(KTSG Online) – Các chỉ số nguồn nước cho thấy hạn, mặn mùa khô năm nay ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) không quá nghiêm trọng. Thế nhưng, việc điều tiết thuỷ điện ở thượng nguồn sông Mekong sẽ có ảnh hưởng rất lớn.
- ‘Linh hoạt’ với xâm nhập mặn bằng dữ liệu và công nghệ
- Dòng chảy mùa khô thấp, nguy cơ mặn xâm nhập sâu ở ĐBSCL
Báo cáo của Viện Khoa học thuỷ lợi miền Nam- SIWRR (thuộc Viện Khoa học thuỷ lợi Việt Nam- Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho thấy ranh mặn 4 gam/lít trên các cửa sông Cửu Long hiện xâm nhập sâu vào nội đồng khoảng 30-35 km, nằm trong tầm bảo vệ của các hệ thống thuỷ lợi hiện có.
Dự báo của SIWRR, cho thấy xâm nhập mặn mùa khô 2025-2026 ở mức trung bình hoặc dưới trung bình nhiều năm. Điều này có nghĩa, khô hạn, xâm nhập mặn mùa khô 2025-2026 sẽ ít khắc nghiệt hơn so với 2015-2026 và 2019-2020. “Nguồn nước đảm bảo sản xuất đủ diện tích theo kế hoạch hàng năm của các địa phương”, báo cáo của SIWRR viết.
Thậm chí, thời điểm mặn cao điểm nhất của mùa khô 2025-2026, xuất hiện từ cuối tháng 2 đến tháng 4-2026, thì ranh mặn 4 gam/lít cũng chỉ xâm nhập sâu vào nội đồng khoảng 40-55 km, tính từ cửa sông, thấp hơn đáng kể so với những năm cực đoan.
Các chỉ số nguồn nước đều ở mức khả quan chính là lý do có thể giúp vùng ĐBSCL ít chịu tác động tiêu cực của khô, hạn.
Theo đó, tổng lượng dòng chảy qua trạm Chiang Saen (Thái Lan) trong tháng 1-2026 khoảng 3,8 tỉ m3, cao hơn 0,3 tỉ m3 so với trung bình nhiều năm giai đoạn 2013-2024. Còn tại Pakse (Lào), tổng lượng dòng chảy tháng 1-2026 đạt 9,5 tỉ m3, cao hơn 1,4 tỉ m3 so với trung bình nhiều năm giai đoạn 2013-2024.
Trong khi đó, ở trạm Kratie (Campuchia), tháng 1-2026, tổng lượng dòng chảy qua đây đạt khoảng 13,5 tỉ m3, cao hơn 2,5 tỉ m3 so với trung bình nhiều năm giai đoạn 2013-2024.
Với chỉ số dung tích hồ chứa, đầu tháng 2-2026, tổng dung tích hồ chứa trên lưu vực sông Mekong có thể điều tiết cho mùa khô 2025-2026 khoảng 50,26 tỉ m3, cao hơn so với cùng kỳ 2024 12,69 tỉ m3, trong đó, các hồ thuộc địa phận Trung Quốc có dung tích điều tiết khoảng 19,39 tỉ m3.
Còn ở khu vực hồ Tonle Sap, báo cáo của SIWRR, cho thấy đang trong giai đoạn điều tiết xả nước và hiện dung tích còn lại khoảng 8,18 tỉ m3, cao hơn 5,69 tỉ m3 so với mùa khô 215-2016 và lần lượt cao hơn 5,5 và 3,41 tỉ m3 so với mùa khô 2019-2020 và so với trung bình nhiều năm.
Các chỉ số dòng chảy và dung tích hồ chứa đều ở mức cao hơn cùng kỳ cũng như trung bình nhiều năm. Điều này, dẫn đến kết quả hạn, mặn ở ĐBSCL sẽ ít nghiêm trọng trong mùa khô 2025-2026 như đã nêu ở trên.
Tuy nhiên, hơn 95% nguồn nước đến ĐBSCL nằm ở bên ngoài lãnh thổ nên diễn biến tình hình xâm nhập mặn của vùng phụ thuộc rất lớn vào vận hành của các thuỷ điện nằm ở thượng nguồn sông Mekong
Theo đó, SIWRR cho biết, tích nước các thuỷ điện trên lưu vực sông Mekong hiện cao hơn so với cùng kỳ năm 2024 và 2025 là 12,69 và 1,37 tỉ m3. “Vận hành hợp lý các hồ này sẽ tạo thuận lợi cho sản xuất trên đồng bằng trong mùa khô. Thế nhưng, vận hành bất thường có thể tạo ra các tác động bất lợi, gây khó khăn ở một số thời điểm từ tháng 2 đến tháng 4-2026”, báo cáo SIWRR viết.
