Thứ Tư, 17/07/2024
35.6 C
Ho Chi Minh City

“Quyền im lặng” vẫn chưa ngã ngũ?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

“Quyền im lặng” vẫn chưa ngã ngũ?

Quang Chung

“Quyền im lặng” vẫn chưa ngã ngũ?
Ông Scott Ciment, Cố vấn chính sách của Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc, trao đổi ý kiến với các luật sư trong giờ giải lao của hội nghị. Ảnh Quang Chung

(TBKTSG Online) – Vẫn còn ý kiến không ủng hộ quy định về “quyền im lặng” của bị can, quyền thu thập tài liệu chứng cứ của người bào chữa… trong dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự (sửa đổi).

Hôm nay 4-8-2015, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội phối hợp với Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc tổ chức hội thảo góp ý bổ sung cho dự án Bộ luật tố tụng hình sự trước khi trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp vào tháng 10 tới.

Tại hội thảo, luật sư Phan Trung Hoài, đại diện Liên đoàn luật sư Việt Nam, cho rằng việc dự án luật thể chế hóa nội hàm khái niệm “quyền im lặng” của người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo; đồng thời trao cho luật sư, người bào chữa quyền thu thập tài liệu chứng cứ là một bước tiến bộ.

Tuy nhiên, theo ông Hoài, để có sự công bằng trong tranh tụng như tinh thần của Hiến pháp mới, dự án luật cần điều chỉnh các quy định theo hướng: trong tranh tụng người buộc tội và người gỡ tội phải có sự công bằng. Theo đó, cần quy định rõ cho phép luật sư gặp khách hàng của mình bị tạm giam, tạm giữ; cũng như cần loại bỏ thủ tục cấp giấy chứng nhận bào chữa.

Bình luận về sự công bằng trong tranh tụng, ông Scott Ciment, Cố vấn chính sách của Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc nói: “Các góp ý của Liên đoàn luật sư Việt Nam là xác đáng”. Theo ông Ciment, các quy định của dự luật về quyền của luật sư đã tương đối hoàn thiện, chỉ còn thiếu quyền của luật sư – thông qua tòa án – triệu tập nhân chứng để đối chất.

Ông Scott Ciment cho rằng quyền của luật sư trong việc tiếp cận các đối tượng bị tạm giam, tạm giữ rất quan trọng; vì cùng với “quyền im lặng” nó sẽ hạn chế được việc bức cung, nhục hình (thực tiễn cho thấy việc bức cung, nhục hình chỉ diễn ra trong giai đoạn tạm giam, tạm giữ để điều tra). 

Do đó, vị chuyên gia này kiến nghị nên giới hạn thời gian tạm giam, tạm giữ chỉ từ 24 – 72 giờ và cơ quan điều tra phải thông báo cho người bị bắt các quyền của mình, trong đó có quyền im lặng. Đồng thời, phải lắp đặt các thiết bị ghi âm, ghi hình tại nơi xét hỏi, nơi tạm giam, tạm giữ.

“Ngoài ra, để hạn chế việc bức cung, nhục hình cần thành lập một cơ quan thực thi pháp luật độc lập để điều tra những cáo buộc về hành vi tra tấn, và khiếu nại đối với điều tra viên; đào tạo đội ngũ điều tra viên có những kỹ năng xét hỏi hiện đại nhằm lấy lời khai mà không phải áp dụng những hình thức đối xử không phù hợp. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là cần quy định tòa án không chấp nhận chứng cứ bằng hình thức tra tấn, ngược đãi để chống lại người bị buộc tội.”, ông Scott Ciment nói.

Tuy nhiên, đại biểu Quốc hội Đỗ Văn Đương cho rằng thừa nhận quyền im lặng sẽ gây khó khăn cho cơ quan điều tra. Ông dẫn vụ thảm sát ở Bình Phước mới đây và nói, “nếu bị cáo Hải Dương im lặng, không khai báo thì làm sao cơ quan công án bắt được đồng phạm và tìm ra nơi cất giấu vật chứng gây án”?

Đại diện của Bộ Công an cũng không ủng hộ “quyền im lặng” vì, theo vị này, thực tiễn cho thấy số vụ bức cung, nhục hình chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với các vụ án mà cơ quan điều tra giải quyết.

Về việc ghi âm, ghi hình tại nơi xét xử, ông Đương cũng cho rằng nó cần thiết nhưng khó khả thi, mất thời gian. Theo ông, vấn đề ở đây, “suy cho cùng vẫn là con người, cái tâm của điều tra viên”. Và ông Đương cũng không đồng tình với quy định luật sư, người bào chữa có quyền thu thập chứng cứ, tài liệu vì cho rằng, “luật sư không thể làm thay công việc của điều tra viên”.

Bà Lê Thị Nga, Phó chủ nhiệm Ủy ban tư pháp cho rằng, cái tâm của điều tra viên là cần thiết nhưng khi không thể kiểm soát cái tâm của họ thì các thiết chế cần phải chặt chẽ để giám sát, tránh oan sai. Và bà Nga lấy ví dụ, “trong hội trường đang thảo luận nhưng vẫn có đại biểu lướt web, nói chuyện qua điện thoại… Chúng ta kêu gọi đại biểu vì cái tâm hãy dừng các hành vi này liệu hiệu quả bằng một cái máy phá sóng?”.

Kết thúc hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu, nói: “Vẫn còn nhiều bất đồng trong một số quy định của dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự, trong đó có quyền im lặng. Tuy nhiên, hướng đến của bộ luật này là phải theo tinh thần của Hiến pháp – tôn trọng quyền con người”.

Xem thêm:

Có “quyền im lặng” sẽ giảm oan sai

Khi “im lặng” là quyền

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới