Một góc nhìn về Steve Jobs
Nguyễn Thiện (*)
(TBKTSG) - Steve Jobs, nhà đồng sáng lập và điều hành hãng máy tính Apple, đã ra đi. Qua những tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của ông, tôi và một số người bạn đã đặt câu hỏi: Nếu Steve Jobs sinh ra và lớn lên ở Việt Nam, liệu chúng ta có được một Steve Jobs ở tầm quốc tế không?
Rất nhiều người đã cho rằng với thực trạng kinh doanh còn lắm chuyện gian dối, chụp giựt, đánh quả, nhiều doanh nghiệp là sân sau của quan chức... thì Việt Nam không thể nào sản sinh được một tài năng như Steve Jobs!
Tương lai của một con người phụ thuộc không ít vào hoàn cảnh gia đình, điều kiện giáo dục, các mối quan hệ, môi trường làm ăn sinh sống... Vì thế, tôi cũng đồng ý thật khó có nhân tài xuất chúng kiểu Steve Jobs xuất hiện ở Việt Nam trong điều kiện môi trường xã hội, văn hóa, kinh doanh... còn nhiều vấn đề như hiện nay.
Thế nhưng, khi nói như vậy, tôi vẫn không lý giải được tại sao từ sau năm 1975, đã có một thế hệ người Việt Nam với hàng trăm ngàn người sinh ra và lớn lên tại Mỹ và châu Âu, nhưng đến nay vẫn chưa có một ai trở thành Steve Jobs gốc Việt! Vì vậy, việc đổ lỗi hoàn toàn cho hoàn cảnh, môi trường e rằng quá đơn giản, có gì đó không thuyết phục.
Thiển nghĩ, điều hữu ích cho mỗi chúng ta từ câu chuyện thành công của Steve Jobs, đặc biệt với các doanh nhân trẻ, là suy ngẫm về cách đánh giá của Tổng thống Mỹ Obama, khi ông nói: “Steve là một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất nước Mỹ. Ông ấy có đủ dũng khí để suy nghĩ một cách khác biệt; đủ mạnh mẽ để tin rằng mình có thể thay đổi thế giới; và đủ tài năng để thực hiện điều đó”. (Tuổi Trẻ, 7-10-2011).
Có lẽ dễ dàng nhận thấy khá nhiều doanh nhân trẻ của chúng ta có được cả ba yếu tố trên, nhưng thực ra chỉ mới ở các bậc thang đầu tiên.
Sự chuyển mình của nền kinh tế đất nước trong hơn 20 năm qua trước hết bắt nguồn từ cách nghĩ khác (hay là được cho nghĩ khác?) so với cách nghĩ trước đó như một thời chúng ta hay nói nhiều đến chuyện “tư duy ngoài chiếc hộp”. Nhờ vậy, đã xuất hiện ngày càng nhiều những sản phẩm mới trước kia người tiêu dùng chưa quen, chất lượng mới cho sản phẩm đang có, ngách mới chưa từng có trên thị trường, các phương pháp bán hàng mới... Tuy nhiên, phải nói rằng những gì thực hiện được cũng chỉ đủ để thay đổi cuộc sống của những người “suy nghĩ một cách khác biệt”, góp phần đưa Việt Nam thoát khỏi danh sách nước nghèo chứ chưa thể “thay đổi thế giới”. Nghĩa là cả ba yếu tố để làm nên Steve Jobs ở doanh nhân Việt Nam đều ở tầm thấp.
Tôi nghĩ chuyện cấp độ, tầm vóc là vấn đề mấu chốt. Nghĩ khác nhưng khác đến mức nào so với khuôn phép, lề thói cũ? Có lòng tự tin đấy nhưng mãnh liệt đến đâu để có sức ảnh hưởng đến người khác nhằm thuyết phục họ? Và yếu tố quyết định là tài năng. Có lẽ, chúng ta cũng có những doanh nhân có tư duy đột phá mạnh mẽ với niềm tin là sẽ đủ sức tạo ra bước ngoặt to lớn trong ngành nghề hoạt động hay đời sống kinh tế nước nhà, tức là có đủ hai yếu tố đầu, nhưng chắc chắn là thiếu tài năng để thực hiện ý tưởng lớn lao, nhất là tài năng sử dụng được người tài ở các lĩnh vực!
Thông thường, một người chỉ có tài trong vài lĩnh vực thuộc chuyên môn, còn Steve Jobs thì có đủ tài năng trong mọi lĩnh vực như một Leonardo da Vinci thời hiện đại: quản lý, kinh doanh, kỹ thuật, nghệ thuật... Phải chăng với tài năng phong phú được tôi luyện đó, Steve Jobs đã là trung tâm, là chất xúc tác vô cùng quan trọng làm cho những người có tài trong các lĩnh vực hợp tác, làm việc với nhau hiệu quả, nhờ đó tạo ra các giá trị lớn lao về mặt công nghệ ở tầm thế giới mà chúng ta đã biết, và đó chính là điều chúng ta cần suy nghĩ?
___________________________________
(*) Giám đốc Công ty Truyền thông Tiêu Điểm
