Thứ Hai, 26/09/2022, 11:26
29 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Khi “động lực” của nền kinh tế vẫn tìm chỗ đứng chân

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Khi “động lực” của nền kinh tế vẫn tìm chỗ đứng chân

Ngọc Lan

(TBKTSG Online) – Khi các doanh nghiệp thép tư nhân đang dẫn đầu, chiếm lĩnh hơn nửa thị trường thép Việt Nam và tăng tốc xuất khẩu thì doanh nghiệp thép xuất thân từ Nhà nước như Tổng công ty thép Việt Nam (TCT Thép Việt Nam) lại làm ăn thua sút dù trải qua 10 năm được Nhà nước hỗ trợ các chính sách đầu tư và vốn. Ví dụ về một ngành sản xuất thôi là chưa đủ để phản ánh toàn diện sự khác biệt giữa kinh tế tư nhân – hiện đang được phân định vai trò “động lực” – và kinh tế Nhà nước đang là “chủ đạo”. Thế nhưng, bức tranh nói trên lại đang hiển hiện trong thực tế.

Khi “động lực” của nền kinh tế vẫn tìm chỗ đứng chân
Chính phủ đã có nhiều chính sách để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhưng trên thực tế, sự thay đổi nơi các bộ ban ngành vẫn chú trọng đến hình thức hơn là thay đổi thực chất. Ảnh minh họa là một nhà máy sản xuất của Thép Hòa Phát – một doanh nghiệp tư nhân trong ngành thép. Ảnh: TTXVN

Bình đẳng thực chất hay hình thức?

Năm 2017, lần đầu tiên Trung ương Đảng ban hành riêng một nghị quyết về kinh tế tư nhân có tên gọi “Phát triển kinh tế tư nhân thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN”. Sau đó có Nghị quyết 98/2017 của Chính phủ về chương trình hành động phát triển kinh tế tư nhân, có giao cho Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), Bộ Xây dựng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT) và Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) trực tiếp ban hành các chính sách cùng doanh nghiệp tư nhân phát triển.

Nghị quyết của Chính phủ cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ giúp doanh nghiệp tư nhân gia nhập thị trường: như yêu cầu bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá, bãi bỏ 1/3 đến một nửa số điều kiện kinh doanh hiện có trong lĩnh vực hoạt động và thủ tục hành chính gây khó khăn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu tổ chức đối thoại công khai định kỳ ít nhất 2 lần/năm đối với cộng đồng doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn.

Tại Diễn đàn kinh tế tư nhân 2019 do Ban Kinh tế trung ương và Chính phủ tổ chức tuần trước tại Hà Nội, những thay đổi về chỉ đạo này được ghi nhận bằng kết quả cụ thể. Đến nay, kinh tế tư nhân vẫn đang lớn mạnh không ngừng, nơi đang tạo ra khoảng 42% GDP, 30% thu ngân sách Nhà nước, thu hút 85% lực lượng lao động cả nước. Mục tiêu đến 2030, kinh tế tư nhân sẽ đóng góp 60% vào GDP cả nươc. Hay nói khác đi, đến lúc ấy, kinh tế tư nhân sẽ trở thành chủ đạo, chiếm phần hơn, chứ không còn giữ vai trò động lực như các chính sách được thiết kế hiện nay nữa.

Về cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp gia nhập thị trường, sau khi có Nghị quyết nói trên năm 2018 cũng được xem là năm của cải cách điều kiện kinh doanh. Các bộ đồng loạt lập phương án cắt giảm, đơn giản hóa 50% điều kiện kinh doanh. Đến hết tháng 11-2018 đã có 25 nghị định về sửa đổi, cắt giảm điều kiện kinh doanh được ban hành sửa đổi cho 80 nghị định, trải rộng trên 15 lĩnh vực của bộ, ngành; ngoại trừ Bộ Công an. Thống kê của VCCI tại “Báo cáo dòng chảy kinh doanh pháp luật” cho biết.

Còn về mặt luật pháp, do môi trường kinh doanh tiến đến bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, không phân biệt nên Chính phủ không thể ban hành một văn bản quy phạm pháp luật riêng cho kinh tế tư nhân. Song, việc Quốc hội ban hành Luật hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) được áp dụng từ đầu năm 2018 cũng là một hình thức “hỗ trợ” thể chế cho doanh nghiệp tư nhân vì đại đa số doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp SME. Thực tế triển khai luật đã 2 năm song việc hỗ trợ cho các doanh nghiệp SME chưa thực chất, theo thống kê của VCCI tại Báo cáo PCI 2018.

Ví dụ, đã có nghị định hướng dẫn luật song tiêu chí để doanh nghiệp được hỗ trợ tham gia cụm liên kết, chuỗi giá trị trong lĩnh vực sản xuất chế biến phải đáp ứng quá nhiều tiêu chí (ngành nghề đóng góp cao trong GDP của quốc gia, địa phương, tạo ra giá trị gia tăng cao…) mà nội dung hỗ trợ không đáng kể (hỗ trợ 50% chi phí đối với việc đào tạo nâng cao trình độ công nghệ không quá 30 triệu đồng/doanh nghiệp, hỗ trợ 100% chi phí tham gia gian hàng hội chợ..). Bởi l,ẽ nếu doanh nghiệp đủ năng lực tham gia được vào chuỗi giá trị liên kết, hầu như không cần những hỗ trợ rất nhỏ nói trên.

Nói tóm lại, Nhà nước có hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân như đã nêu ở trên nhưng luật hầu như ít đi vào thực tế, chính sách dỡ bỏ rào cản gia nhập thị trường thực thi chậm, mang tính hình thức. Các chương trình riêng như nghị quyết rất lớn nhưng lại không phải mang tính văn bản quy phạm pháp luật mà chỉ là chỉ đạo của Chính phủ đối với cơ quan cấp dưới. Do đó, nếu các bộ, ngành không thực hiện nghiêm, cũng không có chế tài gì.

Đâu đã hết sự phân biệt đối xử

Rất nhiều ý kiến nêu ra tại Diễn đàn kinh tế tư nhân tuần trước đều nhắc lại sự cải cách thể chế, môi trường kinh doanh, tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân thực chất vẫn mang nặng tính hình thức. Như phát biểu của bà Hương Trần Kiều Dung, Tổng giám đốc Tập đoàn FLC thì việc cắt giảm tối thiểu 50% điều kiện kinh doanh chỉ là bề nổi và cần phải cắt giảm tối thiểu 50% số thời gian triển khai thủ tục . “Với doanh nghiệp, thời gian cũng đồng nghĩa với cơ hội”, bà nói. Vì thậm chí có nhiều nơi không cắt giảm mà còn kéo dài hơn.

Đồng quan điểm về vấn đề này, Báo cáo về dòng chảy kinh doanh 2018 của VCCI đã chỉ ra: khi phân tích sâu vào từng phương án cắt giảm điều kiện kinh doanh và tỉ lệ cắt giảm, có thể thấy nhiều trường hợp cắt giảm chỉ mang tính hình thức, đảm bảo yêu cầu số lượng và rất ít thực tế.

Chủ tịch VCCI, ông Vũ Tiến Lộc dẫn chứng tại lễ công bố Báo cáo PCI rằng: chi phí không chính thức giảm nhưng vẫn ở mức cao. 58% doanh nghiệp trong nước được hỏi bị nhũng nhiễu, 54% doanh nghiệp vẫn phải trả chi phí bôi trơi. “40% doanh nghiệp cho biết các tỉnh còn ưu tiên, ưu ái doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI hơn các doanh nghiệp tư nhân”.

Sự phân biệt đối xử này đúng là còn tồn tại như một căn bệnh ăn sâu vào tiềm thức của cơ quan quản lý. Trong suốt một năm qua, cho dù Chính phủ tuyên chiến với tinh thần “phân biệt đối xử” giữa cộng động doanh nghiệp song Bộ GTVT và Ủy ban Quản lý vốn nhà nước vẫn đồng lòng trình Chính phủ chỉ định thầu dự án mở rộng nhà ga T3 Tân Sơn Nhất cho Công ty cổ phần Tổng công ty cảng hàng không Việt Nam (ACV), nơi hiện có hơn 80% vốn nhà nước. Lý do là doanh nghiệp này hiện đang quản lý 21 cảng hàng không và có năng lực tài chính triển khai nhanh dự án gần 12 ngàn tỉ đồng.

Bằng cách trình đề xuất nói trên, các cơ quan nhà nước đã trực tiếp ngăn cản các nhà đầu tư tư nhân lớn có cơ hội tham gia đấu thầu dự án này. Bất chấp tiếng kêu về quyền lợi đầu tư vào hạ tầng hàng không được Vietjet hay nhiều doanh nghiệp khác liên tục lên tiếng tại các diễn đàn kinh tế.

Và như vậy, người dân hoàn toàn có quyền nghĩ, cơ hội bình đẳng cho kinh tế tư nhân vẫn mang nặng hình thức.

Mời xem thêm:

Khắc phục điểm nghẽn để kinh tế tư nhân cất cánh

Doanh nghiệp chủ động cỡ nào trong CPTPP?

 

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới