Bỏ yếu tố thời hiệu khởi kiện trong tranh chấp dân sự
Quang Chung
(TBKTSG Online) - Dù sau 30 năm hay lâu hơn nữa thì chủ nợ vẫn có quyền khởi kiện (ra tòa) để yêu cầu con nợ thực hiện nghĩa vụ của mình. Đây là quy định mới trong dự thảo Bộ luật dân sự (sửa đổi), trái ngược với quy định của Bộ luật dân sự hiện hành.
Hôm nay, 26-3-2015, Cổng thông tin điện tử của Chính phủ đã tổ chức Tọa đàm trực tuyến về “Một số điểm mới trong Bộ luật dân sự (sửa đổi)”. Tại đây, lãnh đạo Vụ pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp, và các vị khách mời đã tập trung giải thích một số điểm mới của dự luật trong đó nổi lên vấn đề về thời hiệu.
Theo ông Nguyễn Hồng Hải, Vụ pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ luật dân sự hiện hành (điều 155) quy định về thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện hoặc yêu cầu tòa án giải quyết vụ, việc dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình đã bị xâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện hoặc mất quyền yêu cầu.
Nhưng dự luật (mới) quy định theo hướng: cá nhân, pháp nhân phải yêu cầu tòa án giải quyết vụ, việc dân sự trong thời hạn luật định; nhưng hết thời hạn đó, cá nhân, pháp nhân vẫn có quyền yêu cầu và tòa án vẫn phải thụ lý, giải quyết và tuyên bố chủ thể được hưởng quyền dân sự hoặc được miễn trừ nghĩa vụ dân sự (điều 167, 180, 646) - thay vì từ chối giải quyết yêu cầu như quy định hiện hành.
Theo ông Hải quy định này là phù hợp với bản chất pháp lý của thời hiệu, tạo công cụ pháp lý tốt hơn để tòa án bảo vệ các quyền dân sự của tổ chức, cá nhân. Việc quy định thời hiệu khởi kiện như hiện hành chưa giúp giải quyết được một cách triệt để và dứt điểm các tranh chấp phát sinh. Bên cạnh đó, khi không được Nhà nước bảo vệ quyền lợi thì các chủ thể có thể sử dụng những biện pháp hành xử ngoài vòng pháp luật để xử lý nội bộ với nhau, gây mất trật tự, an toàn xã hội.
Hơn nữa, quy định như dự luật, là để hạn chế tình trạng tòa án có thể căn cứ vào thời hiệu mà từ chối yêu cầu giải quyết vụ việc, góp phần cụ thể hóa và triển khai thi hành Hiến pháp 2013, theo đó, “Tòa án có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân… quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” (điều 102.3).
Ngoài ra, theo ông Hải, nghiên cứu kinh nghiệm lập pháp của một số nước cho thấy, Bộ luật dân sự của các nước cũng quy định về thời hiệu hưởng quyền dân sự, miễn trừ nghĩa vụ dân sự; không quy định về thời hiệu là căn cứ để Tòa án từ chối giải quyết vụ, việc dân sự.
- Tòa án có quyền điều chỉnh hợp đồng dân sự khi hoàn cảnh thay đổi?
