Chuyện huy động vàng trong dân

(KTSG) - Theo tâm lý chung, mình tự giữ tài sản của mình sẽ yên tâm hơn để người khác giữ. Vàng ở trong dân cũng vậy. Người dân thường mua vàng là để tích trữ phòng cơ, làm của để dành, làm quà tặng con cháu trong dịp cưới hỏi và các dịp trọng đại. Đó là thói quen bao đời và khó thay đổi của người dân Việt Nam.

• Chương trình huy động vàng trong dân của Ấn Độ gặp bế tắc
• Thận trọng khi muốn huy động vàng trong dân

Theo số liệu dự báo của các chuyên gia kinh tế, dẫn chiếu dữ liệu của Hội đồng Vàng thế giới, người dân Việt Nam hiện nắm giữ khoảng 400-500 tấn vàng tương đương với 79 tỉ đô la Mỹ - tính theo mức giá bình quân mua vào của các tiệm vàng ở khoảng 156 triệu đồng/lượng, 1 ki lô gam tương đương 26,666 lượng vàng, chiếm 15,4% GDP 2025 (514 tỉ đô la).

Chuyện “luân chuyển nguồn vàng được dân lưu trữ trong nền kinh tế với các lợi ích nhìn thấy” được các chuyên gia kinh tế bàn từ lâu mà vẫn chưa triển khai được đã cho thấy mức độ khó của vấn đề.

Xem số liệu sau năm năm (đầu năm 2021 - cuối năm 2025), nếu người dân có 1 tỉ đồng: (i). Gửi tiết kiệm sẽ có khoảng 1,4 tỉ đồng, mức độ sinh lời 43,5%. (ii) Giữ đô la - khi quy đổi lại tiền đồng chỉ có 1,1 tỉ đồng, mức độ sinh lời chỉ đạt 14,2%. (iii) Giữ vàng - khi quy đổi sang tiền đồng có khoảng 2,7 tỉ đồng, mức độ sinh lời đạt tới 170%.

Cùng giai đoạn, lạm phát tăng 14,3% - tỷ giá tăng tương đương tốc độ tăng lạm phát, cho thấy gửi tiết kiệm vừa an toàn, vừa bù đắp được lạm phát. Nhưng giữ vàng vẫn là kênh trú ẩn lạm phát hiệu quả nhất, sau mới đến gửi tiết kiệm tiền đồng, sau cùng là giữ đô la. Điều này lý giải cho việc người dân vẫn chuộng mua vàng.

Từ đây cũng cho thấy, để tư nhân huy động vàng rồi đầu tư, đến hạn trả lại bằng vàng, sẽ phát sinh rủi ro vàng tăng giá. Mức độ sinh lời từ phương án kinh doanh không đủ bù đắp cho phần tăng giá vàng, khi số tiền thiệt hại quá lớn, điều gì bảo đảm tư nhân có thể trả lại vàng cho dân?

Để huy động vàng trong dân, Nhà nước cần đưa ra các chủ trương, chính sách sao cho vừa kích thích được lợi ích kinh tế khi người dân đem vàng đi gửi (nhận lãi) so với để tại nhà, vừa truyền được cảm hứng, khơi gợi được tinh thần, khát vọng dân tộc trong từng người dân.

Để cùng nhau, giữa người dân và Nhà nước đều hướng tới kết quả “ích nước, lợi nhà”. Người dân được lãi khi gửi vàng, được thuận tiện nhận lại vàng khi cần sử dụng, được thấy mình góp một phần giá trị để tạo ra lợi ích chung lớn lao hơn.

Nhà nước có được nguồn lực tài chính lớn để đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông, giáo dục, y tế... đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên, gia tăng phúc lợi an sinh - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân cả vật chất lẫn tinh thần (dư địa GDP tăng trưởng 10% còn rất lớn, một trong những giải pháp huy động vốn để đầu tư cho tăng trưởng đến từ huy động vàng trong dân).

Huy động được, sử dụng được nguồn vốn từ vàng trong dân hiệu quả, bảo đảm đủ lượng vàng trả cho dân khi đến hạn là bài toán về hiệu quả kinh tế, cần lời giải trong thời gian tới.