Nhà nông lên tiếng: Tại sao lại là lúa vụ 3?
Hoàng Kim
 |
| Nông dân Đồng Tháp thu hoạch lúa chạy lũ - Ảnh: nld.com.vn |
(TBKTSG Online) - LTS: Thời gian gần đây, Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online đã có nhiều tin bài phản ánh tình hình lũ lụt ở ĐBSCL cũng như những ý kiến của nhà quản lý, chuyên gia về câu chuyện làm lúa vụ 3 (vụ thu đông) của bà con nông dân vùng ngập lũ. Trong đó, ý kiến của các nhà quản lý ngành nông nghiệp thì ủng hộ làm lúa vụ 3, thậm chí nâng lên thành vụ sản xuất chính trong năm.
Bạn Hoàng Kim, một nông dân trồng lúa ở Đồng Tháp, nơi đang bị lũ nặng và nhiều diện tích lúa vụ 3 bị ngập lũ do vỡ đê bao, bờ bao, đã có bài viết gửi tới tòa soạn chung quanh câu chuyện nên hay không nên nâng tầm lúa vụ 3 thành vụ sản xuất chính trong năm. Tòa soạn xin giới thiệu bài viết này để rộng đường dư luận.
>> Xem chủ đề lũ lụt và lúa vụ 3 ở ĐBSCL tại đây
>> Bộ NN-PTNT: Lúa vụ 3 là vụ chính ở ĐBSCL
Trước đây, ĐBSCL có 2 vụ lúa đông xuân và hè thu thì vụ đông xuân là vụ chính do năng suất cao và chi phí thấp, vốn tạo ra nhiều lúa hàng hóa nhất phục vụ cho xuất khẩu gạo; vụ hè thu năng suất thấp mà chi phí lại cao nên làm vụ hè thu có năm lời có năm lỗ.
Khi làm lúa vụ 3, ĐBSCL có 3 vụ lúa là đông xuân, hè thu và vụ 3 (còn gọi vụ thu đông).
Vụ đông xuân xuống giống khoảng giữa tháng 10 âm lịch, thời tiết rất thuận lợi nằm trọn trong mùa nắng không có mưa – xuống giống không mưa và thu hoạch không mưa - số ngày nắng nhiều, nhiệt độ lại cao nên lúa cho năng suất cao, do không bị mưa nên chi phí thấp, đây mới là vụ chính.
Vụ 3 xuống giống khoảng tháng 7 - 8 âm lịch, nằm trong mùa mưa, nên gieo sạ rất khó khăn, có khi mưa dồn hết lúa phải sạ lại lần 2, số ngày mưa nhiều (khoảng 50 - 60 ngày) nên lúa phát triển không bằng vụ đông xuân, năng suất thấp hơn vụ đông xuân, chi phí cao hơn do phải cấy lúa bị mưa và còn phải tốn tiền bơm nước ra, chưa kể tiền đắp đê và tiền gia cố đê bao hằng năm.
Vì thế tôi thật tình không hiểu được tại sao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lại tuyên bố vụ 3 là vụ lúa chính ở ĐBSCL?
Trên báo Dân Việt Online, bài “ Tăng lúa vụ 3: Bộ chỉ khuyến khích, không ép dân”, ông Nguyễn Trí Ngọc Cục trưởng Cục Trổng trọt giải thích như sau: “Về chủ trương xuống giống lúa vụ 3, từ lâu nay chúng tôi đã xác định, vụ thu đông là vụ sản xuất chính, bởi ở những vùng có đê bao sẽ rất thuận lợi cho thu hoạch do thời tiết tại thời điểm này rất thuận lợi, không còn mưa. Năng suất lúa vụ 3 cũng cao hơn vụ hè thu, hơn nữa đây lại là vụ kết nối giữa vụ hè thu và vụ đông xuân (thời điểm không có lúa), nên lúa có giá cao và có lợi cho xuất khẩu”.
Nếu hiểu việc chọn vụ 3 là vụ sản xuất chính theo phát biểu của ông Cục trưởng Nguyễn Trí Ngọc, tôi thấy rất không đúng vì những lẽ sau:
Xác định lúa vụ 3 là vụ chính, mà chỉ căn cứ vào việc thuận lợi cho thu hoạch vì không còn mưa, thì vụ đông xuân việc không còn mưa chắc chắn hơn vụ 3 rất nhiều.
Năng suất lúa vụ 3 có thể cao hơn vụ hè thu (chưa có công trình khoa học nào kiểm chứng), nhưng năng suất vụ 3 thấp hơn vụ lúa đông xuân là điều rất dễ kiểm chứng, nông dân ai cũng biết.
Lúa vụ 3 là kết nối giữa vụ hè thu và vụ đông xuân, lúa hè thu là kết nối giữa vụ đông xuân và vụ 3, lúa đông xuân là vụ kết nối giữa vụ 3 và vụ hè thu. Lúc có lúa hè thu là thời điểm không có lúa đông xuân và vụ 3, lúc có lúa đông xuân là thời điểm không có lúa vụ 3 và vụ hè thu. Vậy việc có lúa vụ 3 vào thời điểm không có lúa vụ đông xuân và hè thu thì có gì là thuận lợi?
Giá lúa là một yếu tố bất định, nên không thể dựa đó vào để quy định có phải là vụ sản xuất chính hay không, năm nay lúa vụ 3 cao nhưng năm sau, hoặc vài năm nữa nó không cao thì sao?
Nông dân ĐBSCL từ trước đến nay biết chắc chắn rằng: vụ đông xuân mới là vụ sản xuất chính, nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn lại xác định vụ 3 hay vụ thu đông là vụ chính không biết dựa trên cơ sở nào?
