Thứ Bảy, 22/01/2022, 01:07
27 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Sài Gòn – diện mạo đô thị buổi đầu Pháp thuộc

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Sài Gòn – diện mạo đô thị buổi đầu Pháp thuộc

Công Thắng

(TBKTSG) – Có thể dễ dàng tìm thấy trong cuốn sách Hạ tầng đô thị Sài Gòn buổi đầu (*) nhiều chi tiết thú vị mang ý nghĩa lịch sử đối với thành phố Sài Gòn, chẳng hạn: những đại lộ sang trọng hiện nay như Lê Lợi, Đồng Khởi… khoảng 150 năm trước từng là khu kinh rạch, đầm lầy; chợ Bến Thành hiện nay không phải là chợ Bến Thành mà Trịnh Hoài Đức mô tả trong Gia Định thành thông chí; chiếc xe hơi (ô tô) đầu tiên được nhập vào từ năm 1903; nhà máy nước đầu tiên được xây dựng năm 1878 ngay chỗ hồ Con Rùa hiện nay; hệ thống điện thoại đầu tiên được lắp đặt ở Sài Gòn vào năm 1894; chiếc máy bay đầu tiên xuất hiện ở Sài Gon – chiếc Farman – vào năm 1910 do phi công người Bỉ Van den Born lái…

Nhưng đó chưa phải là phần chính của cuốn sách này. Điều chính yếu mà cuốn sách nhắm tới, như tác giả Trần Hữu Quang viết trong lời tựa, chính là qua các sự kiện và diễn tiến của nó “cung cấp một cái nhìn lược sử về một số lĩnh vực hạ tầng đô thị của thành phố Sài Gòn” thời kỳ đầu Pháp thuộc.

Thực ra, theo các nhà nghiên cứu địa lý lịch sử thì từ rất lâu trước khi Pháp đánh chiếm Nam kỳ, khi Nguyễn Cửu Đàm xây lũy Bán Bích năm 1772, Sài Gòn đã là “thành phố” với thị trấn phố xá mọc lên xung quanh một thương cảng nhộn nhịp và được bảo vệ bởi một vách thành dài 15 dặm. Khi thực dân Pháp bắt đầu thiết lập bộ máy cai trị và tiến hành việc khai thác thuộc địa, theo thời gian và đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn, chính quyền thuộc địa Pháp ở Sài Gòn đã quy hoạch và phát triển hạ tầng đô thị theo tinh thần duy lý và quy chuẩn phương Tây: mở các tuyến đường lớn cùng với hệ thống cống rãnh, thu gom xử lý rác; xây dựng công thự, trường học; cung cấp nguồn nước; lắp đắt hệ thống điện thoại; sau đó là xây dựng nhà đèn, bến cảng; mở dịch vụ bưu chính hàng không…

Ghi lại các công việc này, trước nay đã có nhiều người từng làm, tuy nhiên hầu hết chỉ giới hạn trong từng lĩnh vực riêng rẽ, hoặc chỉ điểm qua một cách chung chung. Với công trình Hạ tầng đô thị Sài Gòn buổi đầu, tác giả một mặt mở rộng phạm vi tìm hiểu, mặt khác đi sâu mô tả, dựng lại các quá trình lịch sử bằng một cung cách nghiên cứu công phu, khoa học. Đúng như nhận xét của học giả Nguyễn Đình Đầu: “Đây là một công trình rất có giá trị, cung cấp cho người đọc một cái nhìn tổng quát về gần như toàn bộ của hạ tầng Sài Gòn, đồng thời cũng rất chi tiết và khá đầy đủ về từng lĩnh vực của hạ tầng này ”; là “một cái nhìn được xây dựng vững chắc trên nguồn tài liệu rất phong phú đến nay chưa được khai thác nhiều” (Lời giới thiệu).

Điều đáng nói hơn nữa là khi theo dõi lược sử xây dựng và phát triển của hạ tầng đô thị Sài Gòn thời kỳ ấy, có thể thấy ngay từ đầu việc quy hoạch và quản lý đô thị đã được chính quyền thuộc địa Pháp chú trọng thực hiện. Một năm sau khi chiếm được Gia Định (1862), viên trung tá công binh Coffyn đã được giao nhiệm vụ làm đồ án quy hoạch đô thị – tuy rằng đồ án này chỉ được thực hiện một phần.

Ngoài ra, có những vấn đề căn bản như cốt nền của thành phố, phương hướng phóng đường… được xác định từ đầu; hoặc việc đặt dây diện ngầm dưới đất hay trên không, trồng loại cây gì phù hợp, sử dụng nước giếng hay nước ngầm… cũng đã được Ủy hội thành phố và sau này là Hội đồng thành phố đưa ra bàn bạc và quyết định.

Nói chung, theo tác giả, hầu như mọi thứ đều được tính toán và quy hoạch từ rất sớm dựa trên cơ sở lý tính và hệ quả là tất cả đều tuân theo các chuẩn mực và quy tắc nhất định. Và có lẽ đó là bài học lớn cho chúng ta trong việc quy hoạch và quản lý đô thị hiện nay.
________
(*) Hạ tầng đô thị Sài Gòn buổi đầu, NXB Tổng hợp TPHCM xuất bản, sách dày 252 trang, giá bìa 70.000 đồng.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới