Ofo, startup xe đạp dùng chung tỉ đô bên bờ vực phá sản
Lê Linh
(TBKTSG Online) - Ofo, công ty khởi nghiệp (startup) xe đạp dùng chung đình đám của Trung Quốc, đang bên bờ vực phá sản vì gặp khó khăn lớn về dòng tiền giữa lúc bị hàng triệu người dùng đòi hoàn cọc và nhiều nhà cung cấp kiện đòi tiền nợ, theo tờ The Financial Times.
Tình cảnh bế tắc của các startup Hàn Quốc
 |
| Khách hàng đến văn phòng trụ sở của Ofo ở Bắc Kinh để đòi tiền cọc hôm 17-12. Ảnh: Reuters |
Ofo từng cân nhắc nộp đơn xin phá sản
Ofo đã huy động hơn 2,2 tỉ đô la kể từ khi thành lập vào năm 2014, là hình ảnh điển hình của mô hình phát triển các startup Trung Quốc: phát triển thần tốc nhờ ồ ạt huy động tiền đầu tư và “đốt tiền” chi tiêu chóng mặt.
Vào hồi đầu năm nay, một chuyên gia trong ngành xe đạp dùng chung ước tính Ofo chi tiêu gần 25 triệu đô la mỗi tháng, trong khi đó, con số này ở đối thủ Mobike là 50 triệu đô la mỗi tháng.
Cuộc chạy đua “đốt tiền” mở rộng thị trường đã khiến vấn đề dòng tiền của Ofo trở nên nghiêm trọng. Trong thư gửi cho các nhân viên hôm 19-12, người sáng lập Ofo Dai Wei viết: “Tôi đã suy nghĩ không biết bao nhiêu lần về việc giải thể công ty và nộp đơn xin phá sản. Trong suốt cả năm nay, chúng ta chịu áp lực rất lớn về dòng tiền. Vì phải trả tiền đặt cọc cho người dùng, trả nợ cho các nhà cung cấp, chúng ta cần phải kiếm được ba nhân dân tệ cho mỗi nhân dân tệ đầu tư để công ty duy trì hoạt động”.
Tuy nhiên, Dai Wei cho biết ông quyết tâm duy trì công ty hoạt động. Ông viết: “Khi áp lực gia tăng, chúng ta phải chịu đựng. Khi khó khăn chồng chất, chúng ta phải tìm giải pháp để vượt qua”. Dai Wei giải thích công ty gặp khó khăn tài chính là do “không thẩm định đúng đắn môi trường bên ngoài đang thay đổi kể từ cuối năm ngoái”.
Ở các thị trường nước ngoài, Ofo đã thu hẹp hoạt động ở Anh bằng cách ngừng dịch vụ ở hầu hết khu vực kinh doanh và sa thải một lượng lớn nhân viên. Trong khi đó, đối thủ Mobike đang chuẩn bị bán mảng kinh doanh ở châu Âu với giá 100 triệu đô la.
Gần 12 triệu người dùng đòi tiền cọc
 |
| Một bãi tập kết xe đạp hư hỏng của Ofo ở Bắc Kinh. Ảnh: Reuters |
Hàng triệu người dùng Ofo đang nộp đơn yêu cầu hoàn số tiền đặt cọc 99 nhân dân tệ (14 đô la Mỹ) mà họ đã đóng để được sử dụng dịch vụ của Ofo. Hôm 19-12, khi nộp đơn đòi hoàn tiền đặt cọc, phóng viên của Financial Times phát hiện thấy có hơn 10 triệu người dùng Ofo đã nộp đơn từ trước.
Tính đến sáng 20-12, số người dùng đòi tiền đặt cọc đã lên đến 11,7 triệu người. Điều này có nghĩa là tổng số tiền mà Ofo phải hoàn trả lên đến 1,16 tỉ nhân dân tệ (3.900 tỉ đồng). Theo các hướng dẫn hoàn tiền đặt cọc của Ofo, người dùng phải đợi 15 ngày sau khi nộp đơn mới được hoàn tiền. Tuy nhiên, khi quá thời hạn này, nhiều người vẫn chưa được hoàn tiền. Truyền thông trong nước đưa tin các văn phòng của Ofo ở TP. Tế Nam, tỉnh Sơn Đông và TP. Tây An, tỉnh Thiểm Tây bỏ trống không vào tháng trước và điều này càng dấy lên các lo ngại Ofo đang bên bờ vực phá sản.
Khi nghe tin Ofo gặp khó khăn, hôm 17-12, khoảng 2.000 khách hàng đã đến xếp hàng bên ngoài trụ sở Ofo ở Bắc Kinh để đòi trả tiền ngay lập tức. Chị Zhang Na, một người dân ở Bắc Kinh cho biết đã đòi tiền cọc cách đây hai tháng nhưng thất bại. Sau khi chờ đợi gần hai tiếng bên ngoài trụ sở, chị được trả lời rằng tài khoản của chị đang bị âm. Chị không thể yêu cầu nhân viên công ty giải thích về điều này vì cảnh tượng lúc đó rất lộn xộn do nhiều khách hàng tranh cãi gay gắt.
Ofo cho biết tính đến tháng 11 năm ngoái, công ty có 200 triệu người ở Trung Quốc đăng ký sử dụng dịch vụ của công ty. Điều này có nghĩa tổng số tiền mà họ đã đặt cọc lên đến 20 tỉ nhân dân tệ (hơn 67.000 tỉ đồng).
Nhà phân tích Xue Yu ở Công ty nghiên cứu thị trường IDC, nói: “Vụ việc sẽ càng gia tăng áp lực cho công ty vốn đang cạn tiền, trong khi đó, số lượng người dùng khổng lồ đòi tiền cọc sẽ làm tổn hại đến thương hiệu của Ofo”.
Ofo cũng đang đứng trước sức ép đòi nợ của các nhà cung cấp. Hồi tháng 9, công ty sản xuất xe đạp Shanghai Phoenix Bicycles đã kiện công ty để đòi 10 triệu đô la tiền nợ. Trước đó, một công ty sản xuất khóa thông minh đe dọa “làm tê liệt” 3 triệu khóa xe đạp của Ofo trong một vụ tranh chấp đòi nợ. Ofo cho biết vụ tranh chấp này đã được giải quyết. Ngoài ra, gần đây, công ty sản xuất xe đạp Tianjin Flying Pigeon Cycle Manufacturing và các nhà cung cấp dịch vụ logistics như Best Logistics và Deppon Logistics cũng kiện công ty vì các tranh chấp hợp đồng.
Hồi chuông báo động
Trong những năm qua, cơn sốt xe đạp dùng chung càn quét khắp Trung Quốc với hàng chục công ty khởi nghiệp lớn nhỏ triển khai hàng chục triệu xe đạp ở hàng trăm thành phố cho phép người dùng dễ dàng thuê xe đạp với phí rẻ qua ứng dụng di động.
Dịch vụ xe đạp dùng chung phát triển mạnh mẽ đến mức báo chí của Trung Quốc gọi đó là một trong bốn phát minh vĩ đại trong thời kỳ hiện đại của Trung Quốc bên cạnh đường sắt cao tốc, mua sắm trực tuyến, thanh toán di động.
Được các nhà đầu tư rót vốn ồ ạt, các startup xe đạp dùng chung ở nước này nhanh chóng mở rộng dịch vụ ở trong nước và vươn ra các thị trường nước ngoài, sẵn sàng cho thuê xe đạp với mức phí thua lỗ để tranh giành thị phần trong cuộc cạnh tranh khốc liệt.
Hồi tháng 3, Alibaba dẫn đầu nhóm nhà đầu tư rót 866 triệu đô la vào Ofo trong một vòng gọi vốn. Didi Chuxing được cho là liên tục rót tiền và đã tham gia trong vòng gọi vốn 700 triệu đô la của Ofo vào năm ngoái.
Các công ty xe đạp dùng chung Trung Quốc bao gồm Ofo và đối thủ Mobike đã triển khai hơn 20 triệu xe đạp ở Trung Quốc và nước ngoài trong hai năm qua.
Hồi tháng 4, công ty giao đồ ăn Meituan (Trung Quốc) đã mua đứt Mobike với giá khoảng 3,7 tỉ đô la, trong khi đó, Bluegogo, một công ty xe đạp dùng chung khác thoát khỏi nguy cơ phá sản sau khi được hãng gọi xe Didi Chuxing mua lại với mức giá không tiết lộ.
Raymond Wang, đối tác của công ty tư vấn Roland Berger China, nói: “Các công ty xe đạp dùng chung lớn như Ofo đầu tư mạnh mẽ để mở rộng thị trường nhanh chóng, ít quan tâm đến khâu bảo dưỡng và cải tiến quản lý, khiến nó khó tiến tới một tương lai bền vững”.
Wang cho rằng cú rung lắc mạnh của ngành kinh doanh xe đạp dùng chung sẽ là hồi chuông báo động cho những công ty tham gia nền kinh tế chia sẻ cũng như những công ty internet để giúp họ phát triển các mô hình kinh doanh lành mạnh hơn trong tương lai.
Sun Naiyue, nhà phân tích ở Công ty tư vấn Analysys, cho rằng: “Sau nhiều năm phát triển nhanh, cơn sốt xe đạp dùng chung đã tiến đến điểm bão hòa”. Bao Jun, nhà phân tích ở Công ty nghiên cứu thị trường iResearch, nói: “Toàn bộ ngành kinh doanh xe đạp dùng chung đang suy yếu”.
