Thứ Năm, 7/07/2022, 19:02
33 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Bộ Công Thương đề nghị xóa bỏ cơ chế điều hành xuất khẩu gạo

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Bộ Công Thương đề nghị xóa bỏ cơ chế điều hành xuất khẩu gạo

Lan Nhi

(TBKTSG Online) – Bộ Công Thương đã trình Chính phủ đề nghị dừng cơ chế điều hành xuất khẩu gạo đã khiến thị trường gạo trong nước bị ảnh hưởng mạnh từ 24-3 đến nay. Nói khác đi là bộ này đề nghị cho xuất khẩu bình thường trở lại, không bị hạn chế nữa.

Bộ Công Thương đề nghị xóa bỏ cơ chế điều hành xuất khẩu gạo
Cơ chế điều hành xuất khẩu gạo dự kiến sẽ không còn tồn tại kể từ đầu tháng 5 tới. Ảnh: TL

Dư thừa gạo dự trữ và xuất khẩu

Sau khi Chính phủ có quyết định thanh tra đột xuất việc xuất khẩu gạo gây những khó khăn, đột biến lên thị trường gạo từ trung tuần tháng 3, đoàn kiểm tra tình hình lúa gạo trong cả nước bao gồm Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có kết quả báo cáo cụ thể. Theo đó, sau khi trừ đi nhu cầu tiêu thụ và dự trữ năm 2020, lượng thóc còn dư để có thể xuất khẩu là khoảng 13,54 triệu tấn, tương đương khoảng 6,5 triệu đến 6,7 triệu tấn gạo.

Các ý kiến của đa số thành viên các bộ đều cho rằng: “An ninh lương thực vào thời điểm này không còn là vấn đề đáng lo ngại như thời điểm cuối tháng 3. Theo đó, các tỉnh và các doanh nghiệp thống nhất kiến nghị cho tăng thêm lượng hạn ngạch xuất khẩu trong tháng 5 (khoảng từ 600.000 đến 650.000 tấn), hoặc cho phép xuất khẩu gạo trở lại bình thường, không áp dụng hạn ngạch”, Bộ Công Thương cho biết hôm 27-4.

Kết quả này xuất phát từ bản báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn từ cuối tháng 2. Theo đó, mức tiêu thụ của người dân năm 2020 là 14,26 triệu tấn, dành cho phục vụ chế biến là 7,5 triệu tấn, cho ngành chăn nuôi là 3,4 triệu tấn, dự trữ trong nước 3,8 triệu tấn… Như vậy, sau khi trừ đi nhu cầu tiêu dùng và dự trữ, lượng thóc còn dư có thể xuất khẩu là khoảng 13,54 triệu tấn, tương đương khoảng 6,5 – 6,7 triệu tấn gạo.

Riêng vụ Đông Xuân, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, sau khi trừ đi nhu cầu dự trữ và tiêu dùng, lượng gạo hàng hóa có thể xuất khẩu là khoảng 3 triệu tấn. Tình hình xuất khẩu theo bộ này như sau: Căn cứ năng lực thông quan của hệ thống cửa khẩu quốc tế hiện nay, dự kiến xuất khẩu gạo trong tháng 4 sẽ dao động trong khoảng 300.000 – 350.000  tấn. Như vậy, tính từ đầu năm đến hết tháng 4, xuất khẩu gạo ước đạt tối đa 1,9 triệu tấn.

Với tổng lượng gạo có thể xuất khẩu là khoảng 3,2 triệu tấn (tính cả lượng “gối đầu” từ năm 2019 chuyển sang khoảng 200.000 tấn), sau khi trừ đi lượng gạo dự kiến xuất khẩu trong bốn tháng đầu năm 2020, lượng gạo còn lại có thể xuất khẩu là khoảng 1,3 triệu tấn. Như vậy, lượng gạo xuất khẩu hoàn toàn không quá năng lực của các doanh nghiệp trong nước và ảnh hưởng đến dự trữ quốc gia.

Bộ Công Thương giải trình về kiến nghị điều hành xuất khẩu gạo gây phản ứng

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh phân trần trong văn bản gửi Thủ tướng về hoàn cảnh ra đời các biện pháp tạm dừng xuất khẩu gạo từ 24-3 với các lý do sau:

Hoạt động xuất khẩu gạo đến giữa tháng 3 cho thấy nhu cầu lương thực của thế giới tăng rất mạnh trong bối cảnh dịch Covid-19 đang diễn biến hết sức phức tạp. Bên cạnh nhu cầu tiêu dùng thực tế mà các nước xuất khẩu gạo vẫn có thể đáp ứng, đã xuất hiện nhu cầu tăng dự trữ chiến lược tại nhiều quốc gia khiến giao dịch gạo trong thời gian đầu tháng 3 rất sôi động, gạo bị hút rất mạnh ra khỏi Việt Nam, giá gạo thế giới liên tục tăng dù Ấn Độ và Việt Nam (2 quốc gia sản xuất, xuất khẩu gạo lớn) được mùa.

Nếu tiếp tục giữ tốc độ xuất khẩu bình quân 25.000 tấn/ngày như 15 ngày đầu tháng 3 thì xuất khẩu gạo quý 1-2020 sẽ đạt gần 1,7 triệu tấn, đến hết tháng 5 sẽ đạt 3,2 triệu tấn, bằng đúng tổng lượng gạo vụ Đông Xuân có thể dành cho xuất khẩu. Như vậy, trong giai đoạn giáp hạt từ khoảng cuối tháng 5 cho đến khi vụ Hè Thu thu hoạch rộ (khoảng giữa tháng 6), xuất khẩu sẽ bắt đầu lạm vào lượng gạo lẽ ra phải dành cho nhu cầu trong nước.

Trong điều kiện bình thường, ta có thể cân đối được nhưng vào thời điểm 23 tháng 3, khi Việt Nam đang phải đối diện với nguy cơ bùng phát dịch bệnh, tâm lý người dân rất không ổn định thì nguy cơ thiếu gạo cho tiêu dùng trong nước là có thực, thậm chí có thể tới sớm hơn thời điểm cuối tháng 5-2020.

Một yếu tố khác rất khó đoán định vào cuối tháng 3-2020, có khả năng gây tác động mạnh đến an ninh lương thực, là kết quả vụ Đông Xuân của 31 tỉnh, thành phố phía Bắc. Với diễn biến phức tạp của thời tiết do biến đổi khí hậu và nhuận hai tháng tư âm lịch, có nguy cơ bùng phát các nhóm sinh vật, sâu bệnh gây hại cho lúa vụ Đông Xuân.

Vụ Đông Xuân rất quan trọng, quyết định 60% sản lượng lương thực của khu vực này. Do vậy, nếu xảy ra biến cố thì lượng gạo tại vùng ĐBSCL, dù được mùa, cũng sẽ không đủ dùng cho nhu cầu trong nước nếu tiếp tục cho phép xuất khẩu với tốc độ lên tới 25.000 tấn/ngày.
Đó là lý do Thường trực Chính phủ quyết định tạm thời giãn tiến độ xuất khẩu gạo.

Nay, cả nước đã chuyển sang một giai đoạn mới, vừa thực hiện giãn cách xã hội nhưng cũng vừa tạo điều kiện cho lưu thông hàng hóa, phát triển sản xuất kinh doanh và sẵn sàng thích nghi trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 được kiểm soát tốt.

Về nguồn cung thóc gạo đảm bảo, với tổng lượng gạo có thể xuất khẩu khoảng 3,2 triệu tấn, sau khi trừ đi lượng gạo dự kiến xuất khẩu trong bốn tháng đầu năm 2020, lượng gạo còn lại có thể xuất khẩu trong tháng 5 tới giữa tháng 6 (thời điểm vụ Hè Thu thu hoạch rộ) là khoảng 1,3 triệu tấn (chưa tính lượng gạo hàng hóa được bổ sung từ thu hoạch sớm tại 1 số vùng trong nửa cuối tháng 5, dự kiến khoảng 100.000 héc ta).

Qua theo dõi của Bộ Công Thương, trong vòng năm năm trở lại đây, với năng lực thông quan của các cảng, cửa khẩu quốc tế hiện nay, ta chưa khi nào xuất khẩu được 700.000 tấn gạo/tháng. Như vậy, kể cả trong trường hợp tháng 5 xuất khẩu được 700.000 tấn, ta vẫn còn tồn ít nhất là 600.000 tấn trong nửa đầu tháng 6, trước khi được bổ sung nguồn cung từ vụ Hè Thu thu hoạch rộ. Đây là điểm khác biệt cơ bản về cung – cầu gạo so với thời điểm cuối tháng 3 năm 2020.
Do đó, bộ này đề nghị chấm dứt việc xuất khẩu gạo theo cơ chế hạn ngạch gây tranh cãi.

Mời xem thêm:

Chính phủ thanh tra việc xuất khẩu gạo

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới