Tân dược giả: Nỗi lo không của riêng ai
 |
| Một nạn nhân của xiro ho giả có chứa chất độc diethylène glycol đang được điều trị tại Quảng Đông, Trung Quốc. |
(TBKTSG Online) - Tân dược giả là nỗi lo không của riêng một quốc gia nào mà đã trở thành vấn nạn toàn cầu, bởi nó không chỉ đe dọa tính mạng người bệnh mà còn giáng những đòn trí mạng vào hình ảnh và thương hiệu của nhiều hãng dược phẩm nổi tiếng thế giới.
Theo ước đoán của các chuyên gia, gần 10% thuốc trị bệnh đang lưu hành trên thị trường thế giới hiện nay là thuốc giả, và tỷ lệ này có thể tăng gấp đôi từ nay đến năm 2010. Bị làm nhái nhiều nhất là những loại thuốc tăng hoócmon, corticoid, thuốc kháng histamin, thuốc kích thích hay tăng cường trí lực. Tại các nước đang phát triển kháng sinh và thuốc kháng virus thường bị làm giả nhất, còn tại các nước phát triển thuốc giả thường là Viagra!
Nỗi lo không của riêng ai
Trước đây, thuốc giả được sản xuất chủ yếu ở châu Âu sau đó được đưa đi tiêu thụ ở châu Phi. Hiện nay sản xuất thuốc giả đã trở thành một hệ thống toàn thế giới, dẫn đầu là Ấn Độ và Trung Quốc. Điều dễ nhận thấy là khi tân dược giả được tung ra thị trường thì người bệnh và những nhà sản xuất thuốc đều phải gánh chịu hậu quả.
Ví dụ, trong năm 1990 thuốc xirô ho giả có chứa diethylène glycol - một loại hóa chất dùng để chống đông trong công nghiệp - đã làm cho 90 người ở Haiti, 30 người Ấn Độ, và 200 người ở Nigeria, chủ yếu là trẻ em, thiệt mạng. Đến năm 2006, số nạn nhân còn nhiều hơn khi hóa chất này được tìm thấy trong 260.000 chai xirô ở Panama. Trong đợt dịch viêm màng não hoành hành ở Nigeria năm 1995 có đến 2.500 người chết do tiêm phải văcxin giả.
Mới đây, tại sân bay Roissy (Paris), hải quan Pháp đã phát hiện 50.000 gói thuốc màu xanh khi kiểm tra lô hàng vận chuyển từ Ấn Độ đến Cộng hòa Dominica. Phân tích cho thấy đây là thuốc Viagra giả. Năm 2006, hải quan Pháp phát hiện 590.000 gói thuốc giả, nhiều gấp 80 lần so với số lượng 7.000 gói năm 2005, và chủ yếu cũng là thuốc Viagra. Hồi đầu năm 2007, hải quan tiếp tục phát hiện 360.000 gói thuốc giả màu xanh nhập từ Ấn Độ để xuất sang nhiều nước khác.
Tại Nga, năm 2005 cảnh sát phát hiện hàng ngàn ống thuốc Cavinton giả dùng trong điều trị rối loạn tim mạch và giảm trí nhớ, chưa kể những lô thuốc giả được tung ra chợ đen. Không lâu sau đó, cảnh sát Moscow bắt giữ một đám người trú ngụ trong một khu ổ chuột chuyên sản xuất thuốc aspirin từ bột mì.
Mức nguy hại của thuốc giả đến sức khỏe của người bệnh phụ thuộc vào “độ” giả của thuốc, không phải thuốc nào cũng “giả” giống nhau. Những loại thuốc không giả hoàn toàn mà có thành phần chính thấp hơn công thức cũng sẽ gây hậu quả lâu dài và sẽ làm cơ thể quen dần với thuốc, khiến cho việc điều trị trở nên khó khăn, thậm chí là không có hiệu quả. Đáng buồn hơn nữa là chúng làm giảm đáng kể hiệu quả việc điều trị bằng kháng sinh, nhất là trong trường hợp chữa bệnh AIDS tại các nước châu Phi.
Thực tế cho thấy không chỉ người bệnh của nước nhập khẩu phải thuốc giả mới chịu hậu quả mà ngay cả những người dân các nước sản xuất những viên thuốc đó cũng phải khốn đốn vì chúng.
Loại xirô ho giả do một nhà máy Trung Quốc sản xuất từng cướp đi sinh mạng của hàng chục người ở Haiti cũng đã gây ra cái chết đột ngột cho gần một trăm người Trung Quốc. Năm 2003, cảnh sát Pháp phát hiện ở khu Barbes (Paris) các loại kem dưỡng da giả do một xưởng sản xuất bí mật nằm ở Tây Nam nước Pháp. Đến năm 2006, hải quan lại tìm thấy trong các hiệu thuốc của người châu Á ở khu Barbes 3.000 viên Viagra giả. Và chỉ chưa đến một năm sau đó, cũng chính ở Paris, một hiệu thuốc đã phải đóng cửa vì bán thuốc chống béo phì làm giả thuốc của hãng Sanofi-Aventis. Vụ làm giả này gây thiệt hại đáng kể về tiền bạc và uy tín thương hiệu của Sanofi-Aventis.
Cuộc chiến chống thuốc giả
Tại Liên hiệp châu Âu, một loại thuốc có thể được lưu hành ở nhiều nước, người ta có thể mua thuốc ở nơi giá thấp nhất và sau đó lại bán với giá cao hơn. Chính hệ thống phân phối lỏng lẻo này khiến cho việc kiểm soát thuốc trở nên rất khó khăn.
Tuy nhiên trước vấn nạn thuốc giả, chính phủ một số quốc gia đã nỗ lực cải thiện tình hình. Ở Trung Quốc, những kẻ làm thuốc giả có thể bị kết án tử hình, còn ở Mỹ, chúng có thể phải chịu vài năm tù.
Tháng 10-2004, Allen Valentine đã bị kết án tù do làm nhái thuốc Viagra giá rẻ của Ấn Độ và Trung Quốc rồi bán lại cho những kẻ buôn lậu. Ở Pháp, tổ chức Afssaps đã xuất bản hồi tháng 5-2007 một tập sách để cảnh báo công chúng về nguy cơ khi mua phải thuốc giả qua Internet.
Ở Mỹ, lâu nay việc mua bán các sản phẩm y tế qua mạng đã trở thành thói quen của người dân, nay thì các địa chỉ bán thuốc đều phải niêm yết giá và đều phải đăng ký tên tuổi. Còn tại Bồ Đào Nha, tập đoàn Impact dự định tập hợp các luật sư để nghiên cứu đưa ra những cơ sở pháp lý, những quy định phòng chống sản xuất và buôn bán thuốc giả. Những biện pháp này buộc những người phân phối thuốc qua mạng phải có trách nhiệm hơn trong hoạt động của mình.
HƯƠNG GIANG (Theo Ca m’interesse)
