(KTSG) - Việt Nam sẽ thí điểm giao dịch tài sản mã hóa (cryptoassets) tại trung tâm tài chính quốc tế (VIFC). Rõ ràng, đó là cuộc chơi không thể đứng ngoài tại thời điểm hiện nay. Khi xây dựng VIFC, chúng ta không giấu giếm tham vọng so sánh với Singapore, và điều đó có thể được bắt đầu bằng cách học hỏi kinh nghiệm từ chính quốc gia này.
- Mã hóa tài sản thực tế: Gợi ý để Đà Nẵng thu hút vốn vào IFC
- Sớm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa trước ngày 28-2
Nền kinh tế số đang thay đổi chóng mặt nhờ sự bùng nổ của tài sản mã hóa, nổi bật nhất hiện nay là các đồng tiền như bitcoin, ethereum, hay trước đó một vài năm là cơn sốt NFT. Những tài sản chạy trên công nghệ chuỗi khối (blockchain) này làm thay đổi hoàn toàn quan niệm cũ kỹ về quyền sở hữu. Khác với tài sản thông thường, luôn có cách nào đó để xác định được địa chỉ và chủ sở hữu, tài sản mã hóa tồn tại trong mạng lưới không biên giới, phi vật chất, phi tập trung, khiến mọi hệ thống pháp luật truyền thống tỏ ra lúng túng.
Trong bối cảnh đó, Singapore nổi lên như một trong những quốc gia tiên phong. Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) chọn cách tiếp cận “phân tầng rủi ro”: vừa tạo điều kiện cho đổi mới, vừa phải bảo vệ nhà đầu tư và giữ vững ổn định tài chính. Ông Ravi Menon, Giám đốc điều hành MAS, từng nói Singapore muốn dẫn đầu thế giới về công nghệ tài chính (FinTech). Nhưng mặt khác, MAS vẫn siết chặt quản lý thị trường, hạn chế người dân bình thường tiếp cận tài sản mã hóa. Thậm chí, chính ông Ravi cũng thừa nhận rằng lập trường này nghe qua có vẻ mâu thuẫn (1). Nhưng thái độ chậm mà chắc này dường như không hề thừa thãi khi thị trường crypto chưa bao giờ thoát khỏi sự hoài nghi. Thậm chí mới chỉ cách đây mấy ngày, vẫn có nhà kinh tế học kêu gọi các chính phủ phải sớm thức tỉnh bởi có quá nhiều biến động rủi ro với tiền mã hóa (2).
Quý hồ tinh, bất quý hồ đa
Singapore là một trong những nơi đầu tiên lập ra khung pháp lý cho tài sản mã hóa. Đạo luật Dịch vụ Thanh toán năm 2019 xếp tiền mã hóa vào nhóm “Token thanh toán kỹ thuật số”, buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Vào năm 2019, Tòa án Thương mại quốc tế Singapore cũng công nhận tiền mã hóa là một loại tài sản vô hình (dù không phải là tiền tệ hợp pháp) thông qua án lệ giữa B2C2 Ltd và Quoine Pte Ltd.
Dự án Guardian như một thông điệp gửi tới thế giới: Singapore không cấm tài sản mã hóa, nhưng chỉ chào đón những nền tảng kinh doanh nghiêm túc, như chính Thủ tướng Lawrence Wong từng khẳng định cần phải cứng rắn với việc đầu cơ tiền ảo, đặc biệt là với người dân
Tuy nhiên, thủ tục cấp phép cho dịch vụ token thanh toán của MAS lúc đó bị cho là quá khắt khe. Việc thẩm định hồ sơ có thể kéo dài hàng tháng trời, dẫn đến thực trạng đến đầu năm 2022 mới chỉ cấp cho năm tổ chức, trong khi từ chối tới hơn 100 hồ sơ đăng ký khác (3). Người ủng hộ thì bảo đây là “quý hồ tinh, bất quý hồ đa” (chọn chất lượng thay vì số lượng), nhưng người chỉ trích thì lo ngại nó tạo ra nhóm độc quyền và cản trở startup nhỏ.
Trung tâm tài sản mã hóa khác với thiên đường tiền ảo
Nhằm khai phá tiềm năng thực sự của tài sản mã hóa, tháng 8-2022, MAS khởi động một dự án có tên gọi là Guardian. Mục tiêu của dự án là để thử nghiệm xem việc mã hóa tài sản (tokenisation) có giúp thị trường tài chính hoạt động nhanh, minh bạch và rẻ hơn không. Đây là cú bắt tay giữa nhà quản lý (World Bank, IMF, cơ quan tiền tệ các nước...), định chế tài chính lớn (DBS, UOB, JP Morgan...), và đặc biệt là các sàn giao dịch phi tập trung như ADDX, DigiFT...
Kể từ khi có dự án này, Singapore âm thầm nhưng quyết liệt củng cố luật pháp. Năm 2023, họ ra quy định chặt hơn về việc quảng bá tài sản mã hóa để hạn chế người dân lao vào đầu cơ. Đồng thời nước này cũng chốt xong khung pháp lý cho stablecoin (tiền mã hóa ổn định giá, hoặc đúng hơn là được neo giá vào tài sản ổn định khác như tiền pháp định hay vàng). Theo đó, chỉ những đồng tiền neo giá vào đô la Singapore (SGD) hoặc các loại tiền tệ lớn (G10) mới được công nhận là stablecoin an toàn. Mục tiêu là biến chúng thành phương tiện thanh toán đáng tin cậy chứ không phải món hàng may rủi.
Năm 2024, Singapore tiếp tục mở rộng quyền hạn của MAS trong việc giám sát dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa, yêu cầu các công ty phải tách riêng tiền của khách hàng và tiền của công ty để bảo vệ người dùng nếu công ty phá sản. Đến cuối năm 2025, đảo quốc này đã cấp phép cho 36 đơn vị cung cấp dịch vụ token thanh toán, tăng vọt so với con số 5 của năm 2022. Điều này cho thấy, sau ba năm... “vừa chạy vừa xếp hàng”, hệ thống cấp phép đã trơn tru hơn và uy tín của MAS cũng tăng lên đáng kể.
Dù từng bị chê là “không phải thiên đường crypto”, nhưng thực tế đó là chiến lược đầy chủ đích của Singapore, và có lẽ nay họ đón nhận bình luận đó như một lời khen. Dự án Guardian như một thông điệp gửi tới thế giới: Singapore không cấm tài sản mã hóa, nhưng chỉ chào đón những nền tảng kinh doanh nghiêm túc, như chính Thủ tướng Lawrence Wong từng khẳng định cần phải cứng rắn với việc đầu cơ tiền ảo, đặc biệt là với người dân(4).
Thậm chí, ngay cả khi đã gặt hái được thành công ban đầu với dự án Guardian, Singapore vẫn không thôi thận trọng. Mới đây nhất, MAS quyết định trì hoãn việc thông qua bộ quy tắc mới cho tài sản mã hóa, bất chấp phải rũ bỏ hào quang được trở thành quốc gia đầu tiên ban hành theo tiêu chuẩn của Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng. Lý do được đưa ra là nếu áp dụng quá sớm có thể gây phương hại đến hoạt động của ngân hàng trong nước. Hơn ai hết, họ hiểu rõ rằng thị trường crypto có thể là tương lai, nhưng thị trường tài chính truyền thống mới đang là những “ông chủ” thật sự.
Nhịp độ quan trọng hơn tốc độ
Singapore hiện được coi là nơi quản lý crypto tốt. Bảng xếp hạng World Crypto 2025 của ByBit và DL Research không ngần ngại đặt họ ở hạng nhất, vượt cả Mỹ; dù trớ trêu thay, chính sàn giao dịch tài sản mã hóa ByBit (lớn thứ hai thế giới) phải di chuyển trụ sở do mãi chưa được cấp phép tại đây. Thành quả này không phải vì họ đi nhanh nhất, mà bởi họ đi nhất quán nhất. Ở đó, dù là công nghệ mới cũng phải tuân thủ luật chơi rõ ràng, đồng thời quyền tài sản vẫn được pháp luật bảo vệ.
Khi nhìn về ý tưởng thử nghiệm tài sản mã hóa tại trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam, có vài tín hiệu đáng kỳ vọng.
Trước hết, ngay trong cùng bảng xếp hạng ByBit nói trên, Việt Nam xếp thứ 9, dẫn đầu nhóm các thị trường mới nổi. Cũng chính ByBit đã gia nhập trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng. Ngoài ra, trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng còn có sự tham gia của một thành viên nổi bật khác là DTCpay - đã được cấp phép hoạt động dịch vụ token thanh toán tại Singapore. Sự xuất hiện của các thành viên là định chế tài chính “phi truyền thống” ở trung tâm tài chính quốc tế tại Đà Nẵng, khi đặt cạnh các thành viên là ngân hàng truyền thống, là chỉ báo cho một sự kết hợp lý tưởng, có nét tương đồng với dự án Guardian của Singapore.
Nhưng Việt Nam có nhiều thứ hơn để lo. Chúng ta có lợi thế của một thị trường tài sản mã hóa trẻ, táo bạo, thì cũng phải đối đầu với nhược điểm thiếu kiến thức, ham đầu cơ. Một thị trường như vậy tuy tiềm năng nhưng nhiều rủi ro. Việt Nam ký biên bản ghi nhớ với sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất là Binance, trong khi Singapore vẫn chưa đưa ra khỏi danh sách cảnh báo suốt từ năm 2021 đến nay. Đó có chắc là lợi thế mà chúng ta cần nắm lấy?
Singapore đã có bước chạy đà rất chậm rãi cho tài sản mã hóa về mặt lập pháp (luật công nhận là phương tiện thanh toán) và tư pháp (án lệ công nhận là tài sản) trước khi bước vào dự án Guardian. Nếu ngay cả Singapore cũng chậm lại một nhịp để bảo vệ thị trường truyền thống, Việt Nam dù táo bạo vẫn nên dè chừng.
Trong bộ môn marathon, nhịp độ luôn quan trọng hơn tốc độ. Không cần biết bạn chạy nhanh như thế nào, vấn đề là bạn giữ được tốc độ đó trong bao lâu. Vội vã trong những bước chạy đầu tiên thường sẽ phải trả cái giá rất đắt bởi sự hụt hơi ở những ki lô mét về sau.
Cuộc chơi của trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam là đường đua marathon thực thụ. Việt Nam cần nỗ lực “bắt nhịp”, “bắt kịp” xu hướng, cơ hội phát triển, nhưng chính chúng ta cũng cần hết sức cẩn trọng. Tài sản mã hóa chỉ là một ví dụ trong vô số cơ chế sandbox có thể triển khai sắp tới đây.
(1) https://www.mas.gov.sg/news/speeches/2022/yes-to-digital-asset-innovation-no-to-cryptocurrency-speculation.
(2) https://www.project-syndicate.org/commentary/crypto-apocalypse-is-coming-by-nouriel-roubini-2026-02
(3) https://coingeek.com/singapore-rejects-over-100-licensing-applications-from-digital-currency-firms/
(4) https://www.straitstimes.com/singapore/singapore-is-open-to-innovation-in-digital-assets-but-not-crypto-speculation-dpm-wong
