Nhật Bản: đảng Dân chủ đối lập thắng lớn
Huỳnh Hoa
 |
| Đông đảo cử tri Nhật mong mỏi một sự thay đổi và kỳ vọng nhiều vào đảng DPJ đối lập. Ảnh Reuters |
(TBKTSG Online) - Đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ) đối lập đang tiến tới một chiến thắng lịch sử trong cuộc bầu cử ngày hôm nay, Chủ nhật 30-8, chấm dứt sự cai trị kéo dài 54 năm của đảng Dân chủ Tự do (LDP) đương quyền.
Các hãng tin quốc tế dẫn kết quả các cuộc thăm dò ý kiến ngoài phòng bỏ phiếu cho thấy đảng DPJ có khả năng giành được hai phần ba số ghế trong số 480 ghế của Hạ viện đầy quyền lực của Quốc hội nước này. Đài truyền hình NHK (Nhật) phỏng vấn 400.000 cử tri và xác định đảng DPJ giành được hơn 300 ghế trong khi đảng LDP đương quyền chỉ được 100 ghế; đài truyền hình Asahi (Nhật) dự báo đảng DPJ giành được 315 ghế… Cho dù hôm nay Nhật Bản có bão lớn song số cử tri đi bỏ phiếu vẫn rất đông đảo. Kết quả chính thức của cuộc bầu cử sẽ được công bố vào ngày mai, thứ Hai 31-8.
Thủ tướng đương nhiệm Taro Aso cũng đã thừa nhận thất bại, chấp nhận trách nhiệm và cho biết ông sẽ từ chức chủ tịch đảng LDP.
Giới quan sát cho rằng thắng lợi của đảng đối lập DPJ sẽ có tác dụng phá vỡ thế bế tắc hiện nay trong Quốc hội Nhật, khi đảng này kiểm soát được Thượng viện nhưng lại là thiểu số ở Hạ viên, có quyền lực lớn hơn.
Thất bại của đảng LDP đương quyền cũng sẽ làm tan rã mối liên kết chặt chẽ giữa đảng LDP, các doanh nghiệp lớn và giới công chức hành chính – mối liên kết đã góp phần biến Nhật Bản thành một cường quốc kinh tế từ thất bại cay đắng sau Thế chiến thứ Hai. Chiến lược này đã chìm khi nền kinh tế “bong bóng” của Nhật bùng vỡ vào cuối thập niên 1980 và tăng trưởng kinh tế bị trì trệ từ đó đến nay.
“Đây là điểm kết thúc một hệ thống chính trị hậu chiến ở Nhật, kết thúc một thời kỳ dài và bắt đầu một thời kỳ mới với rất nhiều điều chưa biết trước được”, giáo sư Gerry Curtis, chuyên gia về Nhật Bản tại Đại học Columbia, nhận định. (Xem thêm hồ sơ: Nhật Bản đi tìm mô hình mới)
Lãnh tụ đảng DPJ, ông Yukio Hatoyama, 62 tuổi, cháu nội của một cựu thủ tướng Nhật, nói rằng cuộc bầu cử hôm nay sẽ thay đổi lịch sử Nhật Bản. Người dân Nhật kỳ vọng ông Hatoyama sẽ là “một Obama” của Nhật và trong suốt cuộc tranh cử ông cũng luôn nói tới nhu cầu phải thay đổi.
Về đối nội đảng DPJ cam kết tập trung vào nâng cao thu nhập của hộ gia đình, tăng tiền trợ cấp nuôi con nhỏ và trợ cấp cho nông dân. Đảng này cũng chủ trương giành lại quyền hoạch định chính sách cho các chính trị gia thay vì cho bộ máy công chứng hành chính hiện nay – bộ máy bị coi là đã thất bại trong việc xử lý những vấn đề lớn của quốc gia như sự kém hiệu quả của hệ thống hưu bổng và nợ công tăng nhanh.
 |
| Lãnh tụ đảng DPJ và sẽ là tân Thủ tướng Nhật Yukio Hatoyama, chủ trương siết chặt quan hệ với các lân bang Đông Á và Đông Nam Á. Ảnh AP |
Về đối ngoại, đảng này chủ trương siết chặt quan hệ với các nước lân bang Đông Á và Đông Nam Á, kể cả Trung Quốc và duy trì một lập trường độc lập hơn với Mỹ. Tuy nhiên, hãng tin AP bình luận, sẽ có rất ít thay đổi trong thái độ của Nhật với Mỹ, một phần vì ông Hatoyama – người sẽ lên làm thủ tướng, từng du học bậc tiến sĩ tại Đại học Stanford, Mỹ - luôn khẳng định rằng liên minh Nhật-Mỹ là nền tảng cho mọi chiến lược ngoại giao Nhật-Mỹ.
Giới kinh doanh thì lo ngại, các kế hoạch chi tiêu, trợ cấp xã hội của đảng DPJ sẽ làm cho khối nợ quốc gia khổng lồ của nước này phình to hơn nữa, thúc đẩy lạm phát và làm mất giá khối trái phiếu chính phủ mà họ đang nắm giữ.
Đảng DPJ cam kết sẽ không tăng thuế tiêu thụ 5% trong vòng bốn năm tới, tập trung vào việc cắt giảm những khoản chi tiêu lãng phí và xử lý những vấn đề xã hội trọng đại như dân số già đi và suy giảm nhanh chóng. Dự kiến vào năm 2015, số người trên 65 tuổi sẽ chiếm tới một phần tư dân số Nhật Bản.
Kém cỏi trong việc điều hành nền kinh tế, làm cho dân chúng bất mãn sâu sắc là nguyên nhân dẫn tới thất bại bi thảm của đảng LDP đương quyền. Tuy kinh tế Nhật có dấu hiệu tăng trưởng trở lại trong quý 2 vừa qua nhưng tỷ lệ thất nghiệp vẫn tăng lên mức kỷ lục 5,7%.
(tổng hợp)
