Đi tìm mô hình từ thiện bền vững
Bạch Huỳnh Duy Linh - Trương Trí Vĩnh
LTS: Sau khi đăng tin “Quán cơm Nụ Cười 4 gặp khó khăn”, tòa soạn đã nhận được ý kiến phản hồi của bạn đọc từ nhiều nguồn khác nhau. Các ý kiến này tập trung vào hai hướng: 1/Tìm cách giúp Nụ Cười 4 vượt qua khó khăn hiện nay và 2/Đi tìm một mô hình từ thiện bền vững hơn. Chúng tôi xin trích đăng hai ý kiến tiêu biểu ở đây:
Rủi ro đạo đức
Các chương trình từ thiện luôn đối diện với vấn đề moral hazard (rủi ro đạo đức), chương trình cơm 2000 đồng có mức độ rủi ro đạo đức lớn từ phía người sử dụng so với các chương trình khác (chẳng hạn chương trình nấu cháo ở bệnh viện) vì:
1. Giá thành một bữa cơm của chương trình này là 15.000 đồng, người sử dụng chỉ phải trả 2.000 đồng, và được nhận 13.000 đồng hỗ trợ từ các nhà hảo tâm. Mỗi người ăn cơm được tài trợ 13.000 đồng/ngày, một số tiền hoàn toàn không nhỏ so với thu nhập của một người lao động phổ thông ở Sài Gòn. Khi đó dẫn đến một hiện tượng tính toán kinh tế thuần túy từ người sử dụng đó là thay vì phải bỏ ra 15.000 đồng để ăn cơm ở ngoài, họ chỉ cần bỏ ra 2.000 đồng để ăn cơm ở các quán Nụ Cười với chất lượng tương đương và họ được lợi 13.000 đồng cho mỗi bữa ăn. Những người có từ 15.000 đồng trở xuống sẽ có động cơ đến ăn ở các tiệm cơm Nụ Cười. Điều này sẽ dẫn đến nhu cầu ăn cơm 2.000 sẽ tăng lên cao hơn so với mức có thể đáp ứng và để giải quyết vấn đề đó các tiệm cơm phải sử dụng đến biện pháp hạn chế lượng người dùng mỗi ngày và hiện tượng xếp hàng sẽ diễn ra. Một lượng lớn người dùng, có thể họ rất nghèo, nhưng vẫn không có cơm ăn bởi vì họ đến muộn hơn những người khá giả hơn họ.
2. Để giúp đỡ những người thực sự khó khăn, chi phí cho mỗi bữa cơm nên giảm xuống dưới 10.000 đồng để thực hiện hai việc thứ nhất là tăng nguồn cung lên đồng thời hạn chế nhu cầu của những người có thu nhập khá (mỗi người ăn cơm lúc này chỉ còn được tài trợ 8.000 đồng cho mỗi bữa ăn). Khi đó, phần cơm sẽ đến với những người thực sự khó khăn.
3. Các chương trình từ thiện chỉ có thể bền vững khi xây dựng trên nền tảng hướng đến những người thực sự khó khăn, những người không thể có được một bữa cơm no dù với chất lượng thấp. Còn với những người có khả năng tốt hơn thì nên để họ tự xoay xở.
Bạch Huỳnh Duy Linh
|
Yếu tố nguồn lực Một mô hình từ thiện bền vững không thể không tính đến yếu tố nguồn lực. Nguồn lực chính ở đây là sự sẵn sàng san sẻ. Nên mô hình nào tận dụng được cái đó nhiều hơn thay vì chỉ bỏ tiền sẽ đi được lâu dài hơn. Quán cơm Nụ Cười 4 này có lẽ mô hình của họ ít bền vững hơn các quán khác vì vậy chăng? Giống như trong "Quy luật của muôn đời", nhà văn Batsana từng nhắc đến sự tiếp nối của lòng tốt, những mô hình quán cơm 2.000 đồng như vậy dù có bền vững hay không bền vững thì cũng không nên hứng chịu sự chỉ trích. Một mô hình này thất bại, tức là không đi được tiếp (về mặt tài chính), thì những người khác sẽ làm mô hình khác, đâu có sao. Nhưng có một điều luôn luôn không bao giờ thất bại, đó là năng lượng của sự chia sẻ, của lòng tốt luôn được nối tiếp. Trương Trí Vĩnh |
