(KTSG Online) - Trước áp lực chi phí sản xuất tăng cao và các thị trường xuất khẩu siết tiêu chuẩn xanh, nhiều doanh nghiệp gỗ Việt Nam đang tăng tốc đầu tư AI, robot và mô hình "nhà máy thông minh" để giữ năng lực cạnh tranh và tối ưu vận hành.
- Ngành gỗ TPHCM: Sự hợp nhất HAWA & BIFA, phép thử cho vai trò dẫn dắt
- Ngành gỗ Việt 'hồi hương' trong cơn gió ngược thương mại toàn cầu
Xu hướng này được ghi nhận tại buổi công bố Triển lãm Smart Furniture Solutions Vietnam 2026 (SFS 2026) diễn ra chiều 15-5 tại TPHCM.
Từ thực tế triển khai tại nhà máy, ông Hà Ngọc Châu, Giám đốc dự án Công ty Thường Nguyên, cho biết doanh nghiệp đã triển khai nhiều dự án cải tạo nhà máy theo mô hình Smart Factory cho ngành gỗ, tập trung vào tự động hóa các khâu sơ chế, xử lý bề mặt, đóng gói và giám sát vận hành bằng AI.
Theo ông Châu, các giải pháp này không còn dừng ở thiết bị đơn lẻ mà đang chuyển sang tái thiết kế toàn bộ dây chuyền sản xuất, trong đó AI tham gia điều phối vận hành, giám sát dữ liệu và tối ưu năng suất theo thời gian thực.
Ông dẫn chứng một nhà máy gỗ lớn tại Bình Dương (cũ) sau khi cải tạo hệ thống đã giảm từ 36 lao động xuống còn 14 người nhưng vẫn duy trì sản lượng tương đương. Với mô hình Smart Factory, doanh nghiệp có thể tinh gọn dây chuyền, chỉ cần khoảng 20 công nhân cho một ca 8 tiếng nhưng vẫn đạt sản lượng khoảng 300 tấm ván phục vụ sản xuất tủ bếp, qua đó giúp tối ưu chi phí lao động trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.
AI được ứng dụng ở khâu sơ chế để nhận diện, phân loại màu sắc và chất lượng gỗ bằng hệ thống camera, thay thế một phần thao tác thủ công. Dữ liệu sản xuất được số hóa để theo dõi mức tiêu hao nguyên liệu, năng suất và hiệu suất thiết bị theo thời gian thực...
Tương tự, bà Dương Thị Tú Trinh, Tổng giám đốc BIFA JSC, đơn vị đồng tổ chức SFS 2026, cho biết qua nhiều năm khảo sát nhà máy, doanh nghiệp gỗ trong nước đang đầu tư mạnh vào tự động hóa, đặc biệt là hệ thống CNC trong sản xuất nội thất và chế biến gỗ.
Theo bà Trinh, nhiều nhà máy đã đưa vào vận hành các thiết bị hiện đại giúp nâng cao độ chính xác, năng suất và chất lượng sản phẩm. Một số doanh nghiệp như Minh Đức Thành và SK đã đầu tư các dòng máy CNC công nghệ cao nhằm giảm phụ thuộc lao động thủ công và nâng hiệu quả sản xuất.
Đại diện BIFA JSC cho biết quá trình số hóa có thể giúp doanh nghiệp giảm khoảng 20-30% hao hụt nguyên liệu, đồng thời nâng khả năng minh bạch chuỗi cung ứng. AI hiện được ứng dụng trong nhiều công đoạn như nhận diện lỗi gỗ bằng camera, phân loại phôi, lập bản đồ 3D cho chà nhám và điều phối robot phun sơn tự động.
Theo ông William Pang, Giám đốc Công ty Triển lãm PABLO Việt Nam, ngành nội thất và chế biến gỗ Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh sang mô hình sản xuất thông minh, tích hợp sâu các công nghệ Industry 4.0 như robot tự động, Internet vạn vật, hệ thống CAD, ERP và dây chuyền sản xuất số hóa.
"Doanh nghiệp không còn chỉ đầu tư máy móc đơn lẻ mà đang hướng tới các giải pháp kết nối dữ liệu xuyên suốt toàn bộ dây chuyền nhằm tối ưu vận hành, nâng năng suất và cải thiện chất lượng sản phẩm", ông Pang nói, và cho rằng: xu hướng công nghệ chế biến gỗ đang có sự hội tụ giữa châu Âu và châu Á, khi các giải pháp tự động hóa, robot và phần mềm quản trị sản xuất được ứng dụng ngày càng sâu.
Ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, chi nhánh khu vực TPHCM (VCCI-HCM), cũng cho rằng ngành gỗ Việt Nam đang thích ứng khá nhanh với xu hướng sản xuất thông minh, tự động hóa và nhà máy số, giúp nâng hiệu quả sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh trong khu vực ASEAN.
Theo ông Liêm, trong bối cảnh chi phí logistics, nguyên liệu và vận chuyển đều tăng, doanh nghiệp buộc phải tăng tốc đầu tư công nghệ để tối ưu chi phí và giữ đơn hàng xuất khẩu. "Các giải pháp tự động hóa, AI và sản xuất thông minh không còn là xu hướng mà đã trở thành nhu cầu cấp thiết", ông nói.
Theo kế hoạch, Triển lãm SFS 2026 sẽ diễn ra từ ngày 27 đến 30-5 tại WTC Expo (TPHCM), quy tụ quy tụ hơn 1.000 gian hàng cung cấp robot AI, hệ thống CNC, công nghệ sơn tự động, dây chuyền sản xuất thông minh và giải pháp tối ưu nhà máy cho ngành gỗ và nội thất.
