Mập mờ cụm công nghiệp

Mập mờ cụm công nghiệp

Khu công nghiệp Lộc Sơn còn trống đất nhưng vẫn triển khai Cụm công nghiệp sạch - dịch vụ Lộc Phát cách đó vài cây số.

(TBKTSG) - Hàng trăm cụm công nghiệp đua nhau mọc lên trong khi hàng lang pháp lý còn bỏ ngỏ đã và đang tạo nên một sự lãng phí xã hội đáng quan ngại.

Nhiều người dân ở thị xã Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng từ lâu vẫn băn khoăn về dự án Cụm công nghiệp sạch - dịch vụ Lộc Phát được triển khai tại đây. Dự án do UBND tỉnh Lâm Đồng ra quyết định triển khai vào năm 2006 với tổng diện tích 52,4 héc ta ngay trên địa bàn phường Lộc Phát là khu vực lọt thỏm giữa trung tâm thị xã, bốn bề khu dân cư bao quanh.

Ngay từ khi quy hoạch được công bố, đã có nhiều ý kiến phản đối việc đặt cụm công nghiệp ở đây vì sợ gây ô nhiễm nhưng không hiểu sao dự án vẫn được triển khai. Điều càng khó hiểu là cách đó chưa đầy hai cây số, đã có Khu công nghiệp Lộc Sơn - một khu công nghiệp quy mô lên tới 185 héc ta hiện vẫn còn ì ạch trong việc mời gọi đầu tư.

Theo Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng, khu công nghiệp này được Thủ tướng Chính phủ cho phép thành lập từ năm 2003, tổng vốn đầu tư 460 tỉ đồng. Tuy nhiên, sau bốn năm thực hiện mới chỉ có trên 20 doanh nghiệp được cấp phép đầu tư với diện tích cho thuê gần 49 héc ta, tức chiếm chưa đầy 30% tổng diện tích dự kiến. Ngay cả số diện tích này trên thực tế cũng chưa sử dụng hết. Hệ quả là một diện tích lớn đất đai nông nghiệp, trong đó hàng chục héc ta chè, cà phê giải tỏa của dân suốt nhiều năm nay bị bỏ hoang.

Trao đổi với TBKTSG, bản thân ông Phạm Quang Tường, Chủ tịch UBND thị xã Bảo Lộc, đã không thể lý giải một cách rõ ràng vì sao đã có khu công nghiệp rồi, thậm chí đang rất èo uột vì thiếu vốn, vắng “khách” thì lại đầu tư thêm một cụm công nghiệp nữa.

Điều đáng nói là tình cảnh của Cụm công nghiệp sạch - dịch vụ Lộc Phát thậm chí còn tệ hơn rất nhiều. Trái với mong muốn có một nền công nghiệp địa phương phát triển mạnh mẽ cùng hàng ngàn công ăn việc làm cho cư dân được tạo ra, sau ba năm triển khai Cụm công nghiệp sạch - dịch vụ Lộc Phát vẫn chỉ là một vùng đất chè, cà phê bị bỏ hoang; đường, điện, nước, thoát nước và những hạ tầng kỹ thuật cần thiết khác hoàn toàn chưa được đầu tư.

Tại khu quy hoạch này, hiện chỉ lèo tèo 3-4 doanh nghiệp quy mô nhỏ tự phát hiện diện, trong đó chỉ có hai doanh nghiệp, một sản xuất thú nhồi bông và một sản xuất suất ăn công nghiệp hoạt động. Theo quy hoạch chi tiết, ngoài đất phục vụ cho việc sản xuất kinh doanh Cụm công nghiệp - dịch vụ Lộc Phát sẽ dành 19,40 héc ta đất để phát triển khu dân cư, trong đó có nhà ở liên kế, nhà ở biệt thự, nhà trẻ, mẫu giáo...

Như vậy, thực chất đây có còn là một cụm công nghiệp hay như nỗi lo của nhiều người dân, cụm công nghiệp chỉ là cái cớ để giải tỏa đất với giá đền bù 72.000 đồng/mét vuông, tức một mét vuông đất “chưa bằng một ký thịt”, sau đó bán lại với giá cao? “Suốt gần chục năm nay, chúng tôi phải sống trong cảnh tạm bợ, bất ổn vì bị quy hoạch “treo”. Nhà cửa không được xây cất, vườn tược thì bỏ hoang hóa, không ai dám đầu tư” - ông Nguyễn Đình Long, một cư dân địa phương ở đây bức xúc.

Chủ tịch Phạm Quang Tường cũng tiết lộ một thông tin không mấy vui là mới đây, chủ đầu tư, Công ty cổ phần May Nhà Bè đã xin rút lui khỏi dự án và hiện cơ quan chức năng đang tìm kiếm đối tác khác (thực tế, theo quyết định của UBND tỉnh Lâm Đồng ngay từ giữa năm 2008 việc đầu tư đã được chuyển giao cho Công ty cổ phần May Phú Thịnh - Nhà Bè, một đơn vị trước đây trực thuộc Công ty cổ phần May Nhà Bè với vốn điều lệ chỉ vỏn vẹn trên 10 tỉ đồng).

Với khả năng tài chính có hạn của chủ đầu tư, lại đang trong điều kiện suy thoái kinh tế hiện nay, tương lai của Cụm công nghiệp - dịch vụ Lộc Phát đi về đâu là một câu hỏi không khó trả lời. Tuy nhiên, Cụm công nghiệp - dịch vụ Lộc Phát không phải là một trường hợp cá biệt.

Trong một tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ gần đây, Bộ Công Thương cũng đã khuyến cáo về tình trạng đầu tư cụm công nghiệp tràn lan ở các địa phương, gây lãng phí rất lớn cho nguồn lực của xã hội. Theo thống kê, hiện cả nước có 649 cụm công nghiệp với tổng diện tích đất sử dụng là 30.096 héc ta, trong đó diện tích đã cho thuê chỉ chiếm khoảng 34%.

Khác với các khu công nghiệp, khu chế xuất hoặc khu kinh tế được thành lập, hoạt động theo quy định thống nhất của Chính phủ, các cụm công nghiệp do UBND các tỉnh, thành phố thành lập, quản lý và được hưởng một số cơ chế, chính sách riêng theo quy định của từng địa phương. Cho đến nay, chưa có văn bản pháp luật nào của Nhà nước ở cấp trung ương quy định về cụm công nghiệp.

Do vậy, theo đánh giá của Bộ Công Thương, việc phát triển các cụm công nghiệp “còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch, hiệu quả sử dụng đất ở các cụm công nghiệp chưa cao, ảnh hưởng đến quỹ đất nông nghiệp, an ninh lương thực và đời sông nông dân trên địa bàn”.

Câu hỏi đặt ra là vì sao cho đến bây giờ khi hàng trăm cụm công nghiệp đã ra đời, kéo theo bao nhiêu hệ lụy thì vấn đề này mới được đánh động và đặt ra?

Để ngăn chặn việc đầu tư tràn lan và sử dụng kém hiệu quả quỹ đất của địa phương, bộ này cũng kiến nghị nên ban hành một quy chế thống nhất về quản lý cụm công nghiệp. Theo đó, một trong những điều kiện để đầu tư cụm công nghiệp là “phải có khả năng đạt tỷ lệ lấp đầy tối thiểu 30% ngay trong năm đầu tiên” khi quyết định thành lập cụm công nghiệp.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nếu quy chế được ban hành thì cũng chỉ áp dụng được với những cụm công nghiệp sẽ ra đời. Vậy còn hàng loạt cụm công nghiệp hoạt động kém hiệu quả hoặc việc triển khai không khả thi thì giải quyết ra sao?

Với những dự án đầu tư “treo” ì ạch hàng nhiều năm trời, Nhà nước cần có thái độ và hành động dứt khoát, không thể cứ cố níu kéo trong khi người dân bị mất đất sản xuất và mỏi mòn với cuộc sống khó khăn, bất ổn.

NGUYÊN TẤN