưởng con người. Ngay cả những người thân trong gia đình, sống chung đụng, gần gũi nhiều năm cũng chưa chắc đã hiểu rõ tính tình, tâm lý của nhau. Cho nên mới xảy ra lắm cảnh gia đình lục đục, vợ chồng ly dị, anh em không nhìn mặt nhau.

Hôm rồi đi nghe Đặng Thái Sơn trình diễn nhạc Chopin, Tchaikovsky… Một người lõm bõm về âm nhạc cổ điển như tôi chỉ cảm nhận được đó là một thứ âm nhạc du dương, lên bổng xuống trầm, khi khoan khi nhặt, chứ còn hiểu và thấu cảm thì quả là khó.

Thú thật, tôi “xem người” và cách anh biểu diễn ngón đàn múa lượn tài hoa là chính. Trong khi đó, chị bạn tôi lại rất hạnh phúc vì được thưởng thức một bữa tiệc âm nhạc sang trọng. Chị ấy hiểu và cảm được trọn vẹn bởi vì đã từng tìm hiểu, từng nghe nhạc cổ điển nhiều năm qua các chương trình phát thanh và băng đĩa.

Lại nhớ đến câu chuyện giữa danh họa Picasso và nhà văn Fadéev. Một lần Fadéev than phiền rằng xem tranh các họa sĩ hiện đại – hẳn nhiên trong đó có Picasso – ông chẳng hiểu mô tê gì cả. Nhà danh họa chỉ cười, và hỏi: “Này anh bạn Fadéev, lúc anh mới vào học lớp 1, người ta dạy những gì?” Fadéev trả lời, đại loại là học thuộc các mẫu tự học vần. “À thế đấy, hội họa cũng vậy, để hiểu và cảm được hội họa hiện đại phải bắt đầu từ kiến thức căn bản về đường nét, màu sắc, hình thể… Tiếc là người ta ít dạy về những điều này”.

Đời người ngắn ngủi, trí óc con người có hạn trong khi kho tàng kiến thức, văn minh thì mênh mông như đại dương. Đòi hỏi một người – tất nhiên trừ các bậc đại thiên tài, các vị thánh – phải biết đủ mọi việc là chuyện ngớ ngẩn, ảo tưởng. Nhưng tự cho mình là am tường mọi việc, đặt ở vị trí nào cũng làm tốt, thậm chí chỉ đạo cả những chuyên gia trong các lĩnh vực mà mình kém hiểu biết, hoặc bị hổng kiến thức thì còn ngớ ngẩn và ảo tưởng gấp bội. Vậy mà kỳ quặc thay, ở xứ ta hiện nay không thiếu những người như vậy. Thảo nào chẳng bị rối, chẳng hỏng việc!

Khoảng 2.400 năm trước, Socrates – một trong những ông tổ của triết học phương Tây – đã nói một câu bất hủ: “Tôi biết rằng tôi không biết gì cả”. Không đơn giản chỉ là một cách chơi chữ, một lối biện luận nghịch thường hoặc một sự tự nhún quá đáng, hẳn Socrates muốn nhắn nhủ một cách nghiêm túc nhiều điều thâm thúy, nhất là sự tỉnh táo, thái độ khiêm tốn và ý thức về sự hiểu biết rất hạn hẹp của mỗi con người.

CÔNG THẮNG

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới