Vụ chuyển nhượng ngân hàng Bear Stearns: Rắc rối kéo dài

Một ngân hàng đầu tư nổi tiếng song giá trị cổ phiếu chỉ còn 2 đô la.

(TBKTSG Online) - Theo nhận định của ông Christopher Cox, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Mỹ, sự sụp đôt của Ngân hàng đầu tư Bear Stearns Cos. (BSC) không phải do thiếu tiền mà do thiếu lòng tin.

1. Tối Chủ nhật 23-3, Ngân hàng JPMorgan Chase (JPM) bất ngờ đề nghị nâng giá mua Ngân hàng đầu tư Bear Stearns Cos. (BSC) lên 4 lần so với mức giá đã thỏa thuận, tức 10 đô la/cổ phần, trong một nỗ lực xoa dịu các cổ đông đang tức giận của Bear Stearns. Mới tuần trước, lãnh đạo hai ngân hàng, theo chỉ thị của Cục Dự trữ liên bang (FED) và Bộ Tài chính Mỹ, đã đồng ý sáp nhập vào nhau và định giá mỗi cổ phiếu của BSC là 2,32 đô la, bằng 1/15 giá giao dịch trên thị trường tại thời điểm đó.

Giá mua bán này gây phẫn nộ cho cổ đông của Bear Stearns - một tập đoàn tài chính có 85 năm lịch sử và được kính nể ở Wall Street; hàng loạt đơn kiện ban lãnh đạo BSC đã được nộp lên các tòa án liên bang và tiểu bang.

Ví dụ, đơn kiện của Quỹ hưu bổng ngành cảnh sát và cứu hỏa thành phố Detroit - chủ sở hữu 13.500 cổ phần của BSC, cho rằng giá mua bán không phản ánh được giá trị của BSC, cổ đông bị đối xử tàn tệ vì ban lãnh đạo không tìm cách nâng cao hay cứu vãn giá trị cổ phiếu. Nhiều cổ đông đề nghị đưa ngân hàng BSC ra đấu giá công khai trên thị trường.

Tại New York, nhà đầu tư nộp đơn lên tòa liên bang ở Manhattan tố cáo ban lãnh đạo BSC “lừa dối nhà đầu tư về tình hình tài chính của công ty”. Nhà đầu tư người Anh Joseph Lewis - cổ đông lớn nhất của BSC, người từng mua 1,26 tỉ đô la cổ phiếu BSC vào năm ngoái với giá bình quân 104 đô la/cổ phiếu - tuyên bố sẽ làm mọi việc cần thiết để ngăn chặn vụ mua bán này và yêu cầu tìm một phương án thay thế thỏa thuận chuyển nhượng cho JPM.

2. Sự sụp đổ của BSC diễn ra nhanh bất ngờ. Cuối tháng 2-2008, cổ phiếu của BSC còn giao dịch ở mức 93 đô la, tụt dần xuống 30 đô la vào ngày 14-3. Ngay sau đó, các khách hàng của BSC đã rút 17 tỉ đô la trong khi có lời đồn đoán rằng BSC mất khả năng thanh toán và có nguy cơ phá sản. Vấn đề nằm ở chỗ BSC đầu tư rất nhiều vào các loại cổ phiếu dựa trên các món vay mua nhà dưới chuẩn, cho vay cầm cố cổ phiếu (repo) mà nhà đầu tư không biết được giá trị các món vay này cũng như giá trị tài sản thế chấp mà BSC nắm giữ.

Từ giữa năm ngoái, khi thị trường tín dụng Mỹ bắt đầu khủng hoảng do nhà đất sụt giá và người vay không có khả năng thanh toán, hai quỹ đầu tư của BSC bị phá sản, giám đốc quỹ bị thay thế và công ty liên tiếp đối mặt với các vụ kiện tụng của giới đầu tư. Chính sự sụp đổ hai quỹ đầu tư của Bear Stearns vào tháng 6-2007 cũng đã gây tác động tâm lý làm cho cuộc khủng hoảng nhanh chóng trở nên trầm trọng vào tháng 8-2007.

Tháng 12-2007, Bear Stearns công bố mức lỗ quí 4-2007 là 854 triệu đô la, tương đương 6,9 đô la/cổ phiếu; đồng thời thất thoát 1,9 tỉ đô la đầu tư vào cổ phiếu cầm cố. Sang đầu năm nay các ngân hàng từ chối cho BSC vay vốn và BSC rơi vào khủng hoảng thanh khoản, buộc phải thông báo tình hình nguy cấp lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ và chuẩn bị nộp đơn xin phá sản, chấm dứt hoạt động của ngân hàng đầu tư lớn thứ 5 của thị trường tài chính New York. 

Theo nhận định của ông Christopher Cox, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Mỹ, sự sụp đổ của BSC không phải do thiếu tiền mà do thiếu lòng tin. Ông Cox lưu ý rằng những vấn đề của BSC trở nên trầm trọng rất nhanh khi tin đồn về khủng hoảng thanh khoản của BSC lan rộng, xói mòn lòng tin của nhà đầu tư, mặc dù “BSC vẫn có những khoản thế chấp có chất lượng bảo đảm cho các khoản cho vay của mình”, ông Cox nói với báo chí.

Hiện tượng mất lòng tin dẫn tới sụp đổ của BSC có vẻ như lặp lại tình huống của tập đoàn Enron trước đây.

3. Trước nguy cơ đổ vỡ dây chuyền trong hệ thống tín dụng, FED vào cuộc, cam kết cung cấp cho JPM khoản tín dụng nóng 30 tỉ đô la để ngân hàng này mua lại những khoản nợ của BSC đồng thời mua lại BSC với mức giá 236 triệu đô la, chỉ bằng một phần nhỏ so với tổng tài sản của BSC. Vai trò của FED và Bộ Tài chính Mỹ trong thương vụ này cũng gây nhiều tranh cãi và theo nhiều chuyên gia, FED hiện đứng trước một tình huống khó xử: phê duyệt hay không phê duyệt thỏa thuận mới giữa JPM và BSC?

Tuần trước giới đầu tư đã phẫn nộ với sự can thiệp của FED và Bộ Tài chính Mỹ vì cho rằng Chính phủ Mỹ dùng tiền của người dân đóng thuế vào việc cứu một doanh nghiệp tư nhân lẽ ra phải tự chịu trách nhiệm về những hoạt động kinh doanh đầy rủi ro của mình. Sự phẫn nộ đã buộc Bộ trưởng Tài chính Henry Paulson - người tham gia mật thiết vào các cuộc thương lượng giữa hai ngân hàng - phải lên truyền hình lý giải rằng, hành động của các cơ quan quản lý tài chính không phải là biện pháp giải cứu mà là một phương cách duy trì sự ổn định của toàn hệ thống tín dụng. Trong chương trình Today của Đài NBC, ông Paulson nói rằng, với giá 2 đô la/cổ phần, cổ đông của BSC thiệt hại rất nhiều nên không thể coi đây là vụ giải cứu (bailout) của chính phủ.

Bây giờ, giá mua lại BSC được nâng lên 10 đô la/cổ phần - tuy vẫn còn thấp so với giá giao dịch của BSC trước khi xảy ra vụ khủng hoảng - giới đầu tư càng có cơ sở để lên án sự can thiệp của chính phủ vào vụ sáp nhập, coi đó như một hành động làm méo mó thị trường và tạo tiền lệ xấu cho những vụ khủng hoảng trong tương lai. Nếu từ chối phê duyệt thỏa thuận mới, với mức giá mới mà JPM đề xuất, FED và Bộ Tài chính Mỹ vẫn có thể bị kiện vì cản trở doanh nghiệp thực hiện một giao dịch hợp pháp trên thị trường.

4. Bây giờ quyết định cuối cùng nằm trong tay các cổ đông của BSC, trong đó 14.000 nhân viên BSC sở hữu 30% vốn có nguy cơ mất cả vốn lẫn việc làm. Theo một nguồn tin từ các cuộc thương lượng, nếu vụ mua bán không được cổ đông BSC thông qua, Ban giám đốc của BSC vẫn tìm cách bán cho JPM 39,5% số cổ phần - luật của bang Delaware, nơi công ty đăng ký hoạt động, cho phép công ty được chuyển nhượng tối đa 40% cổ phần mà không cần qua đại hội cổ đông.

Nếu như vậy, JPM chỉ cần vận động cổ đông BSC bán thêm cho mình 10,5% số cổ phần là đã có thể hoàn tất thương vụ mà họ đang đeo đuổi. Riêng ban lãnh đạo BSC hiện nay nắm giữ khoảng 5% cổ phần. Trong trường hợp xấu nhất, theo ông James Dimon, Tổng giám đốc tập đoàn JPM, “hãy để cho Bear được phá sản”. Kết cục này chắc chắn sẽ gây nhiều ác mộng cả về pháp lý lẫn quan hệ với công chúng cho tất cả các bên.

HUỲNH HOA (Tổng hợp từ New York Times, Washington Post và Bloomberg)  

Lạm phát, đại dịch toàn cầu

Bộ trưởng Tài chính Ấn Độ cam kết kềm chế lạm phát và gia tăng hỗ trợ cho khu vực nông nghiệp đang chựng lại vì lạm phát -Ảnh: AFP

(TBKTSG Online) - “Kiểm soát lạm phát là ưu tiên hàng đầu” đã trở thành khẩu hiệu chung của các chính phủ từ Âu sang Á trong bối cảnh thế giới hiện nay khi mà ngay cả nước giàu cũng lao đao vì giá cả leo thang.

Khủng hoảng nhà đất ở Mỹ đã kéo theo một cuộc khủng hoảng tín dụng toàn cầu trong 7 tháng qua, bao phủ một đám mây u ám lên nền kinh tế thế giới. Lạm phát và giá cả leo thang đang là nỗi lo chung của nhiều nhà hoạch định chính sách.

Ấn Độ: Có thể hy sinh một phần tăng trưởng

Các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ đã báo động về áp lực giá cả sau khi lạm phát tháng 3 lên đến mức cao nhất trong 14 tháng. Số liệu công bố ngày thứ Sáu, 28-3, cho thấy mức lạm phát của 12 tháng tính đến ngày 15-3 là 6,68%, cao hơn con số 5,92% của tuần trước đó và vượt xa mức trần 5% mà Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đề ra.

Trong chuyến viếng thăm Mumbai, Bộ trưởng Tài chính Palaniappan Chidambaram trả lời báo giới rằng lãi suất vẫn là công cụ hữu hiệu nhất để kiểm soát áp lực về giá.

Phó thống đốc Ngân hàng Ấn Độ, Rakesh Mohan, thừa nhận: “Chúng tôi cần có thời gian để xem xét và cân nhắc đến các yếu tố toàn cầu như giá dầu và các nguồn cung khác trước khi đi đến một quyết định.”

Ngân hàng trung ương Ấn Độ đã giữ nguyên mức lãi suất 7,75% suốt một năm sau khi đã có 5 lần tăng lãi suất trong thời gian từ tháng 6-2006 đến 3-2007 nhằm hạ nhiệt giá cả trong tình hình nền kinh tế tăng trưởng tốc độ. Trong năm tài khóa kết thúc vào 31-3, kinh tế Ấn Độ đạt mức tăng trưởng 8,7%, thấp hơn mức 9,6% của năm 2006-2007.

Ông Chidambaram khẳng định lạm phát tăng không phải do chính sách sai mà xuất phát từ nhu cầu về các loại hàng hóa như thực phẩm và dầu thô trên toàn thế giới. Ông tuyên bố: “Tôi đảm bảo Chính phủ quyết tâm dùng đến mọi biện pháp, tài chính, tiền tệ và nguồn cung, để kiềm chế lạm phát và nếu điều đó đồng nghĩa với việc chúng ta phải giảm bớt tăng trưởng thì cũng phải hy sinh”.

Nhật: Thất nghiệp tăng cùng giá

Nhật Bản đã vật lộn với tình trạng giảm phát (giá cả đi xuống) trong gần một thập niên nhưng các báo cáo ngày thứ Sáu, 28-3, cho thấy tháng thứ năm liên tiếp giá cả tăng. Chỉ số giá tiêu dùng tăng 1% trong tháng 2 so với cùng kỳ năm trước, đây là mức lạm phát nhanh nhất kể từ tháng 3-1998. Nhưng điều đáng nói là giá dầu và hàng hóa nhập khẩu nhảy vọt đang gia tăng sức ép lên chi phí sinh hoạt.

Đồng thời, tỉ lệ thất nghiệp tăng từ 3,8% trong tháng 1 lên 3,9% trong tháng 2 càng làm gia tăng những lo ngại cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Tỉ lệ thất nghiệp trong tháng 9 và 10-2007 là 4%, sau đó giảm xuống 3,8% trong tháng 11-2007 và đứng yên trong 3 tháng. Kinh tế trong nước chựng lại và tình hình xuất khẩu suy giảm đã đưa các công ty đến chỗ phải giảm biên chế, tăng số người thất nghiệp trong tháng 2.

Bộ trưởng Kinh tế Hiroko Ota lo ngại về sức mua: “Trong tình hình tăng trưởng kinh tế trì trệ, lương không tăng, tôi e rằng giá cả tăng như thế, phần lớn do giá xăng dầu và thực phẩm, sẽ ảnh hưởng đến người tiêu dùng và giảm sức mua”.

Đức: Lạm phát nhanh hơn dự đoán

Số liệu ban đầu của Cục Thống kê Liên bang Đức cho thấy lạm phát của nền kinh tế lớn nhất châu Âu trong tháng 3 lên đến 3,1%. Trước đó, các kinh tế gia cho rằng dưới biện pháp ghìm cương của khối EU, lạm phát ở Đức chỉ tăng trong khoảng 2,9- 3%. Chỉ số giá tiêu dùng tăng 0,5%, trong khi mức dự đoán là 0,3%.

Theo Cục Thống kê, giá cả thực phẩm và các sản phẩm dầu mỏ tăng đã thúc đẩy lạm phát. Giá thực phẩm tăng 0,2-0,9% trong khi giá dầu hỏa tăng 5,1-8,9% so với tháng 2, đẩy giá tiêu dùng tăng cao ở cả 6 bang của Đức.

Theo ông Axel Weber, Chủ tịch Ngân hàng Liên bang Đức Bundesbank, nước này sẽ không đạt được mức tăng trưởng 1,6% trong năm 2008 như dự đoán hồi tháng 12 của Bundesbank, do đồng euro tăng giá, giá dầu kỷ lục và khủng hoảng tài chính.

ECB: Sẽ tăng lãi suất nếu cần thiết

Lạm phát ở khối sử dụng đồng euro đã lên đến 3,3% vào tháng 2, tốc độ nhanh nhất trong 14 năm qua. Nhưng vì muốn đảm bảo tăng trưởng kinh tế, Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) cương quyết không đi theo đường lối của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ là hạ lãi suất cho vay.

Lãi suất cho vay euro và bảng Anh đã  đạt mức cao nhất trong năm do các ngân hàng hút tiền mặt về trước khi kết thúc quí 1. Doanh số bán lẻ ở châu Âu đi xuống trong tháng 3 và niềm tin của người tiêu dùng suy giảm trên toàn khu vực.

Hai thành viên của hội đồng điều hành ECB, Axel Weber và Juergen Stark, vừa cho biết họ sẵn sàng tăng lãi suất để khống chế lạm phát.

Trong một bài phát biểu ở Luxembourg ngày 28-3, ông Weber khẳng định ECB “sẽ hành động” để kìm hãm áp lực giá cả đang ở mức “báo động” nếu mức lạm phát đề ra bị đe dọa. Còn tại Cape Town, ông Stark cho rằng mức lãi suất 4%, cao nhất trong 6 năm qua, có lẽ không đủ để kiểm soát lạm phát.

Stark và Weber nổi tiếng là những “chiến sĩ” chống lạm phát cứng rắn nhất của ECB, mục tiêu đề ra là phải giữ lạm phát dưới 2%. Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách của Bồ Đào Nha và Bỉ cho rằng tăng trưởng chậm lại mới giảm được áp lực giá cả.

NGỌC THU (tổng hợp)