(KTSG Online) - Luật Hóa chất có hiệu lực và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa đều đã có hiệu lực từ ngày 1-1-2026 nhưng văn bản hướng dẫn thì lại chưa có. Hậu quả là doanh nghiệp bị mắc kẹt vì hàng hóa không thể thông quan do cơ quan chức năng không thể cấp phép nhập khẩu.
- Luật hóa chất 2025 tác động đến hoạt động của doanh nghiệp như thế nào?
- Chuyện của cơ quan nhà nước, sao để doanh nghiệp vạ lây?
Cuối tuần qua, Bộ Công Thương phát hành văn bản hỏa tốc thông báo, ngày 17-1 đã có văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hóa chất 2025 gồm các nghị định số 24, 25, 26/2026/NĐ-CP và Thông tư 01/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương. Như vậy, sớm nhất là đến ngày làm việc đầu tuần này (19-1), doanh nghiệp mới bắt đầu có giấy phép để thông quan.
Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp hóa chất ở TPHCM như ngồi trên đống lửa vì Luật Hóa chất 2007 hết hiệu lực, đồng nghĩa các nghị định và thông tư hướng dẫn liên quan tới luật cũ không còn hiệu lực. Trong khi đó, do các văn bản hướng dẫn Luật Hóa chất 2025 chưa được ban hành nên các cơ quan chức năng cho biết không có căn cứ để cấp phép, nhập khẩu hàng hóa cho doanh nghiệp.
Cũng mắc kẹt tương tự là các doanh nghiệp nhập khẩu vật liệu xây dựng. Do Sở Xây dựng vẫn chưa nhận được hướng dẫn về triển khai thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa nên nhiều lô hàng nhập về không được tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra về chất lượng sản phẩm hàng hóa (1).
Về phía cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước có liên quan, Sở Công thương TPHCM đã có công văn lý giải, hiện các nghị định và thông tư hướng dẫn luật Hóa chất 2025 chưa được ban hành. Vì thế, đơn vị này chưa có cơ sở pháp lý để giải quyết các hồ sơ theo quy định mới. Tương tự, Sở Xây dựng TPHCM cũng có văn bản thông báo, do chưa nhận được hướng dẫn về triển khai thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa nên phải tạm ngưng tiếp nhận hồ sơ đăng ký kiểm tra nhà nước về chất lượng sản phẩm hàng, hóa trên địa bàn (2).
Trong hai năm qua, nhiều luật sau khi có hiệu lực đã kèm theo các văn bản dưới luật có hiệu lực cùng thời điểm, không để doanh nghiệp mắc kẹt vì chờ hướng dẫn như trường hợp Luật Hóa chất và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Có thể dẫn chứng như Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2026 và để hướng dẫn thi hành luật này, Chính phủ đã ban hành ba nghị định 179, 320 và 353/2025/NĐ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành 6 thông tư 23, 26, 31, 50, 51 và 53/2025/TT-BKHCN có hiệu lực cùng lúc với luật này.
Trường hợp này không phải cá biệt vì còn có nhiều luật khác cũng có văn bản hướng dẫn dưới luật đầy đủ ngay khi có hiệu lực như Luật Đất đai 2024 có hiệu lực ngày 1-8-2024 thì trước đó, vào cuối tháng 7 đã có 5 nghị định số 71, 101, 102, 103 và 104/2024/NĐ-CP cùng với 4 thông tư của Bộ Tài nguyên Môi trường số 08, 09, 10, 11/2024/TT-BTNMT được ban hành. Tương tự còn có Luật Nhà ở 2023, Luật Kinh doanh bất động sản 2023 với 3 nghị định. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 với 2 nghị định và Luật Đường bộ 2024 với một nghị định hướng dẫn.
Việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn cho hai luật Luật Hóa chất và Luật Chất lượng sản phẩm đã làm thiệt hại không ít đến doanh nghiệp. Hàng bị kẹt lại ở cảng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đứng trước nguy cơ bị phạt do chậm giao hàng theo hợp đồng. Hàng mắc kẹt cũng đồng nghĩa với việc dây chuyền sản xuất thiếu nguyên liệu có nguy cơ ngưng sản xuất. Mùa Tết đang đến gần là thời điểm lẽ ra phải tăng sản lượng cao hơn thì sản xuất lại bị chậm lại vì thiếu nguyên liệu.
Những thiệt hại như vậy cho doanh nghiệp lẽ ra đã có thể tránh được nếu các cơ quan soạn thảo làm theo quy trình như một số luật đã dẫn chứng ở trên để văn bản hướng dẫn có cùng lúc với luật và áp dụng ngay thì đỡ khổ cho doanh nghiệp biết mấy!
----------------------------
(1) https://tuoitre.vn/loat-container-hoa-chat-mac-ket-vi-luat-co-hieu-luc-nhung-thieu-van-ban-huong-dan-20260114123803079.htm
(2) https://tuoitre.vn/khong-chi-hoa-chat-vat-lieu-xay-dung-nhap-khau-cung-mac-ket-vi-cho-van-ban-huong-dan-20260116130205595.htm
