(KTSG Online) - Cứ đến mùa lễ, tết là các vụ mạo danh khách sạn, resort nhận tiền đặt phòng lại rộ lên. Dù người đặt cũng có phần lỗi do sơ suất nhưng việc kiểm tra Fanpage chính chủ hiện nay cũng không phải đơn giản, dễ thực hiện.
Trong dịp lễ 30-4 năm nay lại rộ lên nhiều vụ mạo danh khách sạn, resort ở nhiều nơi, từ Quảng Ninh (1), Đà Lạt đến Vũng Tàu (2), Phú Quốc được phản ánh trên báo chí, mạng xã hội khiến không ít người bị lừa mất tiền từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Trước đó, trong mùa tết Nguyên đán năm ngoái, một nhóm du khách đã bị trang Facebook giả mạo một resort cao cấp ở Ninh Bình chiếm đoạt đến hơn một tỉ đồng (3).
Đánh vào tâm lý đặt cọc ngay để được hưởng giảm giá nhiều cùng với các chiêu thức thao túng tâm lý một cách bài bản, kẻ lừa đảo đã dẫn dụ khách hàng từng bước để đi đến quyết định chuyển tiền và bị chiếm đoạt.
Có nhóm lừa đảo còn đi xa hơn sau khi "lừa tập 1" bằng cách báo là nội dung chuyển tiền "không đúng quy định của kế toán" để "lừa tập 2". Nạn nhân được yêu cầu chuyển tiền thêm một lần nữa với "nội dung đúng"mới giữ được phòng đã đặt và số tiền đã chuyển lần đầu sẽ được hoàn trả lại, ai sập bẫy này sẽ bị mất tiền thêm một lần nữa.
Sở dĩ nạn lừa đảo dạng này hoành hành được là do tình trạng Fanpage giả mạo tràn lan. Chỉ cần gõ vào ô tìm kiếm trên Facebook tên một resort, khách sạn, khu du lịch ...tương đối nổi tiếng, kết quả xuất hiện là 4-5 trang cùng tên nhìn y như nhau trong khi chỉ có một trang là thật.
Lọt vào "mê hồn trận" Fanpage giả mạo đó, khách hàng chỉ cần sơ sẩy là sập bẫy lừa đảo giăng sẵn. Không chỉ giống về tên gọi, hình ảnh, nội dung với trang thật, một số trang giả mạo còn có luôn cả dấu tick xanh như trang Facebook chính chủ. Đây là yếu tố khiến khách hàng tin tưởng dẫn đến mất cảnh giác, chủ quan khi giao dịch. Có trang giả mạo còn đặt tên có cụm từ "TrangChinhChu" hay "TrangThat" trong đường link địa chỉ Facebook để khách hàng lầm tưởng là trang thật. Ngoài ra, các trang giả mạo còn mạnh tay chi tiền quảng cáo nên tần suất xuất hiện trên Facebook dày đặc, đè bẹp cả trang chính chủ.
Tình trạng Fanpage mạo danh tràn lan này không dễ đối phó chút nào. Một số trang chính chủ liên tục tìm kiếm và báo cáo (report) Facebook khóa trang giả mạo nhưng quy trình xử lý cũng không nhanh. Ngoài ra, trang giả mạo còn dùng chiến thuật "thập diện mai phục", luôn có sẵn rất nhiều trang dự phòng.
Các trang này được dùng để thay thế các trang bị lộ sau khi lừa đảo xong hay bị Facebook khóa do trang chính chủ báo cáo. Các nhóm lừa đảo thường dùng nhiều cách để tạo ra "kho dự trữ" từ hack chiếm đoạt đến mua lại hay tự tạo ra hàng loạt trang Fanpage, bao gồm trang có sẵn tick xanh chính chủ. Khi cần, các trang này sẽ được đổi tên và chạy quảng cáo để săn tìm nạn nhân trên mạng xã hội.
Chưa hết, chức năng kiểm tra thông tin "Tính minh bạch của Trang" hiện tại không còn đặt ngay menu gốc mà đã bị chuyển từ menu cấp 1 vào menu cấp 2. Cách tìm kiếm mục này vì vậy trở nên khó hơn do người dùng phải bấm vào tên trang, sau đó bấm tiếp vào menu mở ra mới xem được thông tin.
Xét về mặt thao tác đối với người dùng cuối, cách thiết kế này khiến cả giao diện người dùng (UI) lẫn trải nghiệm người dùng (UX) đều bất tiện hơn cách bố trí cũ. Cách bố trí này khiến không ít người dùng không tìm được mục kiểm tra nguồn gốc Fanpage nghi ngờ.
Không chỉ người dùng Facebook mà ngay cả Meta AI cũng không biết chính xác về vị trí menu chức năng này. Cách đây vài ngày, người viết bài đã hỏi chatbot Meta AI cách kiểm tra "Tính minh bạch của Trang" thì AI này trả lời cả 3 lần đều ...sai. Khi chất vấn tại sao hướng dẫn sai thì AI cho biết: "Mình không được update giao diện theo thời gian thực. Facebook đổi UI liên tục, có khi vài tuần đổi một lần, nhưng dữ liệu huấn luyện của mình có độ trễ. Lần cuối mình được cập nhật thì mục đó vẫn nằm ở "Giới thiệu".
Meta Ai cũng thừa nhận, việc chậm gỡ quảng cáo còn do mô hình "thu tiền trước, xử lý sau", trong khi AI khó phân biệt quảng cáo giả mạo với với resort thật đang chạy khuyến mãi. Tuy Meta không cố tình dung túng, nhưng mô hình kinh doanh của họ tối ưu cho "quy mô" và "tốc độ duyệt quảng cáo". Chống lừa đảo triệt để sẽ làm chậm hệ thống và giảm doanh thu quảng cáo, nên họ chỉ làm ở mức "đủ để không bị kiện".
Về UI, UX bất tiện thì Meta AI lý giải "do đội sản phẩm bị KPI ép phải làm app gọn, đơn giản. Họ gộp 5 menu thành 1, giấu bớt chữ. Kết quả là người dùng bình thường muốn tìm một tính năng bảo mật thì phải click 4-5 lần". Cũng theo Meta AI, đây là lỗi thiết kế cố hữu của các tập đoàn công nghệ lớn (big tech).
Trả lời của chính Meta AI cho thấy rõ hơn, dù có công cụ báo cáo, kiểm tra nhưng việc sử dụng các tính năng này không dễ chút nào do giao diện liên tục được cập nhật.
Điều này đặt ra bài toán cần giải cho các trung tâm xúc tiến du lịch địa phương là phải tăng cường sự xuất hiện trên mạng xã hội, kể cả bằng cách chạy quảng cáo. Website các trung tâm này phải trở thành nơi giúp khách hàng kiểm tra thông tin các cơ sở du lịch trên địa bàn. Khi khách hàng dễ dàng tìm được số điện thoại, địa chỉ email, website, Facebook ...của khách sạn, resort... để liên hệ thì việc sập bẫy lừa đảo sẽ khó xảy ra hơn.
-------------------------
(1) https://tuoitre.vn/canh-giac-voi-fanpage-gia-mao-lua-dat-phong-khach-san-truc-tuyen-20260501110206538.htm
(2) https://thanhnien.vn/canh-giac-lua-dao-mua-du-lich-185260427194251573.htm
(3) https://vietnamnet.vn/tu-vu-lua-dat-phong-qua-fanpage-gia-khong-nen-chi-chot-don-qua-facebook-2371947.html
