(KTSG) - Bộ Chính trị đã yêu cầu tổng rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm hoàn thiện cấu trúc hệ thống luật pháp đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Cũng theo Bộ Chính trị, hệ thống pháp luật hiện hành còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc; tính thống nhất nội tại chưa cao và trật tự thứ bậc, hiệu lực pháp lý giữa các văn bản chưa thật rõ ràng.
- Môi trường pháp lý có thông thì kinh tế mới có thể tăng tốc
- Cuộc bầu cử khép lại, nhiệm kỳ mới mở ra
Việc Bộ Chính trị đưa ra yêu cầu trên ngay trước thời điểm diễn ra bầu cử Quốc hội cho thấy lãnh đạo Đảng quyết tâm muốn tập trung giải quyết điểm nghẽn thể chế pháp lý - vấn đề được Tổng Bí thư Tô Lâm xác định là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, ngay trong những tháng đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội và nhiệm kỳ Chính phủ 2026-2030.
Nội dung những yêu cầu của Bộ Chính trị nêu ra có một số điểm rất đáng chú ý. Trước hết là án lệ, tập quán và lẽ công bằng có thể được sử dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội chưa được pháp luật quy định hoặc chưa rõ ràng trong một số trường hợp cụ thể. Đồng thời, thực hiện nguyên tắc ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành khi có quy định khác nhau về cùng một vấn đề. Nguyên tắc này được kỳ vọng sẽ giải quyết được những ách tắc do các luật lệ quy định chồng chéo gây ra, đồng thời mở ra hướng giải quyết nhanh chóng và thống nhất cho những vấn đề luật chưa quy định hoặc chưa rõ ràng.
Thứ hai là hệ thống pháp luật phải được đơn giản hóa theo hướng mỗi chủ thể có thẩm quyền chỉ ban hành một hình thức văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời hạn chế việc ban hành nhiều văn bản quy định chi tiết hoặc hướng dẫn thi hành. Việc này không chỉ giúp giảm bớt tình trạng lạm dụng việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, là nguyên nhân dẫn đến sự chồng chéo và mâu thuẫn, mà còn hạn chế việc ban hành các điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Vấn đề thứ ba là yêu cầu phân định rõ quy phạm pháp luật công và pháp luật tư. Trong đó quy phạm pháp luật tư chủ yếu đặt ra khung pháp lý mang tính nguyên tắc để các chủ thể tự thỏa thuận. Với nguyên tắc này, doanh nghiệp và người dân sẽ bớt đi mối lo “hình sự hóa” các quan hệ kinh tế và dân sự.
Có thể thấy, các yêu cầu của Bộ Chính trị, nếu được thực thi một cách triệt để, những bất cập về môi trường pháp lý - vốn lâu nay vẫn là mối lo thường trực của doanh nghiệp, sẽ không còn và khi ấy luật pháp sẽ trở thành người bảo vệ và bạn đồng hành của tất cả những doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Tuy nhiên, thực hiện triệt để những yêu cầu kể trên là không dễ khi mà không ít cán bộ có thẩm quyền còn chưa muốn từ bỏ cơ chế xin - cho, vẫn còn mang não trạng ban phát, gây khó dễ thay vì hỗ trợ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân.
Vì vậy, để thực thi tốt yêu cầu rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, rất cần có sự chỉ đạo quyết liệt và thái độ nghiêm khắc của lãnh đạo Đảng, Quốc hội và Chính phủ, và có lẽ nên bắt đầu từ việc hoàn thiện các văn bản hướng dẫn chi tiết để thi hành 51 luật mới được Quốc hội thông qua hồi cuối năm ngoái. Nếu các yêu cầu của Bộ Chính trị có thể được cụ thể hóa vào các văn bản này thì sẽ là bước khởi đầu thuận lợi để xóa bỏ toàn bộ những điểm nghẽn đang tồn tại trong hệ thống pháp luật của Việt Nam, mở đường cho đất nước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.
